fibroblast związany z nowotworem
Fibroblast związany z nowotworem (Cancer-Associated Fibroblast, CAF) to wyspecjalizowana komórka podścieliska, która stanowi kluczowy element mikrośrodowiska guza. CAF-y różnią się od normalnych fibroblastów ekspresją markerów takich jak α-SMA, FAP, PDGFR-β oraz brakiem mutacji genetycznych charakterystycznych dla komórek nowotworowych.
CAF-y odgrywają istotną rolę w progresji nowotworowej poprzez wydzielanie czynników wzrostu, cytokin i enzymów remodelujących macierz zewnątrzkomórkową. Przyczyniają się do angiogenezy, inwazji i przerzutowania nowotworu, a także uczestniczą w rekrutacji komórek immunosupresyjnych, co sprzyja ucieczce guza spod nadzoru immunologicznego.
Interakcje między CAF-ami a komórkami nowotworowymi są dwukierunkowe – komórki nowotworowe mogą aktywować fibroblasty, które następnie wspierają wzrost guza. CAF-y przyczyniają się również do oporności na leczenie poprzez ochronę komórek nowotworowych przed chemioterapeutykami i radioterapią oraz modulację metabolizmu w mikrośrodowisku guza.
Ze względu na centralną rolę w biologii nowotworu, CAF-y stanowią obiecujący cel terapeutyczny. Strategie ukierunkowane na CAF-y obejmują blokowanie ich aktywacji, hamowanie wydzielanych przez nie czynników oraz reprogramowanie tych komórek w celu przywrócenia ich prawidłowej funkcji. Terapie celowane w CAF-y są obecnie badane w kontekście immunoterapii i terapii kombinowanych.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Mięsak ewinga – Patofizjologia i mechanizm
Mięsak Ewinga to agresywny nowotwór kości i tkanek miękkich, występujący głównie u dzieci i młodych dorosłych, charakteryzujący się specyficznymi translokacjami chromosomowymi, przede wszystkim t(11;22)(q24;q12), prowadzącymi do powstania genu fuzyjnego EWSR1-FLI1. Białko fuzyjne EWS-FLI1 działa jako nieprawidłowy czynnik transkrypcyjny, który masowo dereguluje ekspresję genów zaangażowanych w proliferację, transformację nowotworową i wzrost guza, m.in. poprzez wiązanie mikrosatelitarnych sekwencji GGAA oraz modulację epigenetyczną (acetylacja histonów H3K27, zmniejszenie metylacji DNA). EWS-FLI1 aktywuje geny takie jak NKX2.2, GLI1, NR0B1 oraz geny pluripotencji (OCT4, SOX2, NANOG), a jednocześnie represjonuje geny proapoptotyczne (IGFBP3, CDKN1C, CDKN1A). Kluczowe szlaki sygnałowe w patogenezie obejmują IGF-1R, Wnt/beta-kateninę oraz mechanizmy odpowiedzi na hipoksję (HIF-1α). Autofagia, regulowana m.in. przez ATG4B, oraz angiogeneza zależna od kaweoliny-1 i EphA2, również odgrywają istotną rolę w progresji choroby. Pochodzenie komórkowe mięsaka Ewinga pozostaje niejasne, z hipotezami dotyczącymi komórek macierzystych grzebienia nerwowego lub mezenchymalnych komórek macierzystych szpiku kostnego.
acetylacja histonów, angiogeneza, apoptoza, autofagia, białko chimeryczne, białko fuzyjne, choroba przerzutowa, czynnik indukowany hipoksją, czynnik transkrypcyjny, fibroblast związany z nowotworem, gen EWSR1, grzebień nerwowy, hipoksja, immunoterapia, inhibitor deacetylazy histonowej, interferencja RNA, komórka macierzysta raka, komórka NK, macierz pozakomórkowa, makrofag, metylacja DNA, mezenchymalna komórka macierzysta, mięsak Ewinga, mikrośrodowisko kości, nowotwór kości, nowotwór złośliwy kości, onkogeneza, regulacja epigenetyczna, szlak Wnt/beta-katenina, translokacja chromosomowa, zmiana epigenetyczna - Leksykon chorób i schorzeń
Mezotelioma – Patofizjologia i mechanizm
Mezotelioma to agresywny nowotwór wywodzący się z komórek mezoteliowych błon surowiczych, głównie opłucnej, z długim okresem latencji 20-50 lat. Etiologia choroby jest ściśle związana z ekspozycją na azbest, który w około 80% przypadków inicjuje proces karcynogenezy poprzez bezpośrednie uszkodzenie DNA, indukcję stresu oksydacyjnego, przewlekły stan zapalny oraz zaburzenia naprawy DNA. Szczególnie rakotwórcze są włókna amfibolowe (krokidolit, amozyt), choć serpentynowe również wykazują potencjał onkogenny. Patogeneza obejmuje aktywację makrofagów i uwalnianie cytokin prozapalnych (TNF-α, IL-1β, IL-6, IL-8), które poprzez szlak NF-kB hamują apoptozę uszkodzonych komórek mezoteliowych, umożliwiając akumulację mutacji w genach supresorowych (BAP1, CDKN2A/ARF, NF2, TP53). Charakterystyczne są liczne delecje chromosomowe (1p, 3p, 4p, 4q, 6q, 9p, 13q, 14q, 15q, 22q), a przewlekły stan zapalny i mikrośrodowisko immunosupresyjne sprzyjają progresji choroby i oporności na leczenie.
antygen T, azbest, BAP1, błona surowicza, cytokina prozapalna, ekspozycja na azbest, erionit, fibroblast związany z nowotworem, inflamasom NLRP3, limfocyt T regulatorowy, macierz pozakomórkowa, makrofag związany z nowotworem, mezotelioma, NF2, przewlekły stan zapalny, reaktywne formy tlenu, sfrustrowana fagocytoza, stan zapalny, stres oksydacyjny, szlak NF-kB, translacja mRNA, utrata heterozygotyczności, wirus SV40, włókno amfibolowe, włókno azbestu