gwiaździak wysokiego stopnia złośliwości
Gwiaździak wysokiego stopnia złośliwości (ang. high-grade astrocytoma) to nowotwór złośliwy ośrodkowego układu nerwowego wywodzący się z komórek astrogleju, charakteryzujący się agresywnym wzrostem i niekorzystnym rokowaniem. Zgodnie z klasyfikacją WHO z 2021 roku, należy do glejaków o stopniu złośliwości III lub IV (dawniej znane jako gwiaździak anaplastyczny i glejak wielopostaciowy).
Nowotwór ten charakteryzuje się szybkim tempem wzrostu, znaczną atypią komórkową, wysoką aktywnością mitotyczną oraz obecnością martwicy i proliferacji naczyniowej. Gwiaździaki wysokiego stopnia złośliwości wykazują zdolność do naciekania okolicznych tkanek mózgu, co znacząco utrudnia ich całkowitą resekcję chirurgiczną i przyczynia się do częstych nawrotów.
W diagnostyce kluczową rolę odgrywa obrazowanie MRI z kontrastem, spektroskopia MR oraz badania molekularne, które pomagają w określeniu profilu genetycznego guza, w tym mutacji IDH, kodelecji 1p/19q oraz metylacji promotora MGMT. Standardowe postępowanie terapeutyczne obejmuje maksymalnie bezpieczną resekcję chirurgiczną, uzupełnioną radioterapią i chemioterapią, najczęściej temozolomidem według schematu Stuppa.
Pomimo intensywnego leczenia multimodalnego, rokowanie w gwiaździakach wysokiego stopnia złośliwości pozostaje niekorzystne, a mediana przeżycia wynosi około 12-15 miesięcy dla glejaka wielopostaciowego (IDH-wildtype) i 2-3 lat dla gwiaździaka anaplastycznego. Nowsze strategie terapeutyczne koncentrują się na terapiach celowanych, immunoterapii oraz zastosowaniu pól elektrycznych o pośredniej częstotliwości (TTFields).
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Temozolomide Fair-Med 140 mg
Temozolomid, należący do grupy leków alkilujących (ATC: L01AX03), jest stosowany w leczeniu glejaków wielopostaciowych oraz gwiaździaków anaplastycznych. Mechanizm działania opiera się na chemicznej przemianie do aktywnego metabolitu MTIC, który alkiluje guaninę w DNA nowotworowym, prowadząc do błędnej naprawy i śmierci komórek. W badaniu klinicznym z udziałem 573 pacjentów z nowo zdiagnozowanym glejakiem wielopostaciowym, terapia skojarzona temozolomidem (75 mg/m²/dobę podczas radioterapii przez 42 dni, następnie 150-200 mg/m² przez 5 dni co 28 dni do 6 cykli) wykazała istotne wydłużenie całkowitego przeżycia (HR=1,59; 95% CI: 1,33-1,91; p<0,0001) oraz zwiększenie 2-letniego przeżycia (26% vs 10%) w porównaniu do samej radioterapii. W podgrupie pacjentów z gorszym stanem ogólnym (WHO PS=2) nie zaobserwowano istotnej różnicy w przeżyciu, jednak nie stwierdzono też zwiększonego ryzyka związanego z leczeniem temozolomidem.
addukt metylowy DNA, alkilacja guaniny, chemioterapia, chemioterapia nitrozomocznikiem, czas przeżycia wolny od progresji, glejak pnia mózgu, glejak wielopostaciowy, glejak złośliwy, gwiaździak anaplastyczny, gwiaździak wysokiego stopnia złośliwości, lek alkilujący, lek przeciwnowotworowy, monometylo-triazenoimidazolo-karboksamid, objawy neurologiczne, odpowiedź całkowita, odpowiedź częściowa, odsetek odpowiedzi obiektywnych, ogólny czas przeżycia, Pneumocystis carinii, profil tolerancji, prokarbazyna, radioterapia, rezonans magnetyczny, skala Karnofskiego, stabilizacja choroby, temozolomid, współczynnik ryzyka, zapalenie płuc - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Temozolomide Fair-Med 20 mg
Temozolomid, lek przeciwnowotworowy z grupy triazenów (ATC: L01AX03), dostępny w kapsułkach o dawkach od 5 mg do 250 mg, wykazuje działanie cytotoksyczne poprzez alkilację DNA, prowadząc do śmierci komórek nowotworowych. W randomizowanym badaniu klinicznym u 573 pacjentów z nowo zdiagnozowanym glejakiem wielopostaciowym, skojarzenie temozolomidu (75 mg/m²/dobę przez 42 dni podczas radioterapii, następnie 150-200 mg/m² w cyklach 5-dniowych co 28 dni do 6 cykli) z radioterapią znacząco wydłużyło całkowity czas przeżycia (HR=1,59; 95% CI: 1,33-1,91; p<0,0001) oraz zwiększyło 2-letnie przeżycie do 26% w porównaniu do 10% przy samej radioterapii. W podgrupie pacjentów z gorszym stanem ogólnym (WHO PS=2) nie zaobserwowano istotnej różnicy w przeżyciu, jednak nie stwierdzono też zwiększonego ryzyka terapii.
alkilacja guaniny, chemioterapia nitrozomocznikiem, glejak pnia mózgu, glejak wielopostaciowy, glejak złośliwy, gwiaździak anaplastyczny, gwiaździak wysokiego stopnia złośliwości, jądrowy rezonans magnetyczny, lek alkilujący, lek przeciwnowotworowy, monometylo-triazenoimidazolo-karboksamid, objawy neurologiczne, odpowiedź całkowita, odpowiedź częściowa, ogólny czas przeżycia, przeżycie wolne od progresji, radioterapia, rezonans magnetyczny, skala Karnofskiego, stabilizacja choroby, zapalenie płuc Pneumocystis carinii