orbitopatia endokrynologiczna

Orbitopatia endokrynologiczna, znana również jako orbitopatia tarczycowa lub oftalmopatia Gravesa, to schorzenie autoimmunologiczne najczęściej związane z nadczynnością tarczycy w przebiegu choroby Gravesa-Basedowa. Charakteryzuje się zapalnym procesem w tkankach oczodołu, który prowadzi do obrzęku, nacieków komórkowych i włóknienia.

Główne objawy kliniczne obejmują wytrzeszcz (egzoftalm), retrakcję powiek, obrzęk powiek, przekrwienie spojówek, zaburzenia ruchomości gałek ocznych oraz neuropatię nerwu wzrokowego. Nasilenie objawów może być asymetryczne i nie zawsze koreluje ze stopniem zaburzeń funkcji tarczycy.

Patogeneza orbitopatii endokrynologicznej związana jest z reakcją autoimmunologiczną skierowaną przeciwko antygenom wspólnym dla tarczycy i tkanek oczodołu, szczególnie przeciwko receptorowi TSH. Dochodzi do aktywacji fibroblastów oczodołowych, które produkują nadmiar glikozaminoglikanów i zwiększają objętość tkanek oczodołu.

Diagnostyka obejmuje ocenę kliniczną, badania obrazowe (USG, TK lub MRI oczodołów), ocenę funkcji tarczycy oraz oznaczenie przeciwciał przeciwtarczycowych. W klasyfikacji stopnia nasilenia zmian stosuje się skalę CAS (Clinical Activity Score) oraz klasyfikację EUGOGO.

Leczenie orbitopatii endokrynologicznej zależy od aktywności i ciężkości choroby. Obejmuje normalizację funkcji tarczycy, rezygnację z palenia tytoniu, glikokortykosteroidy (doustne lub dożylne), radioterapię oczodołów oraz leczenie chirurgiczne (dekompresja oczodołu, korekcja zeza, operacje powiek). W ostatnich latach wprowadzono również terapie biologiczne, m.in. przeciwciała monoklonalne anty-CD20 (rytuksymab) oraz inhibitory receptora IGF-1.

Powiązane wpisy

  1. 18.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl