lek zwężający naczynia
Lek zwężający naczynia, znany również jako wazokonstriktor, to substancja powodująca skurcz mięśni gładkich w ścianach naczyń krwionośnych, co prowadzi do zwężenia ich światła. Działanie to powoduje wzrost oporu naczyniowego i może skutkować podwyższeniem ciśnienia tętniczego.
Wazokonstryktory są wykorzystywane w leczeniu różnych stanów klinicznych, w tym hipotonii, wstrząsu, krwawień z nosa oraz jako dodatek do leków miejscowo znieczulających w celu wydłużenia ich działania. Do głównych grup wazokonstryktorów należą leki sympatykomimetyczne (np. noradrenalina, adrenalina, fenylefryna), pochodne ergotaminy, analogi wazopresyny oraz selektywne agonisty receptorów alfa-adrenergicznych.
Stosowanie leków zwężających naczynia wymaga ostrożności ze względu na potencjalne działania niepożądane, takie jak nadciśnienie tętnicze, bóle głowy, tachykardia, zaburzenia rytmu serca czy skurcz naczyń wieńcowych. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z chorobami układu sercowo-naczyniowego, nadciśnieniem tętniczym, nadczynnością tarczycy oraz u osób stosujących inhibitory MAO.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Lignocain 2% 20 mg/ml
Lignocain 2% zawiera lidokainę chlorowodorek w stężeniu 20 mg/ml i jest stosowany zarówno w znieczuleniu miejscowym, jak i leczeniu ostrych zaburzeń rytmu serca. Maksymalne dawki dla dorosłych i młodzieży powyżej 15 roku życia wynoszą 300 mg (15 ml) bez leku obkurczającego naczynia oraz 500 mg (25 ml) w połączeniu z lekiem zwężającym naczynia, np. epinefryną (1:100 000 do 1:200 000). Dawkowanie wymaga indywidualizacji u dzieci, pacjentów z niewydolnością nerek, wątroby, serca, kobiet w ciąży oraz osób w złym stanie ogólnym. W znieczuleniu miejscowym stosuje się różne techniki podania, a w leczeniu tachyarytmii komorowych dawka początkowa dożylna wynosi 70-100 mg (1-1,5 mg/kg m.c.), z maksymalną dawką do 300 mg na godzinę i wlewem podtrzymującym 20-50 μg/kg m.c./min, przy stałym monitorowaniu EKG i parametrów życiowych.
amidowy środek znieczulający, arytmia serca, blokada nerwów, blokada nerwów obwodowych, bradykardia, chlorowodorek lidokainy, choroba wątroby, czas QT, częstoskurcz komorowy, epinefryna, kwasica, lek obkurczający naczynia, lek przeciwarytmiczny, lek zwężający naczynia, monitorowanie EKG, niewydolność nerek, niewydolność serca, niewydolność wątroby, pompa infuzyjna, stężenie lidokainy, tachyarytmia, tachyarytmia komorowa, wlew dożylny, wstrzyknięcie podskórne, wstrzyknięcie śródskórne, zaburzenia przewodzenia impulsów, zaburzenia rytmu serca, znieczulenie infiltracyjne, znieczulenie miejscowe, znieczulenie nasiękowe, znieczulenie okołoporodowe, znieczulenie powierzchniowe, znieczulenie przewodowe, znieczulenie zewnątrzoponowe - Leksykon leków
Przedawkowanie – Sustonit 6,5 mg
Przedawkowanie glicerolu triazotanu (substancji czynnej Sustonit 6,5 mg) prowadzi do nadmiernego rozszerzenia naczyń krwionośnych, co skutkuje znacznym spadkiem ciśnienia tętniczego, tachykardią kompensacyjną, zastojem krwi w naczyniach obwodowych oraz ryzykiem ciężkich zaburzeń hemodynamicznych, takich jak utrata przytomności, sinica i methemoglobinemia. Dodatkowo może wystąpić wzrost ciśnienia wewnątrzczaszkowego z objawami neurologicznymi oraz dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego, w tym kolkowy ból brzucha i biegunka. Ze względu na powolne wchłanianie z postaci o przedłużonym uwalnianiu, ryzyko ciężkich objawów jest relatywnie niskie, jednak w przypadku spożycia dużej dawki zaleca się usunięcie leku z przewodu pokarmowego (wymioty, płukanie żołądka).
