łuszczyca zwykła
Łuszczyca zwykła (psoriasis vulgaris) to przewlekła, niezakaźna choroba zapalna skóry o podłożu autoimmunologicznym. Charakteryzuje się występowaniem dobrze odgraniczonych, rumieniowych blaszek pokrytych srebrzystą łuską, które najczęściej lokalizują się na wyprostnych powierzchniach kończyn, w okolicy lędźwiowo-krzyżowej oraz na owłosionej skórze głowy.
W patogenezie łuszczycy zwykłej kluczową rolę odgrywa nieprawidłowa aktywacja układu immunologicznego, szczególnie limfocytów T oraz nadmierna produkcja cytokin prozapalnych (IL-17, IL-23, TNF-α). Proces ten prowadzi do przyspieszonej proliferacji keratynocytów, skrócenia cyklu odnowy naskórka z 28 do 3-4 dni oraz rozwoju charakterystycznych zmian skórnych.
Łuszczyca zwykła stanowi najczęstszą postać łuszczycy (około 80-90% wszystkich przypadków). Choroba ma charakter przewlekły z okresami zaostrzeń i remisji. Do czynników wyzwalających należą: infekcje (szczególnie paciorkowcowe), urazy skóry (objaw Köbnera), stres, niektóre leki oraz czynniki środowiskowe. Istotną rolę odgrywa także predyspozycja genetyczna.
Diagnostyka łuszczycy zwykłej opiera się głównie na obrazie klinicznym oraz badaniu fizykalnym. W wątpliwych przypadkach wykonuje się badanie histopatologiczne wycinków skóry. Leczenie jest dobierane indywidualnie w zależności od nasilenia zmian i obejmuje terapię miejscową (kortykosteroidy, pochodne witaminy D3, retinoidy, inhibitory kalcyneuryny), fototerapię oraz leczenie ogólne (metotreksatem, cyklosporyną, retinoidami, lekami biologicznymi).
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Acitren 10 mg
Acitren, zawierający acytretynę, jest wskazany w leczeniu wyjątkowo ciężkich postaci zaburzeń rogowacenia skóry, które nie reagują na standardowe terapie. Wskazania obejmują ciężką łuszczycę zwykłą (w tym postać erytrodermiczną z zajęciem >90% powierzchni ciała oraz postać krostkową), rogowacenie dłoni i podeszw, łuszczycę krostkową dłoni i podeszw, rybią łuskę, chorobę Dariera, łupież czerwony mieszkowy oraz liszaj płaski skóry i błon śluzowych. Preparat dostępny jest w kapsułkach twardych o dawkach 10 mg (biały korpus z brązowym wieczkiem, oznaczenie „A10”) oraz 25 mg (żółty korpus z brązowym wieczkiem, oznaczenie „A25”), co pozwala na indywidualne dostosowanie terapii do nasilenia objawów.
acytretyna, choroba Dariera, doustny retinoid, działanie teratogenne, liszaj płaski, łupież czerwony mieszkowy, łuszczyca erytrodermiczna, łuszczyca krostkowa, łuszczyca krostkowa dłoni i podeszew, łuszczyca zwykła, pityriasis rubra pilaris, rogowacenie dłoni i podeszew, rogowacenie mieszkowe, rybia łuska, zaburzenia rogowacenia skóry - Leksykon substancji czynnych
Tazaroten – Wskazania do stosowania
Tazaroten, syntetyczny retinoid trzeciej generacji, jest wskazany do miejscowego leczenia przewlekłej łuszczycy plackowatej, zwłaszcza gdy zmiany chorobowe zajmują do 10% powierzchni ciała. Preparat Zorac dostępny jest w formie żelu w dwóch stężeniach: 0,05% (0,5 mg/g) oraz 0,1% (1 mg/g). Terapia miejscowa polega na aplikacji żelu bezpośrednio na zmiany łuszczycowe, które charakteryzują się dobrze odgraniczonymi, rumieniowymi ogniskami pokrytymi srebrzystymi łuskami. Kluczowym kryterium kwalifikacji do leczenia jest powierzchnia zajęta przez zmiany, co ma znaczenie dla ograniczenia potencjalnego wchłaniania systemowego tazarotenu.
- Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Acitren 25 mg
Acitren (acytretyna) w dawkach 10 mg i 25 mg jest wskazany do leczenia wyjątkowo ciężkich zaburzeń rogowacenia skóry, które nie reagują na standardowe terapie. Szczególnie zalecany jest w postaciach erytrodermicznej i krostkowej łuszczycy zwykłej, łuszczycy krostkowej dłoni i podeszew, a także w rogowaceniu dłoni i podeszew. Ponadto, Acitren znajduje zastosowanie w leczeniu genetycznych chorób skóry, takich jak rybia łuska (ichthyosis), choroba Dariera, łupież czerwony mieszkowy oraz oporne na leczenie przypadki liszaju płaskiego skóry i błon śluzowych. Lek należy stosować po wyczerpaniu innych, mniej obciążających metod terapeutycznych, a dobór dawki (10 mg lub 25 mg) powinien uwzględniać nasilenie choroby, masę ciała pacjenta oraz indywidualną tolerancję i odpowiedź na leczenie.
acytretyna, choroba Dariera, dermatologia, dermatoza, dyskeratosis follicularis, ichthyosis, liszaj płaski, łupież czerwony mieszkowy, łuszczyca krostkowa dłoni i podeszew, łuszczyca zwykła, pityriasis rubra pilaris, retinoid systemowy, rogowacenie dłoni i podeszew, rogowacenie nadmierne, rybia łuska, teratogenność, zaburzenie rogowacenia skóry - Leksykon substancji czynnych
Metotreksat – Dawkowanie i sposób podawania
Metotreksat jest lekiem wymagającym precyzyjnego dawkowania i podawania wyłącznie przez doświadczonych lekarzy, ze względu na ryzyko ciężkich działań niepożądanych, w tym śmiertelnych. W terapii reumatoidalnego zapalenia stawów, młodzieńczego idiopatycznego zapalenia stawów, łuszczycy i łuszczycowego zapalenia stawów stosuje się dawkę początkową 7,5-15 mg raz na tydzień u dorosłych, z maksymalną dawką 25 mg (zalecane max. 20 mg), a u dzieci poniżej 16 lat z JIA dawkę 10-15 mg/m² powierzchni ciała, z możliwością zwiększenia do 20 mg/m². Odpowiedź na leczenie obserwuje się po 2-8 tygodniach. W leczeniu białaczek i nowotworów, takich jak ALL, rak piersi czy kostniakomięsak, stosuje się znacznie wyższe dawki, np. 20-40 mg/m² w ALL, 40-60 mg/m² w raku piersi oraz 8-15 g/m² w kostniakomięsaku, zawsze z odpowiednią terapią ratunkową (folinian wapnia) i monitorowaniem funkcji nerek. Dawkowanie musi być dostosowane do czynności nerek (klirens kreatyniny ≥60 ml/min – 100% dawki, 20-59 ml/min – 50%, <20 ml/min – przeciwwskazane) oraz wątroby (przeciwwskazane przy bilirubinie >5 mg/dl), a także uwzględniać wiek pacjenta i obecność płynów w trzeciej przestrzeni, które mogą wydłużyć okres półtrwania leku nawet czterokrotnie.
alkalizacja moczu, bilirubina, biodostępność, działania idiosynkratyczne, folinian wapnia, klirens kreatyniny, kostniakomięsak, kwas foliowy, lek cytostatyczny, lek cytotoksyczny, łuszczyca zwykła, łuszczycowe zapalenie stawów, młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów, ostra białaczka limfoblastyczna, przerzuty raka piersi, reumatoidalne zapalenie stawów, szpik kostny, terapia ratunkowa, trzecia przestrzeń, wodobrzusze - Leksykon leków
Przedawkowanie – Ebetrexat 20 mg/ml
Przedawkowanie metotreksatu, substancji czynnej preparatu Ebetrexat, stanowi poważne zagrożenie dla życia i zdrowia pacjenta, najczęściej występując po doustnym podaniu leku, zwłaszcza gdy dawka tygodniowa jest przyjmowana codziennie. Objawy toksyczności dotyczą głównie układu krwiotwórczego (leukopenia, małopłytkowość, niedokrwistość, pancytopenia, neutropenia, niedokrwistość aplastyczna) oraz przewodu pokarmowego (zapalenie błony śluzowej jamy ustnej, owrzodzenia, nudności, wymioty, krwawienia). Powikłania mogą prowadzić do posocznicy, wstrząsu septycznego, niewydolności nerek i śmierci. Wczesne objawy mogą być nieoczywiste, co zwiększa ryzyko poważnych następstw klinicznych.
alkalizacja moczu, dializa otrzewnowa, folinian wapnia, hemodializa, krwawienie z przewodu pokarmowego, kwas foliowy, leukopenia, łuszczyca zwykła, łuszczycowe zapalenie stawów, małopłytkowość, metotreksat, młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów, neutropenia, niedokrwistość, niedokrwistość aplastyczna, niewydolność nerek, owrzodzenie błony śluzowej, owrzodzenie przewodu pokarmowego, pancytopenia, posocznica, reumatoidalne zapalenie stawów, szpik kostny, witamina B12, wstrząs septyczny, zapalenie błony śluzowej