bariera naskórka
Bariera naskórka to kluczowa struktura ochronna organizmu, składająca się z najbardziej zewnętrznej warstwy skóry (stratum corneum) oraz towarzyszących jej substancji międzykomórkowych. Jej głównym zadaniem jest zapobieganie utracie wody z organizmu (TEWL – transepidermal water loss) oraz ochrona przed wnikaniem czynników zewnętrznych, w tym patogenów, alergenów i substancji toksycznych.
Funkcjonalnie bariera naskórka opiera się na strukturze „cegieł i zaprawy”, gdzie korneocyty (płaskie, martwe komórki wypełnione keratyną) stanowią „cegły”, a lipidy międzykomórkowe (ceramidy, cholesterol i wolne kwasy tłuszczowe) tworzą „zaprawę”. Prawidłowe pH bariery naskórka wynosi około 4,5-5,5, co sprzyja rozwojowi fizjologicznej mikrobioty skóry i hamuje wzrost patogenów.
Uszkodzenie bariery naskórka obserwuje się w wielu dermatozach, szczególnie w atopowym zapaleniu skóry, łuszczycy czy wyprysku kontaktowym. Czynniki zaburzające barierę to m.in. częste mycie detergentami, ekspozycja na alergeny, czynniki środowiskowe (niska wilgotność, promieniowanie UV), a także stres psychiczny. Regeneracja bariery naskórka wymaga stosowania emolientów zawierających fizjologiczne lipidy oraz substancje nawilżające, jak kwas hialuronowy czy mocznik.