niejonowy dimeryczny środek kontrastowy
Niejonowy dimeryczny środek kontrastowy to zaawansowany rodzaj preparatu stosowanego w diagnostyce obrazowej, szczególnie w badaniach radiologicznych. W przeciwieństwie do jonowych środków kontrastowych, związki niejonowe charakteryzują się mniejszą osmolalnością, co przekłada się na lepszy profil bezpieczeństwa i niższe ryzyko działań niepożądanych.
Dimeryczna struktura tych związków oznacza, że cząsteczka zawiera dwa pierścienie benzenowe połączone wiązaniem, co zwiększa jej masę cząsteczkową i zmniejsza osmolalność roztworu. Przykładami takich środków są iodixanol (Visipaque) i iotrolan (Isovist). Dzięki swojej budowie chemicznej wykazują one mniejszą tendencję do przechodzenia przez bariery fizjologiczne, co zmniejsza ich toksyczność dla organizmu.
Niejonowe dimeryczne środki kontrastowe znajdują zastosowanie w angiografii, urografii, tomografii komputerowej i innych badaniach wymagających uwidocznienia naczyń krwionośnych lub przewodów. Ich zaletą jest mniejsza częstość reakcji alergicznych, mniejsze działanie kardiotoksyczne oraz mniejszy wpływ na funkcję nerek w porównaniu z tradycyjnymi jonowymi środkami kontrastowymi. Jest to szczególnie istotne u pacjentów z grup ryzyka: osób starszych, z niewydolnością nerek lub chorobami serca.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Visipaque 652 mg/ml (320 mg jodu/ml)
Visipaque (jodiksanol) to niejonowy, dimeryczny środek kontrastowy o stężeniu 652 mg/ml (320 mg jodu/ml), charakteryzujący się izotonicznością względem płynów ustrojowych oraz osmolalnością 290 mOsm/kg H₂O w 37°C, co zmniejsza ryzyko działań niepożądanych w porównaniu do środków o wyższej osmolalności. Lek zawiera 0,45 mg sodu/ml, co jest istotne u pacjentów z ograniczeniem sodu w diecie. Dawkowanie jest indywidualizowane w zależności od rodzaju badania, wieku, masy ciała, pojemności minutowej serca i stanu klinicznego pacjenta, a podanie może odbywać się dożylnie, dotętniczo lub dokanałowo. Zalecane stężenia kontrastu wahają się między 270 a 320 mg I/ml, a objętości podawane są specyficzne dla procedury, np. w arteriografii mózgowej 5-10 ml, aortografii 40-60 ml, czy tomografii komputerowej 50-150 ml u dorosłych. U dzieci dawki są dostosowane do masy ciała, z maksymalną dawką całkowitą 10 mg jodu/kg w kardioangiografii oraz 2-4 ml/kg w urografii dla najmłodszych.
aortografia, arteriografia tętnic mózgowych, cyfrowa angiografia subtrakcyjna, dojście lędźwiowe, dojście szyjne, flebografia, izotoniczność płynów ustrojowych, jodiksanol, jodowy środek kontrastowy, kardioangiografia, lepkość, mielografia lędźwiowa, mielografia piersiowa, mielografia szyjna, miliPaskal sekunda, nawodnienie pacjenta, niejonowy dimeryczny środek kontrastowy, osmolalność, osmolalność krwi pełnej, podanie do kanału kręgowego, podanie dokanałowe, podanie dotętnicze, podanie dożylne, TK ciała, TK głowy, urografia - Leksykon substancji czynnych
Jodiksanol – Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
Jodikdanol, substancja czynna w preparacie Visipaque, jest niejonowym, dimerycznym środkiem kontrastowym zawierającym odpowiednio 270 mg jodu/ml (550 mg/ml) lub 320 mg jodu/ml (652 mg/ml). Charakteryzuje się osmolalnością około 290 mOsm/kg H₂O przy 37°C, co jest niższe niż osmolalność krwi pełnej oraz niejonowych monomerycznych środków kontrastowych w porównywalnych stężeniach. Lepkość Visipaque wynosi 5,8 mPa·s (270 mg I/ml) oraz 11,4 mPa·s (320 mg I/ml) w temperaturze 37°C, co może mieć znaczenie kliniczne przy ocenie stanu pacjenta po badaniu. Dotychczasowe badania nie wykazały bezpośredniego wpływu jodikdanolu na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn po standardowym podaniu donaczyniowym, jednak brak jest specjalistycznych badań w tym zakresie, co wymaga zachowania ostrożności.
- Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Visipaque 550 mg/ml (270 mg jodu/ml)
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa jodiksanolu, substancji czynnej w produkcie Visipaque (550 mg/ml, 270 mg jodu/ml), wykazały brak negatywnego wpływu na płodność oraz brak działania teratogennego w modelach zwierzęcych (szczury, króliki). Brak zaburzeń funkcji rozrodczych i wad rozwojowych potomstwa potwierdza korzystny profil toksyczności reprodukcyjnej tej niejonowej, dimerycznej substancji kontrastowej, co jest istotne w kontekście potencjalnego narażenia kobiet w ciąży.
- Leksykon leków
Działania niepożądane – Visipaque 652 mg/ml (320 mg jodu/ml)
Visipaque (jodiksanol) to niejonowy, dimeryczny, sześciojodowy środek kontrastowy o niskiej osmolalności (290 mOsm/kg H₂O przy 37°C dla stężenia 320 mg I/ml), co przekłada się na lepszą tolerancję i mniejszą częstość działań niepożądanych w porównaniu do środków o wyższej osmolalności. Działania niepożądane są najczęściej łagodne do umiarkowanych i przejściowe, z częstością występowania od bardzo często (≥1/10) do bardzo rzadko (<1/10 000). Do najczęstszych należą przejściowy wzrost stężenia kreatyniny (często) oraz reakcje skórne, duszności i gorączka (niezbyt często). Ciężkie działania niepożądane, takie jak ostra lub przewlekła niewydolność nerek, wstrząs anafilaktyczny, zespół Kounisa, zatrzymanie akcji serca czy zawał mięśnia sercowego, występują bardzo rzadko (<1/10 000) i mogą mieć charakter zagrażający życiu.
choroba autoimmunologiczna, duszność, gorączka, jodiksanol, jodowy środek kontrastowy, kreatynina, nerw błędny, niedociśnienie, niejonowy dimeryczny środek kontrastowy, niewydolność nerek, obrzęk krtani, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk płuc, ostra niewydolność nerek, pokrzywka, reakcja anafilaktoidalna, receptor β-adrenergiczny, rumień, skurcz oskrzeli, środek kontrastowy, świąd, wstrząs anafilaktyczny, wysypka, zapalenie naczyń, zatrzymanie akcji serca, zatrzymanie krążenia, zawał mięśnia sercowego, zespół Kounisa, zespół Stevensa-Johnsona