azotany organiczne, biegunka, błękit metylenowy, choroba niedokrwienna, ciśnienie wewnątrzczaszkowe, glicerol triazotan, hemoglobina, hipowolemia względna, jon żelaza, kolka jelitowa, lek zwężający naczynia, łożysko naczyniowe, methemoglobinemia, naczynie mózgowe, naczynie obwodowe, nadciśnienie tętnicze, niewydolność serca, objaw neurologiczny, perfuzja mózgowa, perystaltyka jelit, płukanie żołądka, relaksacja mięśni gładkich, rozszerzenie naczyń krwionośnych, saturacja, sinica, spadek ciśnienia tętniczego, Sustonit, tachykardia, tlenek azotu, tlenoterapia, układ sercowo-naczyniowy, układ współczulny, utlenowanie krwi, wazopresor, zaburzenie hemodynamiczne, zaburzenie przepływu krwi - Leksykon leków
Przedawkowanie – Amlator 10 mg + 10 mg
Przedawkowanie leku Amlator, zawierającego amlodypinę i atorwastatynę, stanowi stan zagrożenia życia, głównie z powodu toksycznego działania amlodypiny na układ sercowo-naczyniowy. Dominującym mechanizmem jest nadmierne rozszerzenie naczyń obwodowych prowadzące do ciężkiego niedociśnienia systemowego, odruchowej tachykardii, a w skrajnych przypadkach wstrząsu. Szczególnie niebezpiecznym powikłaniem jest niekardiogenny obrzęk płuc, który może pojawić się z opóźnieniem 24-48 godzin po przedawkowaniu i wymaga intensywnego wspomagania oddychania. Leczenie opiera się na monitorowaniu funkcji serca i układu oddechowego, kontroli objętości płynów, podawaniu leków wazopresyjnych oraz dożylnym glukonianie wapnia. Wczesna interwencja (do 2 godzin od spożycia) może obejmować płukanie żołądka i podanie węgla aktywowanego. Dializa jest nieskuteczna ze względu na silne wiązanie amlodypiny z białkami osocza.
antagonista kanału wapniowego, blokada kanału wapniowego, czynność wątroby, fosfokinaza kreatynowa, gazometria, glukonian wapnia, hemodializa, lek wazopresyjny, lek zwężający naczynia, niedociśnienie systemowe, niekardiogenny obrzęk płuc, płukanie żołądka, przedawkowanie amlodypiny, przedawkowanie atorwastatyny, rabdomioliza, rozszerzenie naczyń obwodowych, tachykardia odruchowa, uszkodzenie hepatocytów, węgiel aktywowany, wstrząs - Leksykon leków
Przedawkowanie – Tolutris 40 mg + 5 mg + 12,5 mg
Przedawkowanie Tolutrisu, zawierającego telmisartan, amlodypinę i hydrochlorotiazyd, prowadzi do poważnych zaburzeń hemodynamicznych, elektrolitowych oraz funkcji nerek. Telmisartan wywołuje niedociśnienie tętnicze, tachykardię lub bradykardię, zawroty głowy, wymioty oraz może powodować ostrą niewydolność nerek z podwyższeniem stężenia kreatyniny. Amlodypina powoduje nadmierne rozszerzenie naczyń obwodowych, odruchową tachykardię, znaczne i długotrwałe niedociśnienie, a także rzadki, ale groźny niekardiogenny obrzęk płuc, który może pojawić się z opóźnieniem 24-48 godzin po przedawkowaniu. Hydrochlorotiazyd wywołuje hipokaliemię, hipochloremię, hipowolemię oraz nasilenie arytmii, szczególnie u pacjentów stosujących glikozydy naparstnicy lub leki przeciwarytmiczne. Wartości elektrolitów i funkcji nerek należy monitorować regularnie, a hemodializa nie jest skuteczną metodą eliminacji telmisartanu i amlodypiny, a skuteczność w przypadku hydrochlorotiazydu pozostaje nieustalona.
