aktywność amylazy i lipazy
Aktywność amylazy i lipazy to kluczowe parametry diagnostyczne używane w ocenie funkcji trzustki i diagnozowaniu jej schorzeń. Amylaza jest enzymem trawiennym produkowanym głównie przez trzustkę i ślinianki, odpowiedzialnym za rozkład węglowodanów. Lipaza, wytwarzana przede wszystkim przez trzustkę, hydrolizuje tłuszcze do glicerolu i kwasów tłuszczowych.
Podwyższone wartości tych enzymów w surowicy krwi są charakterystyczne dla ostrego zapalenia trzustki, gdzie aktywność lipazy wzrasta zwykle 2-5 razy powyżej górnej granicy normy i utrzymuje się dłużej niż podwyższona aktywność amylazy. Diagnostycznie lipaza cechuje się wyższą swoistością dla schorzeń trzustki niż amylaza, która może być podwyższona również w chorobach ślinianek, nerek czy w przebiegu makroamylazemii.
W diagnostyce różnicowej podwyższonej aktywności amylazy i lipazy należy uwzględnić także inne stany kliniczne, takie jak perforacja wrzodu żołądka, niedrożność jelit, choroby dróg żółciowych, czy zażywanie niektórych leków. Monitorowanie aktywności tych enzymów stanowi ważny element oceny przebiegu i skuteczności leczenia ostrego zapalenia trzustki oraz innych schorzeń tego narządu.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Kryzantaspaza – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Kryzantaspaza (L-asparaginaza z Erwinia chrysanthemi) wymaga szczególnej uwagi klinicznej ze względu na ryzyko ciężkich reakcji nadwrażliwości, w tym anafilaksji, które mogą wystąpić zarówno po pierwszej, jak i kolejnych dawkach. Reaktywność krzyżowa z L-asparaginazą z E. coli jest minimalna lub nie występuje, co ma znaczenie przy zmianie preparatu. Reakcje nadwrażliwości pojawiają się zwykle w ciągu 24 godzin od podania, ale mogą wystąpić także później. W przypadku ciężkich reakcji leczenie należy przerwać. Kryzantaspaza może wywoływać zapalenie trzustki o różnym nasileniu, włącznie z przypadkami śmiertelnymi; monitorowanie aktywności amylazy i lipazy jest wskazane, a w przypadku ciężkiego zapalenia trzustki leczenie należy trwale przerwać. Ponadto, leczenie może prowadzić do hiperglikemii, kwasicy ketonowej oraz zaburzeń krzepnięcia, dlatego konieczne jest regularne monitorowanie parametrów koagulacji (czas protrombinowy, czas częściowej tromboplastyny, fibrynogen, antytrombina III) oraz czynności wątroby (aminotransferazy, bilirubina, albumina).
aktywność aminotransferaz, aktywność amylazy i lipazy, anafilaksja, czas częściowej tromboplastyny, czas protrombinowy, depresja OUN, działanie immunosupresyjne, encefalopatia, epinefryna, glikokortykosteroid dożylny, hiperamonemia, hiperglikemia, hipertrójglicerydemia, hipoalbuminemia, koagulopatia, kryzantaspaza, kwasica ketonowa, napad drgawkowy, niedowidzenie połowicze jednoimienne, nietolerancja glukozy, niewydolność wątroby, odpowiedź immunologiczna, ostra białaczka limfoblastyczna, przewlekła niewydolność trzustki, przewlekłe zapalenie trzustki, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, reaktywność krzyżowa, stężenie amoniaku w surowicy, stężenie bilirubiny, stężenie fibrynogenu, stłuszczenie wątroby, toksyczny wpływ na OUN, torbiel rzekoma trzustki, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie krzepnięcia krwi, zapalenie trzustki, zespół odwracalnej tylnej encefalopatii