łupież czerwony mieszkowy
Łupież czerwony mieszkowy (ang. pityriasis rubra pilaris, PRP) to rzadka, przewlekła dermatoza zapalna charakteryzująca się występowaniem rumieniowo-złuszczających zmian skórnych oraz nadmiernego rogowacenia mieszków włosowych. Choroba najczęściej występuje w dwóch szczytach zachorowań – u dzieci i młodych dorosłych oraz po 50. roku życia, bez wyraźnej predyspozycji płciowej.
Klinicznie łupież czerwony mieszkowy objawia się jako uogólniona, czerwono-pomarańczowa wysypka z charakterystycznymi wyspami niezmienionej skóry (tzw. wyspy oszczędzone). Typowe są keratotyczne grudki mieszkowe zlokalizowane głównie na grzbietach palców, przedramionach, udach i tułowiu. W miarę postępu choroby może rozwinąć się uogólniona erytrodermia oraz znaczne pogrubienie skóry dłoni i stóp (tzw. keratoderma).
Wyróżnia się sześć typów klinicznych PRP według klasyfikacji Griffithsa, z których typ I (klasyczny postać dorosłych) jest najczęstszy. Etiologia choroby pozostaje niewyjaśniona, choć sugeruje się rolę nieprawidłowej regulacji różnicowania keratynocytów oraz dysfunkcji immunologicznych. U części pacjentów zidentyfikowano mutacje w genie CARD14.
Leczenie łupieżu czerwonego mieszkowego obejmuje stosowanie retinoidów (acytretyna, izotretynoina), leków immunosupresyjnych (metotreksat), a w cięższych przypadkach – leków biologicznych (inhibitory TNF-α, ustekinumab). Terapia miejscowa ma charakter wspomagający i opiera się na stosowaniu emolientów, keratolitycznych i kortykosteroidów. Przebieg choroby jest zazwyczaj przewlekły, choć w około 80% przypadków typu I obserwuje się samoistną remisję w ciągu 3-5 lat.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Neotigason
Neotigason, zawierający acytretynę w dawkach 10 mg i 25 mg, jest silnie teratogennym lekiem stosowanym w ciężkich postaciach łuszczycy oraz innych opornych zaburzeniach rogowacenia skóry. Ze względu na wysokie ryzyko poważnych wad wrodzonych, lek jest bezwzględnie przeciwwskazany u kobiet w ciąży oraz u kobiet w wieku rozrodczym, które nie stosują rygorystycznego Programu Zapobiegania Ciąży. Program ten wymaga m.in. stosowania co najmniej jednej wysoce skutecznej metody antykoncepcji (niezależnej od użytkownika) lub dwóch uzupełniających się metod zależnych od użytkownika, rozpoczętej co najmniej 1 miesiąc przed terapią, kontynuowanej w trakcie leczenia oraz przez 3 lata po jego zakończeniu, ze względu na długi okres eliminacji acytretyny z organizmu. Konieczne jest także przeprowadzanie regularnych testów ciążowych – przed leczeniem, co miesiąc w trakcie terapii oraz co 1-3 miesiące przez 3 lata po zakończeniu leczenia.
