degeneracja neuronów ruchowych
Degeneracja neuronów ruchowych (motoneuronów) to proces patologiczny polegający na stopniowym obumieraniu komórek nerwowych odpowiedzialnych za kontrolę ruchów mięśni szkieletowych. Proces ten może dotyczyć zarówno górnych neuronów ruchowych (zlokalizowanych w korze mózgowej), jak i dolnych neuronów ruchowych (znajdujących się w pniu mózgu i rdzeniu kręgowym).
Najczęstszym schorzeniem związanym z degeneracją neuronów ruchowych jest stwardnienie zanikowe boczne (ALS, choroba Lou Gehriga), charakteryzujące się postępującym osłabieniem mięśni, zanikami mięśniowymi, fascykulacjami oraz spastycznością. Inne choroby z tej grupy to: rdzeniowy zanik mięśni (SMA), opuszkowy postępujący zanik mięśni, pierwotne stwardnienie boczne oraz zespół postawy spastycznej.
Patofizjologia degeneracji neuronów ruchowych obejmuje mechanizmy takie jak: stres oksydacyjny, zaburzenia funkcji mitochondriów, nieprawidłowe zwijanie białek, zaburzenia transportu aksonalnego, ekscytotoksyczność glutaminianu oraz procesy zapalne. W wielu przypadkach istotną rolę odgrywają czynniki genetyczne, m.in. mutacje genów SOD1, C9ORF72, TDP-43 czy FUS.
Diagnostyka degeneracji neuronów ruchowych opiera się na badaniu neurologicznym, elektromiografii (EMG), badaniach obrazowych (MRI) oraz testach genetycznych. Leczenie ma głównie charakter objawowy i multidyscyplinarny, a w niektórych przypadkach stosuje się leki spowalniające progresję choroby (np. riluzol, edarawon w ALS czy nusinersen, risdiplam w SMA).
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Rdzeniowy zanik mięśni – Patofizjologia i mechanizm
Rdzeniowy zanik mięśni (SMA) to autosomalna recesywna choroba neurodegeneracyjna spowodowana mutacją lub delecją genu SMN1 na chromosomie 5q13, prowadząca do niedoboru białka SMN. W 95% przypadków obserwuje się homozygotyczną delecję eksonu 7 w SMN1, co skutkuje deficytem funkcjonalnego białka SMN, niezbędnego do przeżycia alfa-motoneuronów rdzenia kręgowego. Ciężkość choroby koreluje odwrotnie z liczbą kopii paralogicznego genu SMN2, który wytwarza jedynie 10-15% funkcjonalnego białka SMN. Patogeneza SMA obejmuje zaburzenia splicingu pre-mRNA, defekty złącza nerwowo-mięśniowego (m.in. akumulację neurofilamentów, upośledzenie transmisji synaptycznej), dysfunkcję mitochondrialną oraz zaburzenia autofagii, różniące się między tkankami. Ponadto, istotną rolę odgrywają modyfikatory fenotypu, takie jak plastyna-3 (PLS3) i Neurocalcin Delta (NCALD), które wpływają na przebieg choroby poprzez regulację endocytozy i aksonogenezy.
autofagia, białko SMN, choroba neurodegeneracyjna, degeneracja neuronów ruchowych, dysfunkcja mitochondrialna, gen SMN2, nusinersen, oligonukleotyd antysensowny, onasemnogene abeparvovec, płytka motoryczna, rdzeniowy zanik mięśni, receptor acetylocholiny, risdiplam, splicing pre-mRNA, statmina, szlak sygnałowy Notch, terapia genowa, zanik mięśniowy, złącze nerwowo-mięśniowe