amlodypina, arytmia, bilans płynów, blokada kanałów wapniowych, bradykardia, glikozyd naparstnicy, glukonian wapnia, hemodializa, hipochloremia, hipokaliemia, hipowolemie, hydrochlorotiazyd, lek przeciwarytmiczny, lek zwężający naczynia, morfologia krwi, nadmierna diureza, niedociśnienie tętnicze, niekardiogenny obrzęk płuc, objętość płynów krążących, ostra niewydolność nerek, płukanie żołądka, równowaga kwasowo-zasadowa, rozszerzenie naczyń obwodowych, skurcz mięśniowy, stężenie elektrolitów, stężenie kreatyniny, tachykardia, telmisartan, węgiel aktywowany, wspomaganie wentylacji, wstrząs, zaburzenie funkcji nerek, zaburzenie hemodynamiczne, zawrót głowy - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Coffecorn forte 1 mg + 100 mg
Coffecorn forte, zawierający 1 mg ergotaminy winianu oraz 100 mg kofeiny bezwodnej w formie tabletek drażowanych, posiada liczne przeciwwskazania, które należy uwzględnić przed rozpoczęciem terapii. Lek jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na ergotaminę, kofeinę lub substancje pomocnicze (m.in. sacharoza 179,925 mg/tabletkę, laktoza 33 mg/tabletkę, parahydroksybenzoesan metylu 0,00046 mg/tabletkę). Ze względu na działanie naczynioskurczowe ergotaminy, nie powinien być stosowany u chorych z niekontrolowanym nadciśnieniem tętniczym, chorobami naczyń obwodowych (np. choroba Raynauda, zarostowe zapalenie naczyń, zakrzepowe zapalenie żył, zaawansowana miażdżyca), niedotlenieniem mięśnia sercowego, przebytym zawałem serca oraz po zabiegach chirurgicznych na naczyniach. Ponadto, przeciwwskazania obejmują chorobę wrzodową żołądka i dwunastnicy, choroby nerek i wątroby, posocznicę, jaskrę, ciążę i okres karmienia piersią ze względu na ryzyko toksyczności i działania niepożądane.
alkaloid sporyszu, antybiotyk makrolidowy, chirurgia naczyniowa, choroba naczyń obwodowych, choroba nerek, choroba Raynauda, choroba wątroby, choroba wrzodowa żołądka, erytromycyna, inhibitor proteazy HIV, itrakonazol, izoenzym CYP3A, jaskra, karmienie piersią, ketokonazol, klarytromycyna, kofeina, kontrolowane nadciśnienie tętnicze, łagodna choroba wątroby, lek przeciwdepresyjny, lek przeciwgrzybiczny azolowy, lek zwężający naczynia, miażdżyca naczyń, nadciśnienie tętnicze, nelfinawir, niedotlenienie mięśnia sercowego, posocznica, ritonawir, winian ergotaminy, zaburzenie funkcji poznawczych, zaburzenie lękowe, zaburzenie rytmu serca, zakrzepowe zapalenie żył, zarostowe zapalenie naczyń, zawał serca - Leksykon leków
Przedawkowanie – Elestar HCT 20 mg + 5 mg + 12,5 mg
Przedawkowanie leku Elestar HCT, zawierającego olmesartan medoksomil, amlodypinę i hydrochlorotiazyd, stanowi poważne zagrożenie zdrowotne, zwłaszcza przy przekroczeniu maksymalnej dawki dobowej 40 mg + 10 mg + 25 mg. Objawy przedawkowania obejmują ciężkie niedociśnienie tętnicze, tachykardię lub bradykardię (w zależności od stymulacji układu przywspółczulnego), nadmierne rozszerzenie naczyń obwodowych, hipokaliemię, hipochloremię oraz odwodnienie. Szczególnie niebezpieczne jest ryzyko wstrząsu, niewydolności narządowej oraz opóźnionego niekardiogennego obrzęku płuc (24-48 godzin po przyjęciu amlodypiny), który może wymagać wspomagania oddychania. Hipokaliemia może nasilać zaburzenia rytmu serca, zwłaszcza u pacjentów stosujących glikozydy naparstnicy lub leki przeciwarytmiczne.
amlodypina, blokada kanałów wapniowych, blokada receptorów angiotensyny, bradykardia, diureza, elektrolity w surowicy, glikozydy naparstnicy, glukonian wapnia, hemodializa, hipochloremia, hipokaliemia, hipowolemia, hydrochlorotiazyd, kreatynina w surowicy, kurcze mięśni, lek zwężający naczynia, leki przeciwarytmiczne, niedociśnienie tętnicze, niekardiogenny obrzęk płuc, niewydolność narządowa, niewydolność oddechowa, odwodnienie, olmesartan medoksomil, parametry biochemiczne, perfuzja, płukanie żołądka, pojemność minutowa serca, przeciążenie płynami, rozszerzenie naczyń obwodowych, tachykardia, tachykardia odruchowa, układ przywspółczulny, utrata elektrolitów, węgiel aktywowany, wiązanie z białkami, wspomaganie oddychania, wstrząs, zaburzenia rytmu serca, zaburzenia świadomości - Leksykon leków
Przedawkowanie – Twinpros 0,5 mg + 0,4 mg
Przedawkowanie leku Twinpros, zawierającego dutasteryd (0,5 mg) oraz tamsulosynę chlorowodorek (0,4 mg), wymaga różnicowanego podejścia ze względu na odmienny profil toksyczności obu składników. Dutasteryd wykazuje wysoki margines bezpieczeństwa – dawki do 40 mg/dobę (80-krotność dawki terapeutycznej) przez 7 dni lub 5 mg/dobę przez 6 miesięcy nie powodowały istotnych działań niepożądanych, a leczenie przedawkowania jest wyłącznie objawowe, bez specyficznego antidotum. Natomiast tamsulosyna chlorowodorek, przy dawce 5 mg (ponad 12-krotność dawki zawartej w jednej kapsułce Twinpros), może wywołać poważne objawy kliniczne, w tym znaczne obniżenie ciśnienia tętniczego do około 70 mm Hg, wymioty i biegunkę.
antidotum, białko osocza, ciśnienie skurczowe, czynność nerek, dawka terapeutyczna, dializa, dutasteryd, działanie niepożądane, hipotensja, leczenie objawowe, lek zwężający naczynia, obniżenie ciśnienia tętniczego, osmotyczny środek przeczyszczający, ostre przedawkowanie, płukanie żołądka, pozycja leżąca, produkt leczniczy, profil bezpieczeństwa, przedawkowanie leku, przedawkowanie substancji, przedawkowanie tamsulosyny, siarczan sodu, tamsulosyna, węgiel leczniczy - Leksykon leków
Przedawkowanie – Findarts Duo 0,5 mg + 0,4 mg
Przedawkowanie dutasterydu, nawet do 40 mg/dobę (80-krotność dawki terapeutycznej 0,5 mg) przez 7 dni lub 5 mg/dobę przez 6 miesięcy, nie wykazuje istotnych działań niepożądanych wykraczających poza te obserwowane przy dawce terapeutycznej. Brak specyficznego antidotum wymaga leczenia objawowego dostosowanego do stanu klinicznego pacjenta. W przypadku tamsulosyny chlorowodorku, przedawkowanie dawką 5 mg (12,5-krotność dawki terapeutycznej 0,4 mg) może prowadzić do znacznego obniżenia ciśnienia tętniczego (ciśnienie skurczowe 70 mm Hg), wymiotów i biegunki. Postępowanie obejmuje ułożenie pacjenta w pozycji leżącej, uzupełnienie płynów, a w razie potrzeby podanie leków zwiększających objętość krwi krążącej oraz leków zwężających naczynia, wraz z monitorowaniem czynności nerek.
antidotum, ciśnienie skurczowe, częstość pracy serca, czynność nerek, dawka terapeutyczna, dializa, dutasteryd i tamsulosyna, działanie niepożądane, leczenie objawowe, lek zwężający naczynia, obniżenie ciśnienia tętniczego, osmotyczny środek przeczyszczający, ostre przedawkowanie, płukanie żołądka, pozycja leżąca, siarczan sodu, spadek ciśnienia tętniczego, substancja czynna, tamsulosyny chlorowodorek, uzupełnienie płynów, węgiel leczniczy, wiązanie z białkami osocza - Leksykon substancji czynnych
Glicerol triazotanu – Przedawkowanie
Glicerol triazotan (nitrogliceryna) w postaci maści Nitrocard (20 mg/g) oraz tabletek o przedłużonym uwalnianiu Sustonit (6,5 mg) jest szeroko stosowany w terapii choroby wieńcowej, jednak przedawkowanie prowadzi do poważnych zaburzeń hemodynamicznych. Mechanizm toksyczności opiera się na nadmiernym rozszerzeniu naczyń obwodowych, co skutkuje gwałtownym spadkiem ciśnienia tętniczego i odruchowym pobudzeniem układu adrenergicznego, zwiększającym zapotrzebowanie mięśnia sercowego na tlen. Klinicznie obserwuje się zapaść, bradykardię (Nitrocard) lub tachykardię (Sustonit), utratę przytomności, drgawki, zaburzenia oddychania, a także methemoglobinemię, która wymaga tlenoterapii i ewentualnego dożylnego podania błękitu metylenowego. W przypadku Sustonitu dodatkowo mogą wystąpić objawy neurologiczne, wzrost ciśnienia wewnątrzczaszkowego, kolkowe bóle brzucha oraz biegunka, co może prowadzić do odwodnienia i zaburzeń elektrolitowych.
atropina, biegunka, błękit metylenowy, bradykardia, bradypnoe, choroba niedokrwienna, choroba wieńcowa, ciśnienie wewnątrzczaszkowe, drgawki, działanie farmakodynamiczne, glicerol triazotan, kolka jelitowa, leczenie przedawkowania, lek zwężający naczynia, łożysko naczyniowe, methemoglobinemia, migotanie komór, nadciśnienie, niedociśnienie, niedociśnienie tętnicze, niedotlenienie mózgu, niewydolność serca, objawy kliniczne przedawkowania, objawy mózgowe, objawy neurologiczne, opaska uciskowa, patofizjologia przedawkowania, perfuzja narządów, płukanie żołądka, rozszerzenie naczyń krwionośnych, sinica, spadek ciśnienia tętniczego, tabletka o przedłużonym uwalnianiu, tachykardia, tachypnoe, tlenoterapia, układ adrenergiczny, układ sercowo-naczyniowy, układ współczulny, utrata przytomności, wyładowania neuronów, wypełnienie łożyska naczyniowego, zaburzenia elektrolitowe, zaburzenia hemodynamiczne, zaburzenia oddychania, zaburzenia przepływu krwi, zaburzenia rytmu serca, zapaść, zastój krwi, zawał serca - Leksykon substancji czynnych
Chlorowodorek pseudoefedryny – Interakcje
Chlorowodorek pseudoefedryny wykazuje liczne interakcje farmakologiczne o istotnym znaczeniu klinicznym, które mogą prowadzić do poważnych powikłań, takich jak przełomy nadciśnieniowe czy nasilenie działań niepożądanych układu sercowo-naczyniowego i ośrodkowego układu nerwowego. Bezwzględnie przeciwwskazane jest jednoczesne stosowanie pseudoefedryny z inhibitorami monoaminooksydazy (np. fenelzyna, tranylcypromina, moklobemid) ze względu na ryzyko przełomów nadciśnieniowych, wymagające zachowania 14-dniowego odstępu po zakończeniu terapii inhibitorami MAO. Ponadto, pseudoefedryna nie powinna być łączona z lekami zwężającymi naczynia (agonistami receptorów dopaminowych, dopaminergicznymi lekami zwężającymi naczynia, linezolidem, lekami zmniejszającymi przekrwienie błony śluzowej, np. fenylefryną, efedryną), gdyż może to prowadzić do niebezpiecznego wzrostu ciśnienia tętniczego. Istotne są także interakcje z lekami przeciwnadciśnieniowymi (alfa-metyldopa, mekamilamina, rezerpina, guanetydyna, β-adrenolityki), gdzie pseudoefedryna osłabia ich działanie, co wymaga szczególnej ostrożności u pacjentów z nadciśnieniem tętniczym.
agonista receptora dopaminowego, alkalizacja moczu, alkaloid sporyszu, chlorowodorek pseudoefedryny, choroba serca, dopaminergiczny lek zwężający naczynia, działanie niepożądane, fenylopropanolamina, glikozyd naparstnicy, hepatotoksyczność, inhibitor MAO, inhibitor monoaminooksydazy, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, lek hamujący łaknienie, lek przeciwnadciśnieniowy, lek psychostymulujący, lek sympatykomimetyczny, lek zmniejszający przekrwienie błony śluzowej, lek zobojętniający sok żołądkowy, lek zwężający naczynia, lek β-adrenolityczny, nadciśnienie tętnicze, obkurczenie naczyń, ośrodkowy układ nerwowy, ostra reakcja nadciśnieniowa, przełom nadciśnieniowy, trójpierścieniowy lek przeciwdepresyjny, układ sercowo-naczyniowy, wziewny lek znieczulający, zaburzenie rytmu serca, znieczulenie ogólne