oparzenie zasadowe
Oparzenie zasadowe to uraz chemiczny tkanek powstający w wyniku kontaktu z substancjami o pH powyżej 7,0, takimi jak wodorotlenek sodu (soda kaustyczna), wodorotlenek potasu, wodorotlenek wapnia (wapno gaszone) czy amoniak. W przeciwieństwie do oparzeń kwasowych, oparzenia zasadowe charakteryzują się głębszą penetracją tkanek ze względu na mechanizm zmydlania tłuszczów (lizy tłuszczowej).
Zasady powodują martwicę rozpływną tkanek, która prowadzi do zniszczenia struktury komórkowej i może postępować przez wiele godzin po ekspozycji. Głębokość oparzenia zależy od stężenia substancji, czasu kontaktu z tkanką oraz ilości substancji chemicznej. Oparzenia zasadowe często dotyczą oczu, przewodu pokarmowego (po przypadkowym spożyciu) oraz skóry.
Postępowanie w przypadku oparzenia zasadowego obejmuje natychmiastowe płukanie dużą ilością wody przez minimum 20-30 minut, usunięcie zanieczyszczonej odzieży oraz szybkie wdrożenie specjalistycznego leczenia. W przypadku oparzeń oczu konieczna jest niezwłoczna konsultacja okulistyczna. Nie należy podejmować prób neutralizacji zasad kwasami, gdyż reakcja egzotermiczna może dodatkowo nasilić uszkodzenia tkanek.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Poparzenia kwasowe i chemiczne – Etiologia i przyczyny
Oparzenia chemiczne stanowią istotny problem kliniczny, odpowiadając za 2,4-10,7% wszystkich oparzeń, ale aż 30% zgonów z ich powodu. Powstają w wyniku kontaktu z substancjami żrącymi, głównie silnymi kwasami (pH <7) i zasadami (pH >7), które uszkadzają skórę, oczy i narządy wewnętrzne. Mechanizmy uszkodzeń różnią się w zależności od rodzaju czynnika: kwasy powodują koagulacyjną martwicę tkanek, tworząc eschar ograniczający dalsze przenikanie, natomiast zasady wywołują martwicę upłynniającą, prowadząc do głębokich i postępujących uszkodzeń. Szczególnie niebezpieczny jest kwas fluorowodorowy, który oprócz działania korozyjnego powoduje hipokalcemię i hiperkaliemię, zagrażającą życiu arytmią serca. Do najczęstszych czynników należą kwas siarkowy, azotowy, fluorowodorowy, wodorotlenek sodu i potasu, amoniak oraz środki gospodarstwa domowego i przemysłowe. Ekspozycja zawodowa dotyczy 4-14% przypadków, zwłaszcza w przemyśle chemicznym, górnictwie i rolnictwie.
biały fosfor, chemiczne zapalenie płuc, denaturacja białek, eschar, fenol, hiperfosfatemia, hipokalcemia, kwas azotowy, kwas fluorowodorowy, kwas siarkowy, martwica koagulacyjna, martwica skóry, martwica upłynniająca, martwica wątroby, niewydolność wielonarządowa, oparzenie chemiczne oka, oparzenie kwasowe, oparzenie termiczne, oparzenie zasadowe, podchloryn sodu, rozstrzenie oskrzeli, substancja żrąca, uszkodzenie rogówki, vitriolage, wodorotlenek sodu, zatrzymanie akcji serca, zmydlanie tłuszczów, zwłóknienie płuc - Leksykon chorób i schorzeń
Poparzenia kwasowe i chemiczne – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Oparzenia chemiczne, stanowiące 2,4-5% wszystkich urazów oparzeniowych, charakteryzują się specyficznym mechanizmem uszkodzenia tkanek zależnym od pH substancji (kwasy o pH <7 powodują martwicę koagulacyjną, zasady o pH >7 – martwicę rozpływną). Ciężkość oparzenia zależy od pH, stężenia, czasu kontaktu, objętości, formy fizycznej oraz miejsca ekspozycji. Szczególną uwagę wymaga oparzenie kwasem fluorowodorowym (HF), które oprócz działania żrącego jonów H+ wywołuje toksyczność systemową jonów fluorkowych, prowadzącą do zaburzeń elektrolitowych, arytmii i potencjalnie śmierci. Pierwsza pomoc polega na natychmiastowym usunięciu źródła ekspozycji, usunięciu zanieczyszczonej odzieży i obfitym płukaniu wodą przez minimum 20-30 minut, z zastosowaniem specjalistycznych środków (np. glukonian wapnia w oparzeniach HF). Oparzenia oczu wymagają natychmiastowego i długotrwałego płukania roztworem soli fizjologicznej lub wodą, z kontrolą pH i oceną okulistyczną.
debridement, denaturacja białek, edukacja pacjenta, fizjoterapia, glukonian wapnia, kwas fluorowodorowy, kwas siarkowy, kwas solny, leczenie przeciwbólowe, martwica koagulacyjna, martwica rozpływna, martwica skóry, oparzenie chemiczne oka, oparzenie kwasowe, oparzenie zasadowe, pęcherze skórne, profilaktyka przeciwtężcowa, przeszczep skóry, rehabilitacja, resuscytacja płynowa, substancja żrąca, terapia zajęciowa, toksyczność ogólnoustrojowa, uraz inhalacyjny, wodorotlenek sodu, zaburzenia rytmu serca, zakażenie, zmydlanie tłuszczów