fibroblast związany z rakiem
Fibroblasty związane z rakiem (Cancer-Associated Fibroblasts, CAFs) to wyspecjalizowana populacja komórek zrębu, która odgrywa kluczową rolę w rozwoju i progresji nowotworów. Powstają one w wyniku aktywacji fibroblastów rezydujących w tkance lub poprzez transformację innych komórek, takich jak komórki mezenchymalne, perycyty czy komórki nabłonkowe.
CAFs wydzielają liczne czynniki wzrostu, cytokiny i chemokiny, które promują wzrost komórek nowotworowych, angiogenezę oraz przebudowę macierzy zewnątrzkomórkowej. Pełnią funkcję modulatorów mikrośrodowiska guza, wpływając na proliferację komórek nowotworowych, ich inwazyjność oraz potencjał przerzutowy.
Fibroblasty związane z rakiem charakteryzują się ekspresją specyficznych markerów, takich jak α-SMA (alfa-smooth muscle actin), FAP (fibroblast activation protein), wimentyna czy FSP-1 (fibroblast-specific protein-1). Ich fenotyp różni się od normalnych fibroblastów, wykazując zwiększoną zdolność proliferacji i syntezy składników macierzy zewnątrzkomórkowej.
W kontekście terapii przeciwnowotworowych, CAFs stanowią potencjalny cel interwencji terapeutycznej. Strategie ukierunkowane na te komórki mogą obejmować hamowanie ich aktywacji, blokowanie wydzielanych przez nie czynników lub modulowanie ich interakcji z komórkami nowotworowymi, co może przyczynić się do zwiększenia skuteczności konwencjonalnych terapii przeciwnowotworowych.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Guzy neuroendokrynne trzustki – Patofizjologia i mechanizm
Guzy neuroendokrynne trzustki (PNETs) stanowią około 7% nowotworów trzustki i charakteryzują się unikalną patogenezą, obejmującą mutacje w genach MEN1 (44,1%), DAXX/ATRX (około 43%) oraz genach szlaku mTOR (12-25%). Mutacje te prowadzą do dysregulacji kluczowych szlaków sygnałowych, takich jak PI3K/AKT/mTOR, TP53/Rb oraz remodelowania chromatyny, co wpływa na proliferację, przeżycie i migrację komórek nowotworowych. Szczególnie mutacje DAXX/ATRX wiążą się z fenotypem alternatywnego wydłużania telomerów (ALT), większą agresywnością guza oraz gorszym rokowaniem. W patogenezie PNETs istotną rolę odgrywają także zmiany epigenetyczne, niestabilność chromosomowa oraz interakcje z mikrootoczeniem guza, w tym immunosupresja i angiogeneza, z udziałem m.in. VEGF, co stanowi potencjalny cel terapeutyczny.
alternatywne wydłużanie telomerów, choroba von Hippla-Lindaua, czynnik wzrostu łożyska, fibroblast związany z rakiem, gruczolakorak przewodowy trzustki, guz neuroendokrynny trzustki, hipermetylacja promotora, inhibitor deacetylazy histonowej, interleukina-1, krążąca komórka nowotworowa, mikrootoczenie guza, neurofibromatoza typu 1, niestabilność chromosomowa, porównawcza hybrydyzacja genomowa, remodelowanie chromatyny, stwardnienie guzowate, szlak mTOR, szlak PI3K/AKT/mTOR, zespół mnogiej gruczolakowatości wewnątrzwydzielniczej typu 1