indeks masy ciała
Indeks masy ciała (BMI – Body Mass Index) to wskaźnik antropometryczny stosowany do oceny prawidłowej masy ciała. Oblicza się go dzieląc masę ciała wyrażoną w kilogramach przez kwadrat wysokości wyrażonej w metrach (kg/m²).
Wartości BMI klasyfikują się następująco: poniżej 18,5 – niedowaga; 18,5-24,9 – prawidłowa masa ciała; 25,0-29,9 – nadwaga; 30,0-34,9 – otyłość I stopnia; 35,0-39,9 – otyłość II stopnia; powyżej 40 – otyłość III stopnia (olbrzymia). Interpretacja BMI powinna uwzględniać płeć, wiek oraz budowę ciała pacjenta.
BMI stanowi użyteczne narzędzie w praktyce klinicznej do wstępnej oceny stanu odżywienia pacjenta oraz ryzyka chorób związanych z nieprawidłową masą ciała. Jest powszechnie stosowany w diagnostyce nadwagi i otyłości, które są istotnymi czynnikami ryzyka wielu chorób przewlekłych, w tym cukrzycy typu 2, nadciśnienia tętniczego, dyslipidemii oraz chorób sercowo-naczyniowych.
Należy pamiętać o ograniczeniach BMI – wskaźnik nie uwzględnia składu ciała (proporcji tkanki tłuszczowej do mięśniowej) ani rozmieszczenia tkanki tłuszczowej. W niektórych przypadkach, np. u sportowców z dużą masą mięśniową czy osób starszych, interpretacja BMI wymaga ostrożności i powinna być uzupełniona o dodatkowe pomiary, jak obwód talii czy bioimpedancję.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Przepuklina przełykowa – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Przepuklina przełykowa (hiatus hernia) charakteryzuje się zróżnicowanym przebiegiem klinicznym, a rokowanie zależy od typu, wielkości przepukliny, wieku pacjenta oraz chorób współistniejących. Laparoskopowa naprawa chirurgiczna jest metodą z wyboru, wykazującą około 90% skuteczności w długoterminowej kontroli objawów refluksu żołądkowo-przełykowego, choć nawroty anatomiczne występują u około 27,4% pacjentów, a objawowe u 7-50%. Wiek powyżej 80 lat znacząco zwiększa ryzyko powikłań i śmiertelności (iloraz szans 3,9 dla planowych i 3,5 dla nagłych operacji), jednak sam wiek nie powinien być bezwzględnym przeciwwskazaniem do zabiegu – kluczowa jest ocena kruchości (frailty score) i optymalizacja okołooperacyjna, zwłaszcza profilaktyka powikłań płucnych i zakrzepowo-zatorowych. BMI pacjenta koreluje z progresją przepukliny, co podkreśla rolę otyłości w patogenezie i rokowaniu.
badanie obrazowe, choroba refluksowa przełyku, choroba współistniejąca, iloraz szans, indeks masy ciała, inhibitor pompy protonowej, laparoskopowa naprawa przepukliny, niedożywienie, niewydolność oddechowa, osierdzie, otyłość, powikłanie płucne, przepuklina okołoprzełykowa, przepuklina przełykowa, przepuklina rozworu przełykowego, przepuklina ślizgowa, przepuklina typu I, przepuklina typu II-IV, przetoczenie krwi, refluks żołądkowo-przełykowy, sepsa, stłuszczenie wątroby, tomografia komputerowa, zakrzepica żył głębokich, zapalenie płuc, zdarzenie zakrzepowo-zatorowe - Leksykon chorób i schorzeń
Skurcze przełyku – Etiologia i przyczyny
Skurcze przełyku to zaburzenia motoryki charakteryzujące się nieskoordynowanymi skurczami mięśni przełyku, najczęściej związane z dysfunkcją nerwów pozazwojowych i zaburzeniem równowagi między drogami hamującymi a pobudzającymi. W rozlanym skurczu przełyku (DES) obserwuje się przerost mięśni dystalnej części przełyku oraz objawy takie jak dysfagia, ból w klatce piersiowej i regurgitacja. Często współistnieje z przewlekłą chorobą refluksową przełyku (GERD), która może modyfikować aferentne nerwy i wpływać na motorykę przełyku. Czynniki wyzwalające obejmują spożywanie bardzo gorących lub zimnych pokarmów, czerwone wino, opioidy (>3 miesiące), pikantne potrawy oraz alergie pokarmowe. Ryzyko wzrasta u pacjentów z nadciśnieniem tętniczym, stanami lękowymi, depresją, podwyższonym BMI, hiperglikemią i hiperlipidemią, szczególnie w wieku 60-80 lat i u kobiet. Całkowity cholesterol i BMI mają wysoką wartość predykcyjną dla kurczliwości przełyku, a glikemia i BMI są prognostyczne dla funkcji dolnego zwieracza przełyku.
acetylocholina, achalazja, choroba refluksowa przełyku, dysfagia, dystalny skurcz przełyku, GERD, hiperglikemia, hiperlipidemia, indeks masy ciała, kandydoza, nadciśnienie tętnicze, perystaltyka przełyku, przełyk dziadek do orzechów, refluks żołądkowo-przełykowy, regurgitacja, rozlany skurcz przełyku, skurcz przełyku, tlenek azotu, uchyłek przełyku, wirus opryszczki, zapalenie przełyku, zwężenie przełyku - Leksykon chorób i schorzeń
Zapalenie divertikul – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Prognoza u pacjentów z zapaleniem uchyłków jelita grubego zależy od nasilenia choroby, obecności powikłań oraz współistniejących schorzeń. Większość przypadków, w tym powikłane zapalenie, ustępuje pod wpływem leczenia zachowawczego, a śmiertelność jest niska, z wyjątkiem sytuacji perforacji jelita lub pęknięcia ropnia. Spośród pacjentów z uchyłkowatością, 80-85% pozostaje bezobjawowych, około 5% rozwija zapalenie, a 15-25% z nich doświadcza powikłań wymagających interwencji chirurgicznej. Czynniki ryzyka cięższego przebiegu to immunosupresja, choroby współistniejące, stosowanie leków przeciwzapalnych oraz młodszy wiek, który może wiązać się z opóźnioną diagnozą. Nawrót zapalenia po pierwszym epizodzie wynosi 20% w ciągu 5 lat, a u pacjentów leczonych zachowawczo wskaźnik ten wzrasta do 20-35%, z 8-14% odsetkiem operacji w perspektywie 7-13 lat. Wysoki BMI (≥30 kg/m²) zwiększa ryzyko zapalenia i powikłań, w tym konieczności stomii po operacji ropnia.
choroba współistniejąca, immunosupresja, indeks masy ciała, interwencja chirurgiczna, klasyfikacja Hinchey, kortykosteroid, lek przeciwzapalny, pęknięcie ropnia, perforacja jelita, powikłane zapalenie uchyłków, poziom CRP, przetoka, resekcja chirurgiczna, ropień, ropień uchyłkowy, skala PACO-D, uchyłkowatość jelita, zapalenie otrzewnej, zapalenie uchyłków esicy, zapalenie uchyłków jelita - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – BDS N
Budezonid w postaci zawiesiny do nebulizacji jest wskazany do długotrwałego leczenia astmy, nie zaś do szybkiego łagodzenia ostrych napadów, gdzie preferowane są krótko działające leki rozszerzające oskrzela. Leczenie wymaga szczególnej ostrożności u pacjentów z aktywną lub przebyłą gruźlicą płuc oraz zakażeniami grzybiczymi i wirusowymi dróg oddechowych. U pacjentów niestosujących wcześniej steroidów efekt terapeutyczny pojawia się zwykle po około 10 dniach, natomiast u osób z nadmiernym wydzielaniem śluzu wskazane jest krótkotrwałe (około 2 tygodni) stosowanie doustnych kortykosteroidów. W trakcie przejścia z doustnych steroidów na wziewny budezonid zaleca się stopniowe zmniejszanie dawki doustnej (np. o 2,5 mg prednizolonu miesięcznie), monitorując objawy alergiczne i zapalne, które mogą wymagać leczenia objawowego lub czasowego zwiększenia dawki glikokortykosteroidów. Należy zwrócić uwagę na ryzyko paradoksalnego skurczu oskrzeli po inhalacji, co wymaga natychmiastowego przerwania terapii i ponownej oceny leczenia.
budezonid, centralna retinopatia surowicza, gęstość mineralna kości, gruźlica płuc, indeks masy ciała, inhibitory CYP3A4, jaskra, kandydoza jamy ustnej, kortykosteroid wziewny, lek przeciwgrzybiczny, niewydolność kory nadnerczy, palenie tytoniu, POChP, skurcz oskrzeli, spowolnienie wzrostu, steroidy, steroidy doustne, zaburzenia czynności wątroby, zaburzenia widzenia, zaburzenia zachowania, zaćma, zahamowanie czynności nadnerczy, zakażenia dróg oddechowych, zapalenie płuc, zapalenie stawów, zespół Cushinga - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – SmofKabiven Peripheral
SmofKabiven Peripheral to kompleksowy roztwór do żywienia pozajelitowego (kod ATC: B05BA10), łączący glukozę, aminokwasy oraz emulsję tłuszczową SMOFlipid, która zawiera cztery oleje: sojowy (10,2 g/1206 ml, bogaty w kwasy omega-6 i omega-3), MCT (10,2 g/1206 ml, szybko metabolizowane źródło energii), oliwkowy (8,5 g/1206 ml, jednonienasycone kwasy tłuszczowe o niskiej podatności na peroksydację) oraz rybny (5,1 g/1206 ml, źródło EPA i DHA). Preparat dostępny jest w trójkomorowych workach o pojemnościach 1206 ml, 1448 ml i 1904 ml, dostarczając odpowiednio 85-135 g glukozy, 38-60 g aminokwasów oraz 34-54 g tłuszczów, a także zbilansowany zestaw elektrolitów (np. Na 25-30 mmol/1000 ml, K 19-23 mmol/1000 ml, Mg 3,2-3,8 mmol/1000 ml). Wartość energetyczna całkowita wynosi od 800 kcal (3,3 MJ) do 1300 kcal (5,4 MJ) w zależności od objętości, z wartością pozabiałkową 700-1100 kcal (2,9-4,6 MJ).
aminokwas egzogenny, aminokwasy endogenne, białko wiążące retinol, eikozanoidy, emulsja tłuszczowa, fosfolipidy błon erytrocytów, homeostaza, indeks masy ciała, jednonienasycony kwas tłuszczowy, kwas alfa-linolenowy, kwas dokozaheksaenowy, kwas eikozapentaenowy, kwas linolowy, kwasy omega-3, leukotrieny, niezbędny kwas tłuszczowy, parametry antropometryczne, peroksydacja lipidów, prealbumina, profil kwasów tłuszczowych, reakcja immunologiczna, roztwór glukozy, triglicerydy MCT, wielonienasycony kwas tłuszczowy, żywienie pozajelitowe - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Ketilept 200 mg 200 mg
Kwetiapina, atypowy lek przeciwpsychotyczny z grupy pochodnych diazepiny, wykazuje złożone działanie farmakologiczne poprzez antagonizm receptorów serotoninowych 5HT2 oraz dopaminowych D1 i D2, co przekłada się na skuteczność przeciwpsychotyczną przy niskim ryzyku zaburzeń pozapiramidowych. Aktywny metabolit norkwetiapina dodatkowo wpływa na transport noradrenaliny (NET) i działa częściowo agonistycznie na receptory 5HT1A, co może tłumaczyć działanie przeciwdepresyjne. W badaniach klinicznych dawki kwetiapiny od 75 mg do 800 mg/dobę wykazały skuteczność w leczeniu schizofrenii, epizodów maniakalnych oraz depresji w przebiegu choroby dwubiegunowej, przy czym dawki terapeutyczne najczęściej mieściły się w zakresie 400-800 mg/dobę. Kwetiapina nie zwiększa istotnie częstości objawów pozapiramidowych w porównaniu z placebo, a jej stosowanie wiąże się z umiarkowanym ryzykiem przyrostu masy ciała (od 0,8 kg przy 50 mg/dobę do 1,4 kg przy 600 mg/dobę) oraz zmianami w poziomach hormonów tarczycy, które są zwykle odwracalne po odstawieniu leku.
akatyzja, choroba dwubiegunowa, dyskinezja, dystonia, działanie agonistyczne, działanie antagonistyczne, działanie antycholinergiczne, działanie przeciwpsychotyczne, emisyjna tomografia pozytonowa, epizod depresyjny, epizod maniakalny, epizod psychotyczny, indeks masy ciała, lek przeciwpsychotyczny atypowy, niedoczynność tarczycy, objaw pozapiramidowy, ośrodkowy układ nerwowy, receptor alfa-1-adrenergiczny, receptor alfa-2 adrenergiczny, receptor benzodiazepinowy, receptor dopaminowy, receptor histaminergiczny, receptor muskarynowy, receptor serotoninowy 5HT1a, receptor serotoninowy 5HT2, skala MADRS, skala YMRS, substancja czynna, sztywność mięśniowa, transporter noradrenaliny, zaburzenie pozapiramidowe, zaburzenie schizoafektywne, zmętnienie soczewki - Leksykon leków
Działania niepożądane – Zylena 20 mg
Olanzapina, dostępna w dawkach 5 mg, 10 mg, 15 mg i 20 mg w postaci tabletek ulegających rozpadowi w jamie ustnej (produkt leczniczy Zylena), wiąże się z szerokim spektrum działań niepożądanych. Najczęściej obserwowane (≥1% pacjentów) to senność, przyrost masy ciała, eozynofilia, hiperprolaktynemia, hiperlipidemia (wzrost cholesterolu, triglicerydów), hiperglikemia, cukromocz, zawroty głowy, akatyzja, parkinsonizm, leukopenia, neutropenia, dyskineza, niedociśnienie ortostatyczne oraz przejściowe podwyższenie aminotransferaz wątrobowych. Przyrost masy ciała jest szczególnie istotny klinicznie: po 47 dniach terapii 22,2% pacjentów doświadczyło wzrostu masy ciała o ≥7%, a po 48 tygodniach odsetek ten wzrósł do 64,4%. Długotrwałe stosowanie wiąże się także z istotnym pogorszeniem profilu metabolicznego, w tym wzrostem stężenia glukozy na czczo do ≥7 mmol/L oraz lipidów, co wymaga monitorowania parametrów metabolicznych podczas terapii.
akatyzja, aminotransferazy wątrobowe, amnezja, bradykardia, cholestatyczne uszkodzenie wątroby, cholesterol, cholesterol całkowity, cholesterol LDL, choroba afektywna dwubiegunowa, choroba Parkinsona, cukromocz, częstoskurcz komorowy, dyskineza, dystonia, dyzartria, działanie przeciwcholinergiczne, eozynofilia, fosfokinaza kreatyninowa, gamma-glutamylotransferaza, ginekomastia, glukoza, indeks masy ciała, kwasica ketonowa, leukopenia, migotanie komór, nadwrażliwość na światło, napady drgawkowe, neutropenia, niedociśnienie ortostatyczne, nietrzymanie moczu, olanzapina, omamy wzrokowe, parkinsonizm, późna dyskineza, priapizm, profil lipidowy, prolaktyna, psychoza polekowa, rabdomioliza, senność, triglicerydy, uszkodzenie wątrobowo-komórkowe, walproinian, wydłużenie odstępu QTc, zaburzenia erekcji, zaburzenia przemiany lipidów, zakrzepica żył głębokich, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zator tętnicy płucnej, zatrzymanie moczu, zespół DRESS, zespół niespokojnych nóg, zespół odstawienia u noworodków, złośliwy zespół neuroleptyczny, zwiększenie masy ciała - Leksykon chorób i schorzeń
Obrzęk limfatyczny – Objawy
Obrzęk limfatyczny to przewlekła, postępująca choroba charakteryzująca się akumulacją białkowego płynu limfatycznego w tkankach miękkich, najczęściej kończyn, prowadząca do obrzęku. Etiologia obejmuje obrzęk pierwotny (wrodzone zaburzenia układu limfatycznego) oraz obrzęk wtórny, najczęściej po leczeniu onkologicznym (usunięcie węzłów chłonnych, radioterapia), infekcjach lub urazach. Choroba przebiega w czterech stadiach: od wczesnych objawów subiektywnych (uczucie ciężkości, napięcia) bez widocznego obrzęku, przez obrzęk wgłębialny i przejściowy, do trwałego obrzęku z włóknieniem i zmianami skórnymi, aż do zaawansowanego stadium z nieodwracalnymi zmianami, takimi jak elephantiasis. Diagnostyka opiera się na wywiadzie, badaniu fizykalnym, pomiarach objętości kończyn oraz badaniach obrazowych (MRI, CT, USG Doppler, limfoscyntygrafia). Nieleczony obrzęk prowadzi do powikłań, w tym nawracających infekcji (cellulitis), zwłóknienia tkanek, ograniczenia ruchomości, a w rzadkich przypadkach do rozwoju mięsaków naczyń limfatycznych.
astenia, bandażowanie uciskowe, cellulitis, fibroza, hiperkeratoza, indeks masy ciała, kompleksowa terapia przeciwzastoinowa, limfoscyntygrafia, liposukcja, lymphangiosarcoma, naczynie limfatyczne, obrzęk limfatyczny, obrzęk limfatyczny pierwotny, obrzęk limfatyczny wtórny, obrzęk wgłębialny, owrzodzenie skóry, płyn limfatyczny, przeszczep węzłów chłonnych, radioterapia, ręczny drenaż limfatyczny, rezonans magnetyczny, słoniowacizna, tomografia komputerowa, układ limfatyczny, ultrasonografia dopplerowska, węzeł chłonny, zapalenie tkanki łącznej, zwłóknienie tkanek - Leksykon chorób i schorzeń
Meningioma – Epidemiologia
Oponiaki stanowią najczęstsze pierwotne guzy mózgu, odpowiadając za 33,8-37,6% wszystkich pierwotnych guzów mózgu i CUN w USA, z częstością występowania około 97,5 na 100 000 osób i roczną zachorowalnością na objawowe postaci około 2/100 000. Zachorowalność jest wyższa u kobiet (8,36/100 000) niż u mężczyzn (3,61/100 000), a mediana wieku diagnozy wynosi 66 lat, z najwyższą częstością w 7. i 8. dekadzie życia (do 18,86/100 000 u osób ≥85 lat). Oponiaki łagodne stanowią około 94% przypadków, atypowe 4%, a złośliwe 1-3%, z 5-letnim przeżyciem odpowiednio 70,1-87%, 74,5% i 54,6%. Czynniki ryzyka obejmują ekspozycję na promieniowanie jonizujące (dawki terapeutyczne 30-49,9 Gy znacząco zwiększają ryzyko), predyspozycje genetyczne (mutacje NF2), wpływ hormonów (zwłaszcza długotrwałe stosowanie silnych progestagenów) oraz podwyższony BMI. Oponiaki mogą być bezobjawowe i wykrywane przypadkowo w 0,9-1% badań MRI, a ich wykrywalność wzrosła dzięki nowoczesnym technikom obrazowania i obowiązkowi rejestracji łagodnych guzów w USA od 2002 roku.
badanie asocjacyjne całego genomu, badanie histopatologiczne, centralny układ nerwowy, guz mózgu, guz wewnątrzczaszkowy, indeks masy ciała, neurofibromatoza typu 2, octan cyproteronu, octan medroksyprogesteronu, oponiak, oponiak rdzenia kręgowego, oponiak wewnątrzczaszkowy, promieniowanie jonizujące, receptor hormonalny, rezonans magnetyczny, tomografia komputerowa, współczynnik zachorowalności - Leksykon chorób i schorzeń
Brak miesiączki – Leczenie
Brak miesiączki (amenorrhea) wymaga zindywidualizowanego podejścia terapeutycznego, zależnego od etiologii pierwotnej lub wtórnej. W przypadku pierwotnego braku miesiączki z niedoborem estrogenów zaleca się stopniową terapię hormonalną estrogenami, z późniejszym włączeniem cyklicznej terapii progesteronem przez 12-14 dni miesięcznie. Wtórny brak miesiączkowania wymaga leczenia przyczynowego, obejmującego m.in. terapię zastępczą estrogenami (ERT) u kobiet z przedwczesną niewydolnością jajników (POI), stosowanie agonistów dopaminy (bromokryptyna, kabergolina) w hiperprolaktynemii oraz modyfikacje stylu życia w funkcjonalnym braku miesiączkowania pochodzenia podwzgórzowego (FHA). Suplementacja wapnia (1500 mg/dzień) i witaminy D (1500-2000 IU/dzień) jest kluczowa w profilaktyce osteoporozy u pacjentek z niedoborem estrogenów. W leczeniu PCOS rekomenduje się redukcję masy ciała, metforminę oraz letrozol jako lek pierwszego rzutu w indukcji owulacji.
agonista dopaminy, akupunktura, amenorrhea, bromokryptyna, guz wydzielający prolaktynę, hiperprolaktynemia, hormon uwalniający gonadotropinę, indeks masy ciała, indukcja owulacji, kabergolina, letrozol, lewotyroksyna, metformina, metimazol, pierwotny brak miesiączkowania, przedwczesna niewydolność jajników, resekcja histeroskopowa, środki antykoncepcyjne, suplementacja wapnia, terapia estrogenowo-progestagenowa, terapia hormonalna, terapia poznawczo-behawioralna, terapia progesteronem, terapia zastępcza estrogenami, zaburzenie odżywiania, zaburzenie tarczycy, zespół policystycznych jajników - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Rhophylac 300
Produkt leczniczy Rhophylac 300, zawierający immunoglobulinę anty-D, jest przeznaczony wyłącznie do stosowania poporodowego u matek Rh(D) ujemnych, nie powinien być podawany noworodkom ani osobom Rh(D) dodatnim lub wcześniej immunizowanym. Podczas terapii należy monitorować pacjentów pod kątem reakcji alergicznych, takich jak pokrzywka, duszność, świszczący oddech, hipotonia czy wstrząs anafilaktyczny, które wymagają natychmiastowego przerwania podawania leku i wdrożenia odpowiedniego leczenia przeciwwstrząsowego. U pacjentów z niedoborem IgA istnieje ryzyko reakcji anafilaktycznej z powodu obecności śladowych ilości IgA (<0,5 µg/ml). Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów po transfuzji niezgodnej grupowo oraz u osób z BMI ≥ 30, u których zaleca się rozważenie podania dożylnego zamiast domięśniowego w celu zwiększenia skuteczności terapii. Produkt zawiera do 11,5 mg sodu na ampułko-strzykawkę, co jest istotne u pacjentów na diecie niskosodowej, choć ogólnie uznawany jest za "wolny od sodu".
antygen RhD, działanie niepożądane, HAV, HBV, HCV, HIV, identyfikowalność biologicznych produktów leczniczych, immunizacja antygenem Rh(D), immunoglobulina A, immunoglobulina anty-D, indeks masy ciała, leczenie przeciwwstrząsowe, niedobór IgA, obniżenie ciśnienia krwi, parwowirus B19, podanie domięśniowe, podanie dożylne, pokrzywka, przeciwciała przeciwko IgA, reakcja alergiczna, reakcja hemolityczna, rozpad krwinek czerwonych, świszczący oddech, ucisk w klatce piersiowej, wirus bezotoczkowy, wirus otoczkowy, wstrząs anafilaktyczny - Leksykon chorób i schorzeń
Guzy moszny – Zapobieganie i profilaktyka
Zmiany guzkowe w mosznie obejmują szerokie spektrum patologii, od łagodnych stanów zapalnych, takich jak epididymitis, po złośliwe nowotwory jądra. Profilaktyka opiera się na kilku kluczowych elementach: stosowaniu bezpiecznego seksu (używanie prezerwatyw), szczepieniach przeciwko zakażeniom wirusowym i bakteryjnym, ochronie przed urazami moszny (stosowanie suspensorium podczas sportów kontaktowych) oraz regularnych badaniach profilaktycznych. Samobadanie jąder, zalecane raz w miesiącu, szczególnie od 15 do 40 roku życia, umożliwia wczesne wykrycie nieprawidłowości takich jak guzki, zgrubienia czy zmiany wielkości jądra. Po 40 roku życia każdy nowy guzek lub ból powinien być niezwłocznie oceniony przez lekarza. Regularne badania lekarskie, w tym coroczne badanie fizykalne moszny i jąder, są szczególnie istotne u pacjentów z czynnikami ryzyka, takimi jak historia rodzinna raka jądra czy kryptorchidyzm.