transkobalamina
Transkobalamina (TC) to białko transportowe, które odgrywa kluczową rolę w metabolizmie witaminy B12 (kobalaminy). Występuje w osoczu w trzech głównych formach: transkobalamina I (haptokoryną), transkobalamina II oraz transkobalamina III. Spośród nich TC II jest najważniejsza fizjologicznie, ponieważ odpowiada za transport witaminy B12 do komórek docelowych.
Kompleks witaminy B12 z transkobalaminą II (holotranskobalamina, holoTC) stanowi frakcję aktywną biologicznie, która może być pobrana przez komórki poprzez specyficzne receptory. Oznaczenie poziomu holotranskobalaminy we krwi jest bardziej czułym wskaźnikiem wczesnego niedoboru witaminy B12 niż pomiar całkowitego stężenia kobalaminy.
Niedobór lub nieprawidłowości w funkcjonowaniu transkobalaminy II mogą prowadzić do zaburzeń neurologicznych i hematologicznych, mimo prawidłowego poziomu witaminy B12 w surowicy. Wrodzone defekty transkobalaminy II są rzadkie, ale prowadzą do ciężkiej megaloblastycznej anemii w okresie niemowlęcym, opóźnienia rozwoju i zaburzeń immunologicznych.
W diagnostyce laboratoryjnej oznaczanie holotranskobalaminy zyskuje coraz większe znaczenie jako marker wczesnego niedoboru witaminy B12, szczególnie u pacjentów z niejednoznacznymi wynikami konwencjonalnych testów oceniających poziom kobalaminy.
Powiązane wpisy
-
Leksykon leków
Witamina B12 (cyjanokobalamina) jest niezbędnym składnikiem, którego organizm nie syntetyzuje endogennie, a jej wchłanianie odbywa się głównie przez mechanizm aktywny zależny od czynnika wewnętrznego oraz bierną dyfuzję (1-2% dawki doustnej). Po absorpcji witamina jest transportowana przez transkobalaminy i magazynowana głównie w wątrobie (3-5 mg zapasów, wskaźnik wymiany 0,5-0,8 µg/dobę). Preparat Vitaminum B12-SF dostarcza 1 mg cyjanokobalaminy na dobę, co znacznie przekracza dzienne zapotrzebowanie (4 µg) i umożliwia skuteczne leczenie niedoborów, zwłaszcza u pacjentów z zaburzeniami wchłaniania. Metabolicznie aktywne formy witaminy B12 (metylokobalamina, 5-adenozylokobalamina) uczestniczą w przemianach kwasu propionowego oraz syntezie kwasów nukleinowych, co jest kluczowe dla hematopoezy i funkcji neurologicznych. Wydalanie odbywa się głównie z żółcią z możliwością recyrkulacji jelitowo-wątrobowej (do 1 µg), a nadmiar jest usuwany z moczem, co zapobiega toksyczności.
5-adenozylokobalamina, aktywne wchłanianie, bierna dyfuzja, choroba zapalna jelit, cyjanokobalamina, czynnik wewnętrzny, dysfagia, hematopoeza, inhibitor pompy protonowej, izomeraza metylomalonylo-CoA, krążenie jelitowo-wątrobowe, metylokobalamina, niedokrwistość megaloblastyczna, niedokrwistość złośliwa, niewydolność trzustki, operacja bariatryczna, polineuropatia, rozszczep podniebienia, transkobalamina, wodogłowie, zaburzenie żołądkowo-jelitowe, zanikowy nieżyt żołądka, zespół złego wchłaniania -
Leksykon substancji czynnych
Cyjanokobalamina (witamina B12) charakteryzuje się dwoma głównymi mechanizmami wchłaniania: aktywnym, zależnym od czynnika wewnętrznego (IF), oraz pasywną dyfuzją, która umożliwia absorpcję 1-3% dawki doustnej. Wchłanianie aktywne wymaga kompleksu witamina B12-IF, który jest absorbowany w jelicie krętym, natomiast pasywna dyfuzja pozwala na wchłanianie nawet przy braku IF, zwłaszcza przy dużych dawkach doustnych (około 1000 μg/dobę). Zwykle z pokarmu wchłania się 1,5-3,5 μg witaminy B12. Po podaniu domięśniowym lub podskórnym cyjanokobalamina szybko osiąga maksymalne stężenie w osoczu w ciągu 1 godziny. Transport witaminy odbywa się głównie za pośrednictwem transkobalamin I i II, z których transkobalamina II odpowiada za szybki transport do tkanek, w tym wątroby, szpiku kostnego oraz przez łożysko i do mleka matki. Całkowita zawartość witaminy B12 w organizmie zdrowego dorosłego wynosi 3-5 mg, z dziennym zapotrzebowaniem około 1 μg.
