wirus żółtej febry
Wirus żółtej febry (Flavivirus) to patogen należący do rodziny Flaviviridae, wywołujący żółtą febrę (żółtą gorączkę) – ostrą chorobę zakaźną występującą endemicznie w rejonach tropikalnych Afryki i Ameryki Południowej. Przenoszony jest przez komary z rodzaju Aedes i Haemagogus.
Zakażenie wirusem żółtej febry charakteryzuje się dwufazowym przebiegiem. W pierwszej fazie pojawiają się objawy grypopodobne: gorączka, bóle głowy, mięśni, nudności i wymioty. U około 15% pacjentów rozwija się druga, toksyczna faza z żółtaczką, krwawieniami, niewydolnością wątroby i nerek, co prowadzi do śmiertelności sięgającej 20-50% wśród przypadków z ciężkimi objawami.
Diagnostyka obejmuje testy serologiczne wykrywające przeciwciała IgM i IgG oraz metody molekularne (RT-PCR). Nie istnieje swoiste leczenie przyczynowe, stosuje się jedynie leczenie objawowe i podtrzymujące. Najskuteczniejszą metodą zapobiegania jest szczepienie ochronne, które zapewnia długotrwałą odporność (prawdopodobnie dożywotnią) po pojedynczej dawce i jest zalecane osobom podróżującym do obszarów endemicznych.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Żółta febra – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Wynik kliniczny zakażenia wirusem żółtej febry jest zróżnicowany, od postaci subklinicznych po ciężkie, zagrażające życiu. Około 15% pacjentów objawowych rozwija ciężką postać choroby, charakteryzującą się żółtaczką, niewydolnością wątroby i nerek oraz objawami krwotocznymi, z śmiertelnością sięgającą 30-50%. Kluczowe czynniki prognostyczne związane z wyższą śmiertelnością to starszy wiek, płeć męska, leukocytoza i neutrofilia, podwyższone poziomy aminotransferaz (ALT, AST), bilirubiny, kreatyniny, przedłużony czas protrombinowy oraz wysokie miano wirusa w osoczu (≥5,1 log10 kopii/ml). W modelu wielowymiarowym niezależnie istotne były wiek, liczba neutrofilów, poziom AST i miano wirusa, przy czym 100% pacjentów z neutrofilami ≥4000 komórek/μl i mianem wirusa ≥5,1 log10 kopii/ml zmarło.
aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, choroba trzewna, ciężka postać choroby, czas protrombinowy, interferon typu I, kontrola wektorów, liczba leukocytów, marker prognostyczny, miano wirusa, niewydolność wielonarządowa, objawy krwotoczne, oddział intensywnej terapii, opieka wspomagająca, parametr laboratoryjny, poziom bilirubiny, poziom kreatyniny, predyktor śmiertelności, przeciwciało neutralizujące, uszkodzenie wątroby, wirus żółtej febry, wstrząs, żółtaczka - Leksykon chorób i schorzeń
Żółta febra – Zapobieganie i profilaktyka
Żółta febra to wirusowa choroba przenoszona przez zakażone komary, dla której nie istnieje leczenie przyczynowe, dlatego profilaktyka opiera się głównie na szczepieniach i unikaniu ukąszeń. Szczepionka Stamaril, zawierająca żywy atenuowany wirus, zapewnia długotrwałą ochronę – pojedyncza dawka chroni 80-100% osób po 10 dniach i ponad 99% po 30 dniach, a według aktualnych wytycznych ochrona utrzymuje się dożywotnio u większości zaszczepionych. Szczepienie jest zalecane dla osób ≥9 miesięcy podróżujących lub mieszkających w obszarach endemicznych Afryki i Ameryki Południowej, pracowników laboratoriów oraz podróżnych wymagających certyfikatu szczepienia. Dawkę przypominającą po 10 latach lub dodatkową przed podróżą zaleca się u wybranych grup wysokiego ryzyka, m.in. osób z HIV, kobiet w ciąży podczas pierwszej dawki, czy pacjentów po przeszczepie szpiku. Przeciwwskazania obejmują m.in. dzieci <6 miesięcy, osoby z niedoborami odporności, alergią na białka jaja, nowotworami złośliwymi oraz objawowym zakażeniem HIV.
chemioterapia, choroba wirusowa, cykl transmisji, larwicyd, lek przeciwbólowy, liczba CD4, niedobór odporności, nowotwór złośliwy, obszar endemiczny, odzież ochronna, przeszczep szpiku kostnego, reakcja alergiczna, repelent DEET, repelent na komary, sofosbuwir, szczepienie ochronne, terapia immunomodulująca, terapia immunosupresyjna, wirus żółtej febry, zakażenie HIV, żółta febra, żółta gorączka, żywy atenuowany wirus - Leksykon chorób i schorzeń
Żółta febra – Epidemiologia
Żółta febra to wirusowa choroba przenoszona przez komary, endemiczna w 47 krajach Afryki Subsaharyjskiej i Ameryki Południowej, z roczną zachorowalnością szacowaną na około 200 000 przypadków i 30 000 zgonów globalnie. W Afryce, gdzie występuje 90% przypadków, naturalna odporność gromadzi się z wiekiem, co naraża głównie niemowlęta i dzieci, natomiast w Ameryce Południowej chorują głównie nieszczepieni młodzi dorośli. Transmisja wirusa odbywa się w trzech cyklach: sylwatycznym (leśnym), pośrednim (półdomowym) i miejskim, z dominacją cykli sylwatycznego i pośredniego. Diagnostyka jest utrudniona ze względu na reakcje krzyżowe z innymi arbowirusami (denga, zika, chikungunya, wirus Zachodniego Nilu) oraz konieczność uwzględnienia statusu szczepienia. Nadzór epidemiologiczny, obejmujący monitoring przypadków u ludzi, nieludzkich naczelnych i wektorów (głównie Aedes aegypti), jest kluczowy dla wczesnego wykrywania ognisk i szybkiego wdrażania kampanii szczepień awaryjnych.
Aedes aegypti, badanie laboratoryjne, badanie serologiczne, choroba endemiczna, choroba przenoszona przez wektory, choroba wirusowa, ciężki przypadek, cykl sylwatyczny, flawiwirus, insektycyd, kontrola wektorów, larwicyd, nadzór epidemiologiczny, obciążenie chorobą, obszar endemiczny, podejście One Health, reaktywność krzyżowa, system nadzoru, szczepionka przeciwko żółtej febrze, wirus żółtej febry, żółta febra, żółtaczka