inhibitor syntezy androgenów
Inhibitory syntezy androgenów to grupa leków stosowanych głównie w leczeniu nowotworów hormonozależnych, szczególnie raka prostaty. Ich działanie polega na blokowaniu enzymatycznych szlaków odpowiedzialnych za produkcję androgenów, przede wszystkim testosteronu i dihydrotestosteronu (DHT), które stymulują wzrost komórek nowotworowych w gruczole krokowym.
Do najważniejszych inhibitorów syntezy androgenów należą abirateron (bloker CYP17, hamujący syntezę androgenów we wszystkich tkankach, w tym w nadnerczach i komórkach nowotworowych) oraz ketokonazol (nieselektywny inhibitor cytochromu P450). Abirateron jest stosowany w terapii zaawansowanego raka prostaty opornego na kastrację (CRPC) oraz wrażliwego na kastrację (CSPC), często w skojarzeniu z prednizonem.
Mechanizm działania tych leków różni się od klasycznych antyandorgenów, które blokują receptory androgenowe (np. flutamid, bikalutamid, enzalutamid). Inhibitory syntezy androgenów zmniejszają poziom krążących hormonów, podczas gdy antyandrogeny blokują ich działanie na poziomie komórkowym. Terapia inhibitorami syntezy androgenów może być skuteczna nawet w przypadkach oporności na klasyczną blokadę androgenową.
W praktyce klinicznej leki te są stosowane w zaawansowanym stadium choroby nowotworowej, gdy inne metody leczenia zawiodły lub jako uzupełnienie terapii hormonalnej pierwszej linii. Najczęstsze działania niepożądane obejmują nadciśnienie tętnicze, hipokaliemię, retencję płynów, hepatotoksyczność oraz zaburzenia endokrynologiczne związane z niedoborem androgenów.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Leuprorelina – Właściwości farmakodynamiczne
Leuprorelina, syntetyczny analog GnRH, stosowana jest głównie w terapii hormonozależnych nowotworów, zwłaszcza raka gruczołu krokowego. Podawana ciągle powoduje down-regulation receptorów GnRH w przysadce, co prowadzi do obniżenia stężenia LH i FSH oraz zahamowania steroidogenezy w jądrach. W efekcie, po początkowym wzroście testosteronu, jego poziom spada do wartości kastracyjnych (≤ 50 ng/dl) zwykle w ciągu 3-5 tygodni. Preparaty Eligard (22,5 mg i 45 mg) oraz Lutrate Depot (22,5 mg) wykazują skuteczność w obniżaniu testosteronu do poziomów kastracyjnych u ponad 98% pacjentów, z wartościami średnimi po 6 miesiącach leczenia wynoszącymi około 10 ng/dl. W badaniach klinicznych obserwowano znaczne zmniejszenie stężenia PSA nawet do 98% po 6 miesiącach terapii, co potwierdza skuteczność leuproreliny w hamowaniu wzrostu nowotworu gruczołu krokowego. Zjawiska takie jak „testosterone escape” i „przełom testosteronowy” występują rzadko i nie wiążą się z pogorszeniem klinicznym ani wzrostem PSA.
agonista LHRH, analog GnRH, antyandrogen, dihydrotestosteron, folikulotropina, hormon uwalniający gonadotropinę, inhibitor syntezy androgenów, kastracja medyczna, leczenie przeciwandrogenowe, luteotropina, obustronna orchidektomia, octan leuproreliny, poziom kastracyjny, progresja biochemiczna, progresja lokoregionalna, przełom testosteronowy, przeżycie wolne od progresji, przeżycie wolne od przerzutów, rak gruczołu krokowego, rak oporny na kastrację, receptor GnRH, steroidogeneza, supresja androgenowa, terapia skojarzona, wznowa biochemiczna, zespół zaostrzenia - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Abirateron Aristo 250 mg
Dane przedkliniczne dotyczące bezpieczeństwa octanu abirateronu wskazują na istotne, ale odwracalne zmiany w układzie hormonalnym i narządach zależnych od androgenów, wynikające z mechanizmu działania leku jako inhibitora biosyntezy androgenów. W badaniach na zwierzętach obserwowano zmniejszenie stężeń testosteronu, co skutkowało redukcją masy narządów, zmianami morfologicznymi w narządach rozrodczych, nadnerczach, przysadce mózgowej oraz tkance gruczołu sutkowego. Zmiany te ustępowały w ciągu 4 tygodni po zakończeniu terapii. Wpływ na płodność u szczurów był przejściowy, z powrotem do normy w okresie 4-16 tygodni po przerwaniu leczenia. Pomimo negatywnego wpływu na masę i przeżywalność płodów oraz rozwój zewnętrznych narządów płciowych, nie stwierdzono działania teratogennego. Badania genotoksyczności i farmakologiczne nie wykazały istotnych zagrożeń dla człowieka.
badania farmakologiczne bezpieczeństwa, badanie potencjału rakotwórczego, działanie teratogenne, inhibitor biosyntezy androgenów, inhibitor syntezy androgenów, krążący testosteron, nowotwór komórek interstycjalnych, octan abirateronu, potencjał rakotwórczy, przysadka mózgowa, testy genotoksyczności, układ hormonalny, wady wrodzone płodu, zmiany histopatologiczne nadnerczy, zmiany hormonalne - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Leuprostin 5 mg
Octan leuproreliny, będący syntetycznym analogiem LHRH, stosowany w formie implantu 5 mg, działa poprzez ciągłe blokowanie receptorów LHRH w przysadce, co prowadzi do down-regulation i obniżenia stężenia gonadotropin (LH, FSH) oraz androgenów, w tym testosteronu i dihydrotestosteronu (DHT), do poziomu kastracyjnego w ciągu 2-3 tygodni od rozpoczęcia terapii. Mechanizm ten skutkuje zahamowaniem wzrostu raka gruczołu krokowego, który jest androgenozależny. W początkowej fazie leczenia obserwuje się przejściowy wzrost LH, FSH i testosteronu, co może nasilać objawy choroby, dlatego zaleca się rozważenie jednoczesnego podania antyandrogenów. Terapia octanem leuproreliny może zastąpić kastrację chirurgiczną, a jej skuteczność potwierdzono w badaniach klinicznych, gdzie utrzymanie stężenia testosteronu na poziomie kastracyjnym możliwe jest nawet do 5 lat.
analog hormonu uwalniającego gonadotropinę, antyandrogen, antygen PSA, desensytyzacja receptorów, dihydrotestosteron, docetaksel, działanie przeciwandrogenowe, enzalutamid, gonadotropiny, hormony LH i FSH, inhibitor syntezy androgenów, kastracja chirurgiczna, leczenie skojarzone, leczenie wspomagające, LHRH, miejscowo zaawansowany rak gruczołu krokowego, octan abirateronu, octan leuproreliny, pęcherzyk nasienny, poziom kastracyjny, progresja lokoregionalna, przedni płat przysadki, przerzut odległy, przeżycie wolne od progresji, przeżycie wolne od przerzutów, radioterapia, rak gruczołu krokowego, rak prostaty oporny na kastrację, receptor LHRH, regulacja w dół, skala Gleasona, supresja androgenowa, taksan, testosteron, wznowa biochemiczna