polipeptydy transportujące aniony organiczne 1B1
Polipeptydy transportujące aniony organiczne 1B1 (OATP1B1, ang. Organic Anion Transporting Polypeptide 1B1) to białka transporterowe zlokalizowane głównie w błonie komórkowej hepatocytów. Kodowane są przez gen SLCO1B1 (dawniej SLC21A6) i należą do nadrodziny nośników rozpuszczonych substancji (SLC).
OATP1B1 odgrywają kluczową rolę w wychwycie wątrobowym wielu endogennych związków (np. bilirubiny, kwasów żółciowych) oraz ksenobiotyków, w tym leków takich jak statyny, niektóre antybiotyki, leki przeciwnowotworowe czy przeciwwirusowe. Ich działanie jest niezależne od ATP, a transport substratów odbywa się zgodnie z gradientem stężeń.
Polimorfizmy genu SLCO1B1 mogą istotnie wpływać na farmakokinetykę leków będących substratami OATP1B1. Szczególnie dobrze udokumentowana jest zależność między wariantem SLCO1B1*5 (c.521T>C) a zwiększonym ryzykiem miopatii indukowanej statynami, zwłaszcza simwastatyną. Znajomość statusu genetycznego OATP1B1 może być wykorzystywana w medycynie personalizowanej do optymalizacji dawkowania leków.
Zaburzenia funkcji OATP1B1 wiążą się z niektórymi chorobami, jak zespół Rotora (dziedziczna hiperbilirubinemia niehemolityczna) czy zwiększone ryzyko cholestazy wywołanej lekami. Transportery te stanowią ważny element badań nad interakcjami lekowymi oraz mechanizmami hepatotoksyczności.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Atorvastatin Medical Valley 10 mg
Atorwastatyna, inhibitor reduktazy HMG-CoA, wykazuje szybkie wchłanianie po podaniu doustnym z osiągnięciem Cmax w 1-2 godziny oraz wysoką biodostępność tabletek powlekanych na poziomie 95-99%, choć całkowita biodostępność wynosi około 12% z powodu efektu pierwszego przejścia wątrobowego. Lek charakteryzuje się dużą objętością dystrybucji (~381 L) i wysokim wiązaniem z białkami osocza (≥98%). Metabolizm atorwastatyny odbywa się głównie przez cytochrom P-450 3A4, prowadząc do powstania aktywnych metabolitów hydroksylowych, które odpowiadają za około 70% ogólnej aktywności hamującej reduktazę HMG-CoA. Okres półtrwania substancji macierzystej wynosi około 14 godzin, natomiast działanie farmakologiczne utrzymuje się 20-30 godzin dzięki obecności aktywnych metabolitów. Eliminacja następuje głównie z żółcią, bez istotnej recyrkulacji wątrobowo-jelitowej.
białko oporności raka piersi, biodostępność, biotransformacja, cytochrom P-450 3A4, dysfunkcja nerek, efekt pierwszego przejścia, farmakologia, glukuronidacja, heterozygotyczna hipercholesterolemia rodzinna, hydroksylowe pochodne, inhibitor reduktazy HMG-CoA, niewydolność nerek, o-hydroksyatorwastatyna, okres półtrwania, P-glikoproteina, pole pod krzywą stężenia, polimorfizm genetyczny, polipeptydy transportujące aniony organiczne 1B1, pompa efluksowa, rabdomioliza, recyrkulacja wątrobowo-jelitowa, skala Child-Pugh, skalowanie allometryczne, sól wapniowa atorwastatyny, stężenie maksymalne w osoczu, transporter wątrobowy, wiązanie z białkami osocza, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Atorvasterol 80 mg
Atorwastatyna, substancja czynna leku Atorvasterol, charakteryzuje się szybkim wchłanianiem po podaniu doustnym, osiągając maksymalne stężenie w osoczu (Cmax) w ciągu 1-2 godzin. Biodostępność względna w formie tabletek powlekanych wynosi 95-99%, natomiast bezwzględna biodostępność to około 12%, co wynika z efektu pierwszego przejścia w jelitach i wątrobie. Lek wykazuje szeroką dystrybucję (objętość dystrybucji około 381 l) oraz silne wiązanie z białkami osocza (≥98%). Metabolizm zachodzi głównie przez CYP3A4, prowadząc do powstania aktywnych metabolitów hydroksylowanych, które odpowiadają za około 70% ogólnoustrojowej aktywności hamującej reduktazę HMG-CoA. Okres półtrwania atorwastatyny wynosi około 14 godzin, natomiast działanie hamujące enzym utrzymuje się 20-30 godzin, co umożliwia dawkowanie raz na dobę. Eliminacja odbywa się głównie z żółcią, bez istotnej recyrkulacji wątrobowo-jelitowej.
atorwastatyna, białko oporności raka piersi, białko oporności wielolekowej 1, biodostępność, cytochrom P450 3A4, efekt pierwszego przejścia, farmakokinetyka atorwastatyny, gen SLCO1B1, glukuronidacja, heterozygotyczna hipercholesterolemia rodzinna, klasyfikacja Child-Pugh, klirens żółciowy, LDL-C, maksymalne stężenie w osoczu, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, OATP1B3, poalkoholowa choroba wątroby, polimorfizm genetyczny, polipeptydy transportujące aniony organiczne 1B1, rabdomioliza, reduktaza HMG-CoA