Przedawkowanie
Ebetrexat 20 mg/ml

Przedawkowanie leku Ebetrexat

Przedawkowanie metotreksatu (substancji czynnej preparatu Ebetrexat) stanowi poważne zagrożenie dla zdrowia i życia pacjenta. Doświadczenia kliniczne zgromadzone po wprowadzeniu leku do obrotu wskazują, że przypadki przedawkowania najczęściej występują przy podaniu doustnym, choć zdarzają się również po podaniu dożylnym lub domięśniowym. W przypadku terapii doustnej, najczęstszym błędem jest przyjmowanie dawki tygodniowej codziennie (w dawce jednorazowej lub podzielonej na kilka mniejszych dawek).¹

Objawy przedawkowania

Objawy przedawkowania metotreksatu dotyczą głównie układu krwiotwórczego oraz przewodu pokarmowego. Mogą prowadzić do poważnych konsekwencji zdrowotnych, włącznie z ryzykiem zgonu. W literaturze medycznej opisywano przypadki śmiertelne związane z przedawkowaniem tego leku, gdzie bezpośrednią przyczyną była posocznica, wstrząs septyczny, niewydolność nerek oraz niedokrwistość aplastyczna.²

Należy zaznaczyć, że u niektórych pacjentów, pomimo przedawkowania, objawy mogą nie wystąpić od razu, co zwiększa ryzyko rozwoju poważnych powikłań.³

Postępowanie w przypadku przedawkowania

Folinian wapnia jest specyficzną odtrutką neutralizującą niepożądane działania toksyczne metotreksatu. W przypadku przedawkowania należy niezwłocznie zastosować odpowiednie procedury lecznicze.⁴

Postępowanie w przypadku przedawkowania metotreksatu powinno uwzględniać:

• Podanie folinianu wapnia – gdy po zastosowaniu nawet małej dawki metotreksatu dojdzie do zmniejszenia liczby leukocytów, należy niezwłocznie podać dożylnie lub domięśniowo folinian wapnia w dawce 6-12 mg. Podanie należy powtarzać kilkakrotnie (co najmniej 4 razy) w odstępach 3-6 godzin.⁵
• Nawodnienie i alkalizacja moczu – w przypadku znacznego przedawkowania może być konieczne nawodnienie pacjenta i alkalizacja moczu w celu zapobieżenia wytrącaniu się metotreksatu i/lub jego metabolitów w kanalikach nerkowych.⁶
• Metody dializacyjne – standardowa hemodializa ani dializa otrzewnowa nie zwiększają eliminacji metotreksatu. Jednakże istnieją doniesienia o skutecznym usuwaniu metotreksatu za pomocą ostrej, przerywanej hemodializy z użyciem wysokoprzepływowych dializatorów.⁷
• Stosowanie kwasu foliowego/folinowego – u pacjentów z reumatoidalnym zapaleniem stawów, wielostawowym młodzieńczym idiopatycznym zapaleniem stawów, łuszczycowym zapaleniem stawów lub łuszczycą zwykłą podawanie kwasu foliowego lub folinowego może zmniejszyć działanie toksyczne metotreksatu (objawy żołądkowo-jelitowe, zapalenie błony śluzowej jamy ustnej, łysienie i zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych).⁸
• Monitorowanie stężenia witaminy B12 – przed zastosowaniem produktów zawierających kwas foliowy zaleca się monitorowanie stężenia witaminy B12, zwłaszcza u pacjentów powyżej 50. roku życia, ponieważ kwas foliowy może maskować objawy niedoboru witaminy B12.⁹

Ważne zalecenia kliniczne

Przedawkowanie metotreksatu stanowi stan nagły wymagający natychmiastowego postępowania medycznego. Opóźnienie w podaniu folinianu wapnia może prowadzić do nieodwracalnych uszkodzeń narządowych, a w skrajnych przypadkach do zgonu. Szczególnie istotne jest wczesne rozpoznanie objawów przedawkowania i natychmiastowe wdrożenie leczenia.

Pacjenci leczeni metotreksatem powinni być szczegółowo poinformowani o zasadach dawkowania oraz ryzyku związanym z nieprawidłowym przyjmowaniem leku. W praktyce klinicznej najczęstszym błędem jest przyjmowanie dawki tygodniowej codziennie, co szybko prowadzi do kumulacji toksycznych stężeń leku.