acytretyna, antykoncepcja, choroba Dariera, dermatoza, działanie teratogenne, kapsułka, łupież czerwony mieszkowy, łuszczyca ciężka, łuszczyca erytrodermiczna, łuszczyca krostkowa, metoda antykoncepcji, postać farmaceutyczna, Program Zapobiegania Ciąży, rogowacenie skóry, rybia łuska, substancja czynna, substancja pomocnicza, teratogenność, test ciążowy, wada rozwojowa płodu, wada wrodzona, zaburzenie rogowacenia - Leksykon substancji czynnych
Acytretyna – Wskazania do stosowania
Acytretyna, doustny retinoid dostępny w dawkach 10 mg i 25 mg (Acitren, Neotigason), jest wskazana do leczenia ciężkich, opornych na standardowe terapie zaburzeń rogowacenia skóry, w tym szczególnie ciężkich postaci łuszczycy: erytrodermicznej (>90% powierzchni ciała), krostkowej uogólnionej lub miejscowej oraz krostkowej dłoni i podeszw. Ponadto znajduje zastosowanie w leczeniu wrodzonej rybiej łuski (ichtyozy), rogowacenia dłoni i podeszw, choroby Dariera oraz łupieżu czerwonego mieszkowego. Lek może być również stosowany w opornych przypadkach liszaja płaskiego skóry i błon śluzowych. Ze względu na profil działań niepożądanych i teratogenność, acytretyna powinna być stosowana wyłącznie przez doświadczonych dermatologów, po dokładnej ocenie stosunku korzyści do ryzyka oraz wykluczeniu ciąży i zapewnieniu skutecznej antykoncepcji u kobiet w wieku rozrodczym.
antykoncepcja, choroba Dariera, dermatolog, doustny retinoid, działanie niepożądane, ichtyoza, keratosis follicularis, liszaj płaski, łupież czerwony mieszkowy, łuszczyca, łuszczyca erytrodermiczna, łuszczyca krostkowa, łuszczyca krostkowa dłoni i podeszew, pityriasis rubra pilaris, rogowacenie dłoni i podeszew, rybia łuska, teratogenność, witamina A, zaburzenie rogowacenia skóry - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Acitren 10 mg
Acitren, zawierający acytretynę, jest wskazany w leczeniu wyjątkowo ciężkich postaci zaburzeń rogowacenia skóry, które nie reagują na standardowe terapie. Wskazania obejmują ciężką łuszczycę zwykłą (w tym postać erytrodermiczną z zajęciem >90% powierzchni ciała oraz postać krostkową), rogowacenie dłoni i podeszw, łuszczycę krostkową dłoni i podeszw, rybią łuskę, chorobę Dariera, łupież czerwony mieszkowy oraz liszaj płaski skóry i błon śluzowych. Preparat dostępny jest w kapsułkach twardych o dawkach 10 mg (biały korpus z brązowym wieczkiem, oznaczenie „A10”) oraz 25 mg (żółty korpus z brązowym wieczkiem, oznaczenie „A25”), co pozwala na indywidualne dostosowanie terapii do nasilenia objawów.
acytretyna, choroba Dariera, doustny retinoid, działanie teratogenne, liszaj płaski, łupież czerwony mieszkowy, łuszczyca erytrodermiczna, łuszczyca krostkowa, łuszczyca krostkowa dłoni i podeszew, łuszczyca zwykła, pityriasis rubra pilaris, rogowacenie dłoni i podeszew, rogowacenie mieszkowe, rybia łuska, zaburzenia rogowacenia skóry - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Neotigason 10 mg
Neotigason (acytretyna) jest retinoidem drugiej generacji stosowanym w dermatologii do leczenia ciężkich postaci łuszczycy, takich jak łuszczyca erytrodermiczna oraz krostkowa, które nie reagują na standardowe terapie. Ponadto, lek znajduje zastosowanie w terapii opornych zaburzeń rogowacenia skóry, w tym wrodzonej rybiej łuski (ichthyosis congenita), łupieżu czerwonym mieszkowym (pityriasis rubra pilaris) oraz chorobie Dariera (dyskeratosis follicularis). Neotigason dostępny jest w kapsułkach o dawkach 10 mg i 25 mg, co pozwala na indywidualne dostosowanie leczenia w zależności od ciężkości choroby, masy ciała pacjenta oraz odpowiedzi terapeutycznej.
- Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Neotigason
Neotigason (acytretyna) jest silnie teratogennym lekiem stosowanym w leczeniu ciężkich postaci łuszczycy oraz zaburzeń rogowacenia skóry, które nie reagują na inne terapie. Ze względu na wysokie ryzyko ciężkich wad wrodzonych, lek jest bezwzględnie przeciwwskazany u kobiet w ciąży oraz u kobiet w wieku rozrodczym, które nie stosują rygorystycznego Programu Zapobiegania Ciąży. Program ten wymaga stosowania co najmniej jednej wysoce skutecznej metody antykoncepcji niezależnej od użytkownika lub dwóch uzupełniających się metod zależnych od użytkownika, rozpoczynając na 1 miesiąc przed terapią, kontynuując w trakcie leczenia oraz przez 3 lata po jego zakończeniu. Ponadto, pacjentki muszą poddawać się regularnym testom ciążowym: przed leczeniem, optymalnie co miesiąc podczas terapii oraz co 1-3 miesiące przez 3 lata po zakończeniu leczenia, a wyniki tych badań powinny być dokumentowane przez lekarza.
acytretyna, antykoncepcja, choroba Dariera, działanie teratogenne, eliminacja leku, łupież czerwony mieszkowy, łuszczyca, łuszczyca erytrodermiczna, łuszczyca krostkowa, Program Zapobiegania Ciąży, rogowacenie skóry, rybia łuska, teratogenność, test ciążowy, wady rozwojowe płodu, wady wrodzone, zaburzenia rogowacenia - Leksykon substancji czynnych
Kwas salicylowy – Wskazania do stosowania
Kwas salicylowy jest substancją o szerokim spektrum działania keratolitycznego, przeciwbakteryjnego i przeciwgrzybiczego, stosowaną w dermatologii i reumatologii. Preparaty zawierające kwas salicylowy dostępne są w różnych postaciach farmaceutycznych (maści, płyny, plastry, pudry, emulsje) i stężeniach od 0,2% do 40% (2-400 mg/g), co umożliwia precyzyjne dopasowanie terapii do wskazań klinicznych. W dermatologii kwas salicylowy jest wykorzystywany m.in. w leczeniu odcisków i nagniotków (40%), brodawek skórnych (10-20%), chorób zapalnych skóry z nadmiernym rogowaceniem, takich jak łuszczyca i atopowe zapalenie skóry (2-5%), a także w terapii zakażeń grzybiczych i nadmiernej potliwości stóp (0,2-1%). W reumatologii stosuje się go w niskich stężeniach (1-2%) w leczeniu pourazowych stanów zapalnych, choroby zwyrodnieniowej stawów oraz bólów mięśniowych i nerwobóli, często w połączeniu z substancjami rozgrzewającymi i przeciwbólowymi.
absorpcja systemowa, atopowe zapalenie skóry, atrofia skóry, brodawka płaska młodocianych, brodawka podeszwowa, brodawka skórna, brodawka zwykła, choroba zwyrodnieniowa stawów, działanie keratolityczne, fluorouracyl, glikokortykosteroid, grzybica międzypalcowa, grzybica przypaznokciowa, hiperhydroza, hiperkeratoza, kortykosteroid, kwas salicylowy, liszaj płaski, łojotokowe zapalenie skóry, łupież czerwony mieszkowy, łuszczyca, łysienie androgenowe, łysienie plackowate, nadmierna potliwość, neurodermit, rogowacenie mieszkowe, rogowacenie słoneczne, rwa kulszowa, rybia łuska, substancja przeciwgrzybicza, świerzbiączka ograniczona, teleangiektazja, zapalenie korzonków nerwowych, zgrubiała skóra, zrogowaciały naskórek - Leksykon substancji czynnych
Acytretyna – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Acytretyna, zawarta w lekach Acitren i Neotigason, jest silnie teratogenna, powodując ciężkie wady rozwojowe ośrodkowego układu nerwowego, serca i naczyń u płodu. Stosowanie u kobiet w ciąży jest bezwzględnie przeciwwskazane, a u kobiet w wieku rozrodczym wymaga spełnienia rygorystycznych warunków Programu Zapobiegania Ciąży. Konieczne jest stosowanie co najmniej jednej wysoce skutecznej metody antykoncepcji lub dwóch uzupełniających się metod przez minimum 1 miesiąc przed leczeniem, w trakcie terapii oraz przez 3 lata po jej zakończeniu. Testy ciążowe o czułości minimum 25 mlU/mL powinny być wykonywane przed rozpoczęciem leczenia, co miesiąc podczas terapii oraz okresowo co 1-3 miesiące przez 3 lata po zakończeniu leczenia. Monitorowanie funkcji wątroby, lipidów (cholesterol, trójglicerydy) oraz parametrów sercowo-naczyniowych jest obligatoryjne, a leczenie należy przerwać w przypadku niekontrolowanej hipertriglicerydemii, pogorszenia czynności wątroby lub objawów zapalenia trzustki.
acytretyna, choroba Dariera, depresja, etretynat, hiperostoza, hipertriglicerydemia, łupież czerwony mieszkowy, łuszczyca erytrodermiczna, łuszczyca krostkowa, nadciśnienie śródczaszkowe, nadciśnienie tętnicze, ośrodkowy układ nerwowy, Program Zapobiegania Ciąży, przedwczesne zarastanie nasad kości, rybia łuska, stan lękowy, teratogenność, test ciążowy, wada rozwojowa, zaburzenie kostnienia, zaburzenie rogowacenia skóry, zaburzenie widzenia nocnego, zapalenie trzustki, zespół kwasu retynowego, zespół przesiąkania włośniczek, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, złuszczające zapalenie skóry, zmiana nastroju, zwapnienie pozakostne - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Acitren 25 mg
Acitren (acytretyna) w dawkach 10 mg i 25 mg jest wskazany do leczenia wyjątkowo ciężkich zaburzeń rogowacenia skóry, które nie reagują na standardowe terapie. Szczególnie zalecany jest w postaciach erytrodermicznej i krostkowej łuszczycy zwykłej, łuszczycy krostkowej dłoni i podeszew, a także w rogowaceniu dłoni i podeszew. Ponadto, Acitren znajduje zastosowanie w leczeniu genetycznych chorób skóry, takich jak rybia łuska (ichthyosis), choroba Dariera, łupież czerwony mieszkowy oraz oporne na leczenie przypadki liszaju płaskiego skóry i błon śluzowych. Lek należy stosować po wyczerpaniu innych, mniej obciążających metod terapeutycznych, a dobór dawki (10 mg lub 25 mg) powinien uwzględniać nasilenie choroby, masę ciała pacjenta oraz indywidualną tolerancję i odpowiedź na leczenie.
acytretyna, choroba Dariera, dermatologia, dermatoza, dyskeratosis follicularis, ichthyosis, liszaj płaski, łupież czerwony mieszkowy, łuszczyca krostkowa dłoni i podeszew, łuszczyca zwykła, pityriasis rubra pilaris, retinoid systemowy, rogowacenie dłoni i podeszew, rogowacenie nadmierne, rybia łuska, teratogenność, zaburzenie rogowacenia skóry - Leksykon substancji czynnych
Mocznik – Wskazania do stosowania
Mocznik jest substancją o szerokim spektrum działania dermatologicznego, której efektywność terapeutyczna zależy od stężenia i kombinacji z innymi składnikami. W niskich stężeniach około 20 mg/g (np. emoliumLEK z glicerolem 200 mg/g) wykazuje działanie nawilżające i zmiękczające, stosowane w leczeniu suchej skóry u pacjentów wszystkich grup wiekowych. W stężeniu około 100 mg/g (np. Hasceral z kwasem salicylowym 50 mg/g) wykazuje działanie keratolityczne, wskazane w leczeniu zaburzeń rogowacenia takich jak rybia łuska, łuszczyca, łupież czerwony mieszkowy, a także w dermatozach zapalnych jak atopowe zapalenie skóry, neurodermit i wyprysk dłoni. W wysokim stężeniu 400 mg/g (np. Canespor Onychoset z bifonazolem 10 mg/g) mocznik działa keratolitycznie na płytkę paznokciową, umożliwiając bezurazowe usunięcie zainfekowanych tkanek w leczeniu onychomikozy, jednocześnie wspomagając działanie przeciwgrzybicze bifonazolu.
atopowe zapalenie skóry, bifonazol, dermatologia, dermatoza, działanie keratolityczne, grzybica paznokci, kwas salicylowy, lichenifikacja, łupież czerwony mieszkowy, łuszczyca, nadmierna suchość skóry, nadmierne rogowacenie, neurodermit, onychomikoza, płytka paznokciowa, rogowacenie mieszkowe, rybia łuska, sucha skóra, TEWL, transepidermalna utrata wody, właściwości nawilżające, właściwości przeciwgrzybicze, wyprysk dłoni, wysuszenie skóry, zaburzenie rogowacenia - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Hasceral (100 mg + 50 mg)/g
Hasceral w postaci maści o stężeniu 100 mg mocznika i 50 mg kwasu salicylowego na gram preparatu jest wskazany do leczenia dermatoz charakteryzujących się zaburzeniami rogowacenia naskórka oraz nadmiernym wysuszeniem skóry. Preparat znajduje zastosowanie w terapii takich schorzeń jak rybia łuska (ichthyosis), łuszczyca (psoriasis), łupież czerwony mieszkowy (pityriasis rubra pilaris), nadmierne rogowacenie dłoni i stóp (hyperkeratosis palmoplantaris), rogowacenie mieszkowe (keratosis pilaris), a także w leczeniu wyprysku dłoni, neurodermitu (lichen simplex chronicus) oraz atopowego zapalenia skóry (dermatitis atopica). Maść o barwie białej lub lekko kremowej umożliwia skuteczną aplikację, zwłaszcza w przypadkach wymagających okluzji i intensywnego nawilżenia skóry.
atopowe zapalenie skóry, działanie keratolityczne, działanie przeciwzapalne, ichtioza, kwas salicylowy, łupież czerwony mieszkowy, łuszczyca, mocznik, neurodermit, rogowacenie mieszkowe, rogowacenie naskórka, rybia łuska, substancja lecznicza, warstwa rogowa naskórka, wyprysk dłoni, wysuszenie skóry - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Neotigason 25 mg
Neotigason (acytretyna) w postaci kapsułek 10 mg i 25 mg jest wskazany do leczenia ciężkich, opornych na standardowe terapie postaci łuszczycy, takich jak łuszczyca erytrodermiczna (zajęcie >90% powierzchni skóry), łuszczyca krostkowa uogólniona i miejscowa, oraz ciężkich zaburzeń rogowacenia skóry, w tym wrodzonej rybiej łuski, łupieżu czerwonego mieszkowego i choroby Dariera. Terapia powinna być prowadzona przez doświadczonych dermatologów, z uwzględnieniem indywidualnej oceny klinicznej i świadomości pacjenta co do potencjalnych działań niepożądanych oraz konieczności stosowania skutecznej antykoncepcji u kobiet w wieku rozrodczym. Kapsułki zawierają odpowiednio 16,4 mg (10 mg kapsułka) i 41 mg (25 mg kapsułka) glukozy, co jest istotne u pacjentów z zaburzeniami gospodarki węglowodanowej.
acytretyna, choroba Dariera, dermatolog, dermatoza, działanie niepożądane, hiperkeratoza, ichthyosis congenita, keratosis follicularis, liszaj płaski mieszkowy, łupież czerwony mieszkowy, łuszczyca, łuszczyca erytrodermiczna, łuszczyca krostkowa uogólniona, pityriasis rubra pilaris, retinoid, rogowacenie mieszkowe, rogowacenie skóry, rogowiec dłoni i stóp, rybia łuska, teratogenność, zaburzenia keratynizacji