nadwrażliwość na niesteroidowe leki przeciwzapalne
Nadwrażliwość na niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ) to zespół niepożądanych reakcji organizmu występujących po zastosowaniu leków z grupy NLPZ. Reakcje te mogą mieć charakter alergiczny (immunologiczny) lub niealergiczny (nieimmunologiczny), a ich mechanizm związany jest głównie z hamowaniem aktywności enzymu cyklooksygenazy (COX) i zaburzeniem metabolizmu kwasu arachidonowego.
Klinicznie nadwrażliwość na NLPZ objawia się najczęściej reakcjami skórnymi (pokrzywka, obrzęk naczynioruchowy), objawami ze strony układu oddechowego (skurcz oskrzeli, nieżyt nosa) lub reakcjami anafilaktycznymi. Szczególnym typem nadwrażliwości jest choroba dróg oddechowych zaostrzana przez NLPZ (N-ERD), występująca u pacjentów z astmą i przewlekłym zapaleniem zatok z polipami nosa.
Diagnostyka nadwrażliwości na NLPZ obejmuje szczegółowy wywiad, testy prowokacyjne (doustne, donosowe lub wziewne) oraz rzadziej stosowane testy laboratoryjne. W postępowaniu terapeutycznym kluczowe znaczenie ma unikanie leków wywołujących reakcje, stosowanie alternatywnych leków przeciwbólowych oraz w wybranych przypadkach procedura desensytyzacji, polegająca na stopniowym zwiększaniu dawki leku w celu wywołania tolerancji.
Należy podkreślić, że reakcje krzyżowe między różnymi NLPZ są częste, szczególnie w przypadku nadwrażliwości niealergicznej. Pacjenci z nadwrażliwością na jeden lek z grupy NLPZ często reagują również na inne leki z tej grupy, co ma istotne znaczenie kliniczne przy wyborze bezpiecznej alternatywy terapeutycznej.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Bonapiryna
Kwas acetylosalicylowy w dawce 300 mg wymaga szczególnej ostrożności u pacjentów z grup ryzyka, takich jak kobiety w I i II trymestrze ciąży, osoby z nadwrażliwością na NLPZ, pacjenci z chorobą wrzodową, niewydolnością nerek lub wątroby, a także osoby przyjmujące leki przeciwzakrzepowe czy z nadciśnieniem tętniczym i niewydolnością serca. U pacjentów w podeszłym wieku zaleca się stosowanie mniejszych dawek z większymi odstępami czasowymi. Przed planowanym zabiegiem chirurgicznym kwas acetylosalicylowy należy odstawić na 5-7 dni, aby zmniejszyć ryzyko wydłużonego krwawienia. U dzieci poniżej 12 roku życia stosowanie jest przeciwwskazane ze względu na ryzyko zespołu Reye’a, a u młodzieży powyżej 12 lat dopuszcza się stosowanie wyłącznie na zlecenie lekarza.
choroba wrzodowa, cyklooksygenaza, działanie hipoglikemizujące, działanie przeciwpłytkowe, krwawienie z przewodu pokarmowego, krwotok maciczny, kwas acetylosalicylowy, lek przeciw dnie, lek przeciwzakrzepowy, metotreksat, młodzieńcze reumatoidalne zapalenie stawów, nadciśnienie tętnicze, nadmierne krwawienie miesiączkowe, nadwrażliwość na niesteroidowe leki przeciwzapalne, niewydolność serca, niewydolność wątroby, ospa wietrzna, przewlekła niewydolność nerek, synteza prostaglandyn, toczeń rumieniowaty układowy, toksyczne działanie metotreksatu, toksyczność salicylanów, wydłużony czas krwawienia, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie płodności, zakażenie wirusem grypy, zespół Reye’a