wymioty indukowane radioterapią

Wymioty indukowane radioterapią stanowią częste i uciążliwe powikłanie leczenia onkologicznego, które znacząco wpływa na jakość życia pacjentów. Występują one szczególnie często przy napromienianiu górnej części jamy brzusznej, całego ciała oraz rejonu czaszkowo-rdzeniowego, gdzie dawka promieniowania jest wyższa.

Patofizjologia wymiotów indukowanych radioterapią wiąże się z aktywacją ośrodka wymiotnego w pniu mózgu oraz pobudzeniem receptorów serotoninowych w przewodzie pokarmowym. Radioterapia uszkadza komórki enterochromafilne błony śluzowej przewodu pokarmowego, co prowadzi do uwolnienia serotoniny, aktywującej chemoreceptorową strefę wyzwalającą w dnie IV komory mózgu.

W profilaktyce i leczeniu wymiotów indukowanych radioterapią stosuje się antagonistów receptora 5-HT3 (ondansetron, granisetron), kortykosteroidy (deksametazon), antagonistów receptora NK1 (aprepitant) oraz leki przeciwwymiotne o innym mechanizmie działania. Schemat profilaktyki przeciwwymiotnej dobiera się indywidualnie w zależności od emetogenności zastosowanego schematu radioterapii.

Warto zaznaczyć, że wymioty indukowane radioterapią mogą mieć charakter ostry (do 24h po napromienianiu) lub opóźniony (powyżej 24h), co wymaga różnych strategii postępowania terapeutycznego. Efektywne zapobieganie i leczenie tego powikłania jest kluczowe dla utrzymania prawidłowego stanu odżywienia pacjenta oraz kontynuacji zaplanowanego schematu radioterapii bez nieplanowanych przerw.

Powiązane wpisy

Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Zofran 2 mg/ml

Zofran (ondansetron) w roztworze do wstrzykiwań (2 mg/ml) dostępny jest w ampułkach 4 mg/2 ml lub 8 mg/4 ml i może być podawany dożylnie lub domięśniowo, z dawkowaniem dostosowanym do rodzaju chemioterapii lub radioterapii oraz cech pacjenta. W chemioterapii o średnim działaniu wymiotnym zaleca się dawkę 8 mg podaną powoli dożylnie (≥30 sekund) lub domięśniowo przed zabiegiem, z kolejną dawką 8 mg doustnie po 12 godzinach oraz kontynuacją doustną lub doodbytniczą do 5 dni. W przypadku chemioterapii o silnym działaniu wymiotnym stosuje się dawki od 8 mg do maksymalnie 16 mg, podawane dożylnie po rozcieńczeniu w 50-100 ml 0,9% NaCl w infuzji trwającej co najmniej 15 minut lub w powolnym wstrzyknięciu dożylnym/domiesniowym. Maksymalna dawka pojedyncza nie powinna przekraczać 16 mg ze względu na ryzyko wydłużenia QT. Zaleca się także dożylne podanie 20 mg deksametazonu przed chemioterapią w celu zwiększenia efektu przeciwwymiotnego. Po chemioterapii kontynuuje się podawanie ondansetronu doustnie lub doodbytniczo do 5 dni w celu zapobiegania nudnościom opóźnionym lub przedłużonym.
cisplatyna, dawka ondansetronu, deksametazon, działanie wymiotne cytostatyków, infuzja dożylna, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, nudności i wymioty opóźnione, nudności i wymioty pooperacyjne, nudności wywołane radioterapią, okres półtrwania leku, ondansetron, podanie dożylne i domięśniowe, roztwór chlorku sodu, roztwór do wstrzykiwań, roztwór glukozy, wstrzyknięcie dożylne, wydłużenie odstępu QT, wymioty indukowane chemioterapią, wymioty indukowane radioterapią
Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Zofran 8 mg

Produkt Zofran (ondansetron) jest dostępny w formie tabletek powlekanych (4 mg i 8 mg), a także w postaciach parenteralnych i doodbytniczych, co pozwala na indywidualne dostosowanie drogi podania i dawkowania. W chemioterapii o średnim działaniu wymiotnym oraz radioterapii zaleca się podanie 8 mg doustnie 1-2 godziny przed terapią, z powtórzeniem dawki po 12 godzinach, a następnie kontynuację 8 mg doustnie lub doodbytniczo dwa razy na dobę przez 2-5 dni. W przypadku chemioterapii o silnym działaniu wymiotnym (np. duże dawki cisplatyny) ondansetron podaje się dożylnie, domięśniowo lub doodbytniczo, a następnie doustnie lub doodbytniczo 8 mg dwa razy na dobę przez 2-5 dni. U dzieci ≥6 miesięcy dawki ustala się na podstawie pola powierzchni ciała (5 mg/m² dożylnie, max 8 mg) lub masy ciała (0,15 mg/kg mc., max 8 mg), z dawkami doustnymi odpowiednio od 2 do 8 mg co 12 godzin, nie przekraczając 32 mg na dobę. U pacjentów w podeszłym wieku dawkowanie nie ulega zmianie.
chemioterapia o silnym działaniu wymiotnym, chemioterapia o średnim działaniu wymiotnym, cisplatyna, cytostatyk, forma doodbytnicza, forma parenteralna, klirens ondansetronu, metabolizm debryzochiny, metabolizm sparteiny, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, nudności i wymioty opóźnione, nudności i wymioty pooperacyjne, okres półtrwania, ondansetron, pole powierzchni ciała, promieniowanie jonizujące, radioterapia wywołująca wymioty, tabletka powlekana, wstrzyknięcie dożylne, wymioty indukowane chemioterapią, wymioty indukowane radioterapią, znieczulenie, Zofran
Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Ondansetron Kabi 0,08 mg/ml

Ondansetron, będący selektywnym antagonistą receptorów serotoninowych 5-HT3 (kod ATC A04 AA01), wykazuje skuteczne działanie przeciwwymiotne poprzez blokadę receptorów 5-HT3 zarówno w obwodowym, jak i ośrodkowym układzie nerwowym. Mechanizm ten jest szczególnie istotny w zapobieganiu i leczeniu nudności oraz wymiotów indukowanych chemioterapią (CINV), radioterapią (RINV) oraz pooperacyjnych (PONV). W badaniu klinicznym z udziałem 58 zdrowych dorosłych, podanie ondansetronu w dawkach 8 mg i 32 mg dożylnie wykazało istotne, dawkozależne wydłużenie odstępu QTcF (odpowiednio 5,8 ms i 19,6 ms), jednak bez przekroczenia krytycznych wartości (QTc >480 ms lub wzrost >60 ms). Nie zaobserwowano istotnych zmian w odstępie PR ani zespole QRS, co wskazuje na względne bezpieczeństwo kardiologiczne leku w stosowanych dawkach.
antagonista receptora 5-HT3, antagonista receptora serotoninowego, area postrema, chemioterapia przeciwnowotworowa, deksametazon, działanie przeciwwymiotne, nudności i wymioty indukowane chemioterapią, nudności i wymioty pooperacyjne, odruch wymiotny, odstęp PR, odstęp QTc, ondansetron, podwójnie ślepa próba, prolaktyna, randomizacja, status ASA, wiek postkoncepcyjny, wymioty indukowane radioterapią, zespół QRS, znieczulenie, znieczulenie ogólne
Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Zofran 8 mg

Ondansetron, aktywny składnik leku Zofran, jest selektywnym antagonistą receptorów serotoninowych 5-HT3, stosowanym w profilaktyce i leczeniu nudności oraz wymiotów, zwłaszcza indukowanych chemioterapią, radioterapią oraz w okresie okołooperacyjnym (kod ATC: A04AA01). Mechanizm działania opiera się na blokowaniu receptorów 5-HT3 zarówno w obwodowym, jak i ośrodkowym układzie nerwowym, co hamuje inicjację odruchu wymiotnego wywołanego uwalnianiem serotoniny w jelicie cienkim oraz w area postrema. W przeciwieństwie do innych leków przeciwwymiotnych, ondansetron nie wpływa na stężenie prolaktyny w osoczu, a jego rola w hamowaniu wymiotów indukowanych opioidami pozostaje niejednoznaczna i wymaga dalszych badań.
antagonista receptora serotoninowego 5-HT3, antagonista receptorów serotoninowych, area postrema, dysfagia, infuzja dożylna, IV komora mózgu, lek cytostatyczny, lek przeciwwymiotny, nerw błędny, nudności, odruch wymiotny, odstęp PR, odstęp QT, odstęp QTc, parametr elektrokardiograficzny, promieniowanie jonizujące, QTcF, stężenie prolaktyny, uwalnianie serotoniny, wydłużenie odstępu QT, wymioty indukowane chemioterapią, wymioty indukowane radioterapią, wymioty okołooperacyjne, zespół QRS

wymioty indukowane radioterapią

Powiązane wpisy

Dawkowanie i sposób podawania – Zofran 2 mg/ml

Dawkowanie i sposób podawania – Zofran 8 mg

Właściwości farmakodynamiczne – Ondansetron Kabi 0,08 mg/ml

Właściwości farmakodynamiczne – Zofran 8 mg