eschar
Eschar (strup martwicy) to obszar martwicy tkanek powstający w wyniku oparzeń termicznych, chemicznych, zakażeń bakteryjnych lub w przebiegu niektórych chorób infekcyjnych. Charakteryzuje się twardą, suchą, ciemną (zwykle czarną lub brązową) skorupą przylegającą do skóry, utworzoną z martwych tkanek.
W praktyce klinicznej eschar jest istotnym objawem diagnostycznym w chorobach takich jak wąglik skórny, riketsjozy (np. gorączka plamista Gór Skalistych), tularemia czy ukąszenia niektórych pajęczaków. W przypadku rozległych oparzeń obecność escharu może utrudniać ocenę głębokości rany, ograniczać przepływ krwi i prowadzić do zespołu przedziałowego.
Postępowanie z escharem zależy od jego lokalizacji, rozległości i etiologii. W niektórych przypadkach konieczne jest chirurgiczne usunięcie martwych tkanek (escharotomia lub nekrektomia), szczególnie gdy strup ogranicza przepływ krwi lub ruchomość. W innych sytuacjach, np. w przypadku mniejszych zmian infekcyjnych, możliwe jest zachowawcze leczenie z obserwacją procesu samoistnego oddzielania się martwych tkanek.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Dur brzuszny – Diagnostyka i diagnoza
Diagnostyka duru brzusznego (typhus) wymaga kompleksowego podejścia łączącego ocenę kliniczną, wywiad epidemiologiczny oraz badania laboratoryjne. Kluczową rolę odgrywają testy serologiczne, zwłaszcza pośredni test immunofluorescencyjny (IFA), który jest złotym standardem i wymaga wykazania czterokrotnego wzrostu miana przeciwciał między próbkami pobranymi w odstępie 2-3 tygodni. Testy ELISA wykrywają przeciwciała IgM i IgG z czułością i swoistością powyżej 90%, natomiast test Weila-Felixa cechuje niska czułość (do 50%). Metody molekularne, takie jak PCR, umożliwiają wykrycie materiału genetycznego bakterii we wczesnej fazie choroby, przed pojawieniem się przeciwciał, z wysoką swoistością i zmienną czułością zależną od czasu pobrania próbki i fazy choroby. Diagnostyka immunohistochemiczna (IHC) pozwala na wykrycie antygenów Rickettsia w tkankach, szczególnie w wycinkach skóry z escharu. Wartości odcięcia w testach serologicznych powinny być lokalnie walidowane, a pojedynczy wynik serologiczny ma ograniczoną wartość diagnostyczną ze względu na utrzymywanie się przeciwciał po przebytej infekcji.
antybiotykoterapia, choroba Brilla-Zinssera, diagnostyka molekularna, dur brzuszny, dur endemiczny, dur epidemiczny, dur krzaczasty, enzymy wątrobowe, eschar, hiperbilirubinemia, hipoalbuminemia, małopłytkowość, metoda immunohistochemiczna, objaw kliniczny, Orientia tsutsugamushi, powikłanie, przeciwciało IgG, przeciwciało IgM, reakcja łańcuchowa polimerazy, Rickettsia prowazekii, Rickettsia typhi, sekwencjonowanie nowej generacji, test ELISA, test immunochromatograficzny, test immunofluorescencyjny, test point-of-care, wartość odcięcia, wstrząs septyczny, wysypka plamisto-grudkowa - Leksykon chorób i schorzeń
Poparzenia kwasowe i chemiczne – Etiologia i przyczyny
Oparzenia chemiczne stanowią istotny problem kliniczny, odpowiadając za 2,4-10,7% wszystkich oparzeń, ale aż 30% zgonów z ich powodu. Powstają w wyniku kontaktu z substancjami żrącymi, głównie silnymi kwasami (pH <7) i zasadami (pH >7), które uszkadzają skórę, oczy i narządy wewnętrzne. Mechanizmy uszkodzeń różnią się w zależności od rodzaju czynnika: kwasy powodują koagulacyjną martwicę tkanek, tworząc eschar ograniczający dalsze przenikanie, natomiast zasady wywołują martwicę upłynniającą, prowadząc do głębokich i postępujących uszkodzeń. Szczególnie niebezpieczny jest kwas fluorowodorowy, który oprócz działania korozyjnego powoduje hipokalcemię i hiperkaliemię, zagrażającą życiu arytmią serca. Do najczęstszych czynników należą kwas siarkowy, azotowy, fluorowodorowy, wodorotlenek sodu i potasu, amoniak oraz środki gospodarstwa domowego i przemysłowe. Ekspozycja zawodowa dotyczy 4-14% przypadków, zwłaszcza w przemyśle chemicznym, górnictwie i rolnictwie.
biały fosfor, chemiczne zapalenie płuc, denaturacja białek, eschar, fenol, hiperfosfatemia, hipokalcemia, kwas azotowy, kwas fluorowodorowy, kwas siarkowy, martwica koagulacyjna, martwica skóry, martwica upłynniająca, martwica wątroby, niewydolność wielonarządowa, oparzenie chemiczne oka, oparzenie kwasowe, oparzenie termiczne, oparzenie zasadowe, podchloryn sodu, rozstrzenie oskrzeli, substancja żrąca, uszkodzenie rogówki, vitriolage, wodorotlenek sodu, zatrzymanie akcji serca, zmydlanie tłuszczów, zwłóknienie płuc - Leksykon chorób i schorzeń
Dur brzuszny – Objawy
Dur brzuszny to grupa ostrych chorób zakaźnych wywołanych przez bakterie Rickettsia, przenoszone przez wszy, pchły i roztocza, z okresem inkubacji 6-21 dni w zależności od typu. Charakterystyczne objawy to wysoka gorączka (39-41°C), silny ból głowy, dreszcze, bóle mięśniowo-stawowe oraz wysypka pojawiająca się 4-7 dni od początku choroby. Dur epidemiczny cechuje się wysypką różową na tułowiu, unikającą twarzy, dłoni i stóp, a śmiertelność bez leczenia wynosi 10-60%. Dur endemiczny ma łagodniejszy przebieg, z matową czerwoną wysypką i śmiertelnością <4%, natomiast dur krzaczakowy charakteryzuje się obecnością czarnego strupa (eschar) i śmiertelnością 4-40%. Nieleczony dur może prowadzić do poważnych powikłań, takich jak zapalenie mózgu, niewydolność wielonarządowa, DIC, zapalenie mięśnia sercowego czy ARDS.
bóle mięśniowo-stawowe, chloramfenikol, choroba Brilla-Zinssera, doksycyklina, dreszcze, dur brzuszny, dur endemiczny, dur epidemiczny, eschar, niedociśnienie, niewydolność oddechowa, nudności i wymioty, ostra niewydolność nerek, poród przedwczesny, poronienie, powiększenie węzłów chłonnych, Rickettsia, splenomegalia, światłowstręt, tetracyklina, wstrząs, wybroczyny, wysięk opłucnowy, wysoka gorączka, wysypka plamista, zapalenie mięśnia sercowego, zapalenie mózgu, zapalenie nerwu wzrokowego, zapalenie opon mózgowych, zapalenie pęcherzyka żółciowego, zapalenie płuc, zapalenie trzustki, zespół DIC