bariera łożyska, białko transportowe, biologiczny okres półtrwania, cyjanokobalamina, czynnik wewnętrzny, dyfuzja bierna, enzym proteolityczny, jelito kręte, kobalamina, komórka okładzinowa, krążenie jelitowo-wątrobowe, niedobór czynnika wewnętrznego, przeciwciało autoimmunologiczne, szpik kostny, transkobalamina, układ żołądkowo-jelitowy, zaburzenie wchłaniania -
Leksykon leków
Cyjanokobalamina zawarta w leku Energamma (1000 μg) wykazuje farmakokinetykę obejmującą aktywne wchłanianie w jelicie cienkim zależne od czynnika wewnętrznego Castle’a oraz pasywną dyfuzję, która umożliwia absorpcję 1-3% dawki doustnej niezależnie od czynnika. Wysoka dawka 1000 μg zapewnia skuteczne wchłanianie nawet u pacjentów z niedoborem czynnika wewnętrznego, co jest kluczowe w terapii niedokrwistości złośliwej czy po resekcji żołądka. Po absorpcji witamina B12 dystrybuuje się głównie do wątroby (90% zapasów), szpiku kostnego, łożyska oraz mleka kobiecego. Całkowite zasoby witaminy B12 u zdrowych dorosłych wynoszą 3-5 mg, a kliniczne objawy niedoboru pojawiają się zwykle po 3-5 latach niedostatecznej podaży.
beta-globulina, cyjanokobalamina, czynnik wewnętrzny, dyfuzja bierna, erytropoeza, grupa prostetyczna, kobalamina, krążenie wewnątrzwątrobowe, laktoza jednowodna, niedokrwistość złośliwa, nietolerancja cukrów, resekcja żołądka, tabletka drażowana, transkobalamina, transkobalamina II, zaburzenie absorpcji -
Leksykon leków
Neurovit, zawierający tiaminę (100 mg), pirydoksynę (200 mg) oraz cyjanokobalaminę (0,2 mg), wykazuje zróżnicowane właściwości farmakokinetyczne poszczególnych witamin z grupy B. Tiamina charakteryzuje się zwiększonym wchłanianiem w obecności pokarmu, szeroką dystrybucją w niemal wszystkich tkankach w formie niezmienionej oraz eliminacją metabolitów z moczem i kałem. Pirydoksyna jest szybko i całkowicie absorbowana z przewodu pokarmowego, transportowana do erytrocytów, a jej pochodne wiążą się z białkami surowicy; głównym metabolitem jest kwas 4-pirydoksylowy, wydalany głównie z moczem. Cyjanokobalamina wchłania się zarówno aktywnie, poprzez kompleks z czynnikiem wewnętrznym w jelicie krętym, jak i biernie przez dyfuzję, a następnie wiąże się z transkobalaminami I-III w surowicy; eliminacja zachodzi przez mocz, żółć i kał.
cyjanokobalamina, czynnik wewnętrzny, dystrybucja tiaminy, erytrocyt, fosforan pirydoksalu, kompleks witamin B, krwinki czerwone, kwas 4-pirydoksylowy, metabolizm i eliminacja, pirydoksyna, tiamina, transkobalamina, wchłanianie tiaminy, witamina B1, witamina B12, witamina B6, właściwości farmakokinetyczne
