Właściwości farmakodynamiczne leku Fluimucil Muko

Produkt leczniczy Fluimucil Muko, zawierający acetylocysteinę jako substancję czynną, należy do grupy farmakoterapeutycznej leków stosowanych w kaszlu i przeziębieniu, a dokładniej do grupy leków mukolitycznych. Klasyfikacja według kodu ATC to R05C B01.¹

Mechanizm działania

Acetylocysteina, będąca substancją czynną preparatu Fluimucil Muko, charakteryzuje się silnym działaniem mukolitycznym. Jej podstawowy mechanizm działania polega na upłynnianiu śluzu i wydzieliny śluzowo-ropnej poprzez depolimeryzację kompleksów mukoproteinowych oraz kwasów nukleinowych, które zwiększają lepkość składników śluzowych i ropnych plwociny oraz innych wydzielin. Dzięki temu mechanizmowi acetylocysteina efektywnie poprawia klirens śluzowo-rzęskowy.²

Działanie antyoksydacyjne

Poza efektem mukolitycznym, acetylocysteina wykazuje również bezpośrednie działanie antyoksydacyjne. Wynika ono z obecności w cząsteczce nukleofilowej wolnej grupy tiolowej (-SH), która ma zdolność bezpośredniego oddziaływania z grupami elektrofilowymi wolnych rodników. Szczególnie istotnym odkryciem jest zdolność acetylocysteiny do ochrony α1-antytrypsyny (inhibitora enzymu elastazy) przed unieczynnieniem przez kwas podchlorawy (HClO). HClO jest silnym środkiem utleniającym, który powstaje pod wpływem działania enzymu mieloperoksydazy, wytwarzanej przez aktywowane fagocyty.³

Dzięki tym specyficznym właściwościom, Fluimucil Muko jest zalecany w leczeniu ostrych oraz przewlekłych schorzeń układu oddechowego, które charakteryzują się obecnością gęstej, lepkiej śluzowo-ropnej wydzieliny.⁴

Rola w syntezie glutationu

Budowa cząsteczkowa acetylocysteiny umożliwia jej łatwe przenikanie przez błony komórkowe. Wewnątrz komórki acetylocysteina ulega procesowi dezacetylacji, przekształcając się w L-cysteinę – aminokwas niezbędny do syntezy glutationu (GSH). Glutation jest wysoce reaktywnym trójpeptydem, powszechnie występującym w różnych tkankach organizmów zwierzęcych, niezbędnym do utrzymania prawidłowych funkcji oraz integralności morfologicznej komórki.⁵

Glutation stanowi najważniejszy wewnątrzkomórkowy mechanizm obronny przeciwko wolnym rodnikom (zarówno zewnątrzpochodnym, jak i wewnątrzpochodnym) oraz licznym substancjom cytotoksycznym, włączając w to paracetamol. Działanie cytotoksyczne paracetamolu polega na stopniowym zmniejszaniu zawartości GSH. Acetylocysteina odgrywa kluczową rolę w utrzymaniu odpowiedniego stężenia GSH, przyczyniając się tym samym do ochrony komórek przed czynnikami uszkadzającymi, które w przypadku narastającego zubożenia organizmu w GSH, mogłyby wykazać swoje działanie cytotoksyczne, jak ma to miejsce w przypadku zatrucia paracetamolem.⁶

Badania kliniczne

Badania w POChP

W badaniu przeprowadzonym przez Stava i współpracowników, opublikowanym w czasopiśmie Chest w 2009 roku, 24 pacjentom z przewlekłą obturacyjną chorobą płuc (POChP) podawano acetylocysteinę w dawce 1200 mg na dobę przez okres 6 tygodni. W porównaniu z grupą otrzymującą placebo, u pacjentów leczonych acetylocysteiną zaobserwowano znaczące zwiększenie pojemności wdechowej oraz natężonej pojemności życiowej (FVC). Efekt ten był prawdopodobnie spowodowany ograniczeniem zjawiska pułapki powietrznej. Uzyskane wyniki badania wskazywały na działanie antyoksydacyjne acetylocysteiny.⁷

Badania w samoistnym włóknieniu płuc

W trwającym rok badaniu IFIGENIA u pacjentów z samoistnym włóknieniem płuc stosowano jednocześnie standardowe leczenie (prednizon i azatiopryna) wraz z acetylocysteiną w dawce 600 mg trzy razy na dobę. Połączenie obu tych terapii wpływało na zachowanie pojemności życiowej i zdolności dyfuzyjnej płuc dla tlenku węgla (DL CO) mierzonej metodą pojedynczego oddechu.⁸

Badania w mukowiscydozie

W dwóch niezależnych badaniach oceniano skuteczność acetylocysteiny u osób z mukowiscydozą. W obu badaniach zastosowano bardzo wysokie dawki acetylocysteiny, sięgające 3000 mg na dobę przez okres 4 tygodni, nie obserwując przy tym istotnych działań niepożądanych. Działanie antyoksydacyjne acetylocysteiny wiązało się ze znacznym zmniejszeniem aktywności elastazy w plwocinie, która jest głównym czynnikiem rokowniczym czynności płuc u pacjentów chorych na mukowiscydozę. Leczenie acetylocysteiną skutecznie zmniejszało obciążenie dróg oddechowych neutrofilami, jak również liczbę neutrofili aktywnie wydzielających ziarnistości bogate w elastazę.⁹

Podsumowanie właściwości farmakodynamicznych

Acetylocysteina, substancja czynna preparatu Fluimucil Muko, wykazuje złożony mechanizm działania obejmujący:

• Silne działanie mukolityczne poprzez depolimeryzację kompleksów mukoproteinowych oraz kwasów nukleinowych
• Bezpośrednie działanie antyoksydacyjne dzięki obecności nukleofilowej wolnej grupy tiolowej (-SH)
• Pośrednie działanie antyoksydacyjne poprzez udział w syntezie glutationu
• Ochronę α1-antytrypsyny przed unieczynnieniem przez kwas podchlorawy
• Poprawę klirensu śluzowo-rzęskowego

Badania kliniczne potwierdzają skuteczność acetylocysteiny w różnych schorzeniach układu oddechowego, w tym przewlekłej obturacyjnej chorobie płuc, samoistnym włóknieniu płuc oraz mukowiscydozie, gdzie wykazuje korzystny wpływ na parametry czynnościowe płuc oraz właściwości wydzieliny oskrzelowej.¹⁰