czynniki stymulujące erytropoezę

Czynniki stymulujące erytropoezę (ESA – Erythropoiesis Stimulating Agents) to substancje, które naśladują działanie naturalnej erytropoetyny – hormonu produkowanego głównie przez nerki w odpowiedzi na hipoksję tkankową. Ich podstawowym działaniem jest stymulacja procesu erytropoezy w szpiku kostnym, prowadząca do zwiększenia produkcji czerwonych krwinek.

Główne wskazania do stosowania ESA obejmują leczenie niedokrwistości w przewlekłej chorobie nerek, niedokrwistości związanej z chemioterapią przeciwnowotworową oraz w niektórych przypadkach niedokrwistości u pacjentów zakażonych wirusem HIV. Do najpowszechniej stosowanych preparatów należą epoetyna alfa, epoetyna beta, darbepoetyna alfa oraz metoksypolietylenoglikol-epoetyna beta.

Podczas terapii ESA konieczne jest monitorowanie parametrów morfologii krwi, zwłaszcza stężenia hemoglobiny, gdyż zbyt gwałtowny wzrost jej poziomu wiąże się ze zwiększonym ryzykiem powikłań sercowo-naczyniowych. Istotne jest również odpowiednie uzupełnianie zapasów żelaza, bez którego efektywność terapii ESA jest znacząco ograniczona.

Stosowanie ESA wiąże się z potencjalnymi działaniami niepożądanymi, wśród których najpoważniejsze to zwiększone ryzyko zdarzeń zakrzepowo-zatorowych, nadciśnienia tętniczego oraz progresji niektórych nowotworów. Z tego powodu współczesne wytyczne zalecają stosowanie najniższych skutecznych dawek ESA i dążenie do docelowych wartości hemoglobiny nieprzekraczających 12 g/dl.