ekstrahent etanol
Ekstrahent etanol to alkohol etylowy (C2H5OH) stosowany w procesach ekstrakcji substancji czynnych z materiałów roślinnych i innych surowców farmaceutycznych. Jest jednym z najczęściej wykorzystywanych rozpuszczalników w farmacji i przemyśle farmaceutycznym ze względu na swoje właściwości fizykochemiczne.
Etanol jako ekstrahent charakteryzuje się dobrą zdolnością do rozpuszczania wielu związków organicznych, w tym alkaloidów, glikozydów, flawonoidów i innych substancji biologicznie czynnych. W zależności od stężenia (najczęściej stosuje się roztwory 40-96%), etanol wykazuje różną selektywność ekstrakcji wobec określonych grup związków. Niższe stężenia (40-70%) są skuteczne w ekstrakcji związków hydrofilowych, podczas gdy wyższe (70-96%) lepiej ekstrahują związki lipofilowe.
W praktyce farmaceutycznej