klirens śluzowo-rzęskowy

Klirens śluzowo-rzęskowy to fundamentalny mechanizm obronny dróg oddechowych, polegający na usuwaniu zanieczyszczeń, patogenów i nadmiaru śluzu z układu oddechowego. Proces ten jest realizowany przez skoordynowane działanie nabłonka rzęskowego oraz gruczołów wydzielających śluz.

W prawidłowo funkcjonującym układzie oddechowym rzęski nabłonka poruszają się w rytmiczny, skoordynowany sposób, przemieszczając warstwę śluzu wraz z uwięzionymi w nim cząsteczkami w kierunku gardła, gdzie zostają one połknięte lub odkrztuszone. Warstwa śluzu ma budowę dwufazową – głębsza warstwa płynna (sol) umożliwia swobodny ruch rzęsek, natomiast powierzchowna warstwa żelowa (gel) wychwytuje zanieczyszczenia.

Zaburzenia klirensu śluzowo-rzęskowego występują w wielu schorzeniach układu oddechowego, w tym w przewlekłej obturacyjnej chorobie płuc (POChP), astmie, mukowiscydozie oraz pierwotnej dyskinezji rzęsek. Upośledzenie tego mechanizmu prowadzi do zalegania wydzieliny, zwiększonego ryzyka infekcji dróg oddechowych oraz pogorszenia funkcji płuc.

Czynniki wpływające negatywnie na klirens śluzowo-rzęskowy obejmują dym tytoniowy, zanieczyszczenia powietrza, infekcje wirusowe i bakteryjne, a także niektóre leki. Terapie poprawiające klirens śluzowo-rzęskowy, takie jak nawilżanie dróg oddechowych, mukoliza, fizjoterapia oddechowa oraz techniki drenażowe, stanowią istotny element leczenia wielu chorób układu oddechowego.

Powiązane wpisy

  1. 09.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl