antrazwiązek
Antrazwiązki (antranoidy) to grupa związków organicznych należących do antrachinonów, które występują naturalnie w wielu roślinach leczniczych. Ich podstawową strukturę stanowi układ antrachinonu, który odpowiada za działanie przeczyszczające tych substancji.
Farmakologicznie antrazwiązki wykazują silne działanie przeczyszczające poprzez stymulację perystaltyki jelita grubego oraz zwiększenie wydzielania wody i elektrolitów do światła jelita. Efekt przeczyszczający pojawia się zazwyczaj po 6-12 godzinach od podania, co wynika z konieczności aktywacji tych związków przez bakterie jelitowe.
Antrazwiązki występują naturalnie w takich roślinach jak aloes (Aloe vera), kruszyna (Frangula alnus), rzewień (Rheum palmatum) czy senes (Cassia senna). W medycynie wykorzystywane są głównie w leczeniu zaparć, jednak ze względu na możliwe działania niepożądane (bóle brzucha, zaburzenia elektrolitowe przy długotrwałym stosowaniu) nie zaleca się ich przewlekłego stosowania.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Kruszyna – Dawkowanie i sposób podawania
Kora kruszyny (Rhamnus frangula L.) jest źródłem związków antranoidowych, które stanowią aktywne składniki leków przeczyszczających. Maksymalna dobowa dawka glikozydów hydroksyantracenowych wynosi 30 mg, a preparaty są wskazane dla pacjentów powyżej 12 roku życia. Dawkowanie jest indywidualizowane, z zaleceniem stosowania najmniejszej skutecznej dawki, aby uzyskać miękki stolec. Preparaty dostępne są w różnych formach: tabletki drażowane (Alax, 10-15 mg antranoidów/tabletkę), zioła do zaparzania (Normosan i Normosan fix, 22,02-29,79 mg antranoidów/porcję), syrop (Radirex PLUS, 12,7 mg/15 ml) oraz tabletki przeciw niestrawności Labofarm (60 mg sproszkowanej kory/tabletkę, 3,8 mg glukofrangulin). Czas działania wynosi 8-12 godzin, co uzasadnia podawanie preparatów wieczorem lub przed snem.
Alax, aloina, antrapochodna, antrazwiązek, działanie przeczyszczające, Frangula alnus, glikozyd hydroksyantracenowy, glukofrangulina, glukofrangulina A, kora kruszyny, lek przeczyszczający, miękki stolec, niestrawność, Normosan, Normosan fix, Radirex PLUS, Rhamnus frangula, substancja czynna, tabletka drażowana, tabletka przeciw niestrawności, związek antranoidowy - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Alax 10,0-15,0 mg związków antranoidowych w przeliczeniu na aloinę/tabletkę
Preparat Alax w formie tabletek drażowanych zawiera jako substancje czynne wysuszony, sproszkowany sok z liści aloesu (Aloe capensis) oraz wyciąg suchy z kory kruszyny (Frangulae corticis extractum siccum), oba standaryzowane na zawartość związków antranoidowych przeliczaną na aloinę. Jedna tabletka dostarcza 10-15 mg antranoidów, a maksymalna dobowa dawka glikozydów hydroksyantrachinowych nie powinna przekraczać 30 mg. Zalecana dawka dla młodzieży powyżej 12 lat i dorosłych to 1-2 tabletki wieczorem, popijane wodą, co odpowiada dawce 25 mg związków antranoidowych przy 2 tabletkach. Dawkowanie powinno być indywidualnie dostosowane do uzyskania miękkiego stolca bez wysiłku, stosując najmniejszą skuteczną dawkę.
- Leksykon substancji czynnych
Rzewień – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Rzewień (Rhei radix), stosowany w preparatach przeczyszczających takich jak Radirex PLUS, powinien być używany wyłącznie po nieskuteczności diety bogatoresztkowej i innych metod niefarmakologicznych. Zaleca się ograniczenie stosowania do 1-2 tygodni ze względu na ryzyko zaburzeń funkcjonowania przewodu pokarmowego, w tym osłabienia perystaltyki jelit oraz zaburzeń gospodarki wodno-elektrolitowej, zwłaszcza hipokaliemii. Preparaty te są przeciwwskazane u dzieci poniżej 12 roku życia oraz u kobiet w okresie menstruacji ze względu na ryzyko nasilenia krwawień. W 15 ml syropu Radirex PLUS znajduje się 12,7 mg związków antranoidowych (w przeliczeniu na glukofrangulinę A), 700 mg etanolu (3,5% m/m) oraz 12,4 g sacharozy, co wymaga uwzględnienia u pacjentów z chorobami wątroby, padaczką oraz cukrzycą.
antrazwiązek, choroba wątroby, dieta bogatoresztkowa, ekstrakt złożony, glukofrangulina A, gospodarka wodno-elektrolitowa, hipokaliemia, kora kruszyny, krwawienie menstruacyjne, niedobór sacharazy-izomaltazy, nietolerancja fruktozy, padaczka, perystaltyka jelit, preparat przeczyszczający, przekrwienie macicy, rzewień, zaburzenie równowagi wodno-elektrolitowej, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, związek antranoidowy