receptor 5-HT1B
Receptor 5-HT1B to jeden z podtypów receptorów serotoninowych, który należy do rodziny receptorów sprzężonych z białkami G. Występuje głównie w ośrodkowym układzie nerwowym, szczególnie w jądrach podstawy, prążkowiu, hipokampie oraz korze mózgowej, a także w tkankach obwodowych, takich jak naczynia krwionośne.
Funkcjonalnie receptor 5-HT1B działa jako autoreceptor presynaptyczny, regulując uwalnianie serotoniny, oraz jako heteroreceptor, kontrolujący uwalnianie innych neuroprzekaźników, w tym dopaminy, acetylocholiny, glutaminianu i GABA. Aktywacja tego receptora prowadzi do hamowania cyklazy adenylowej i zmniejszenia stężenia cAMP w komórce.
W kontekście klinicznym, receptor 5-HT1B stanowi ważny cel farmakologiczny w leczeniu migreny – tryptany, selektywni agoniści receptorów 5-HT1B/1D, wykazują skuteczność w przerywaniu napadów migreny poprzez obkurczanie rozszerzonych naczyń czaszkowych. Ponadto receptor ten jest badany jako potencjalny punkt uchwytu w terapii zaburzeń nastroju, uzależnień oraz zaburzeń kontroli impulsów.
Polimorfizmy genu HTR1B kodującego receptor 5-HT1B mogą być związane z podatnością na niektóre zaburzenia psychiczne, w tym depresję, zaburzenia obsesyjno-kompulsywne oraz skłonność do zachowań agresywnych i samobójczych, choć korelacje te wymagają dalszych badań klinicznych.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Relpax 40 mg
Eletryptan, substancja czynna leku Relpax, jest selektywnym agonistą receptorów serotoninergicznych 5-HT1B, 5-HT1D oraz 5-HT1F, co warunkuje jego działanie przeciwmigrenowe poprzez obkurczanie wewnątrzczaszkowych naczyń krwionośnych oraz hamowanie neurogennego stanu zapalnego opon mózgowych. W badaniach klinicznych obejmujących ponad 5000 pacjentów stosowano dawki od 20 do 80 mg, wykazując istotnie wyższą skuteczność w porównaniu z placebo już po 30 minutach od podania doustnego. Po 2 godzinach od podania odsetek pacjentów z redukcją bólu do łagodnego lub całkowitym ustąpieniem wynosił 59-77% dla dawki 80 mg, 54-65% dla 40 mg oraz 47-54% dla 20 mg, podczas gdy w grupie placebo było to 19-40%. Eletryptan skutecznie łagodził także objawy towarzyszące migrenie, takie jak nudności, wymioty, światłowstręt i fonofobia, a także charakteryzował się niskim odsetkiem nawrotów bólu, który zmniejszał się wraz ze wzrostem dawki (od 28,2% dla 20 mg do 20,6% dla 80 mg, w porównaniu do 35,5% w grupie placebo).
agonista receptora 5-HT1, aura migrenowa, ból migrenowy, działanie przeciwmigrenowe, fonofobia, łożysko naczyniowe tętnic szyjnych, migrena miesiączkowa, migrenowy ból głowy, naczynie mózgowe, naczynie wieńcowe, napad migrenowy, nawrót bólu, neurogenny stan zapalny, neuropeptyd prozapalny, niewydolność nerek, nudności, obkurczanie naczyń wewnątrzczaszkowych, opona mózgowa, receptor 5-HT1B, receptor 5-HT1D, receptor 5-HT1F, receptor serotoninergiczny, światłowstręt, wymioty, zapalenie neurogenne - Leksykon substancji czynnych
Naratryptan – Właściwości farmakodynamiczne
Naratryptan, będący selektywnym agonistą receptorów serotoninowych 5-HT1B i 5-HT1D, jest stosowany w leczeniu migreny jako lek przeciwmigrenowy o kodzie ATC N02CC02. Jego mechanizm działania opiera się na wybiórczym skurczu naczyń krwionośnych w obszarze tętnic szyjnych oraz hamowaniu aktywności nerwu trójdzielnego, co skutkuje zmniejszeniem objawów napadu migrenowego. Naratryptan wykazuje minimalne lub brak powinowactwa do innych podtypów receptorów serotoninowych (5-HT2, 5-HT3, 5-HT4, 5-HT7), co podkreśla jego selektywność farmakologiczną. Preparat Naramig zawiera 2,5 mg chlorowodorku naratryptanu w formie tabletek powlekanych, zapewniając odpowiednią biodostępność i farmakodynamiczne działanie leku. Badania kliniczne wskazują, że początek działania naratryptanu następuje około 1 godziny po podaniu, a maksymalna skuteczność terapeutyczna osiągana jest w ciągu 4 godzin. W porównaniu do sumatryptanu w dawce 100 mg, naratryptan 2,5 mg wykazuje nieco niższą skuteczność początkową, jednak efektywność w 24-godzinnym okresie jest porównywalna. Profil bezpieczeństwa naratryptanu jest korzystniejszy, z mniejszą częstością działań niepożądanych niż w przypadku sumatryptanu 100 mg. Brakuje jednak bezpośrednich badań porównujących naratryptan 2,5 mg z sumatryptanem 50 mg, co pozostawia pewne luki w ocenie względnej skuteczności i tolerancji tych dawek.
agonista receptora 5-HT1, biodostępność, chlorowodorek, działanie niepożądane, działanie przeciwmigrenowe, lek przeciwmigrenowy, migrena, napad migrenowy, naratryptan, nerw trójdzielny, receptor 5-HT1B, receptor 5-HT1D, receptor serotoninowy 5-HT1, skurcz naczyń wewnątrzczaszkowych, sumatryptan, tabletka powlekana, tętnica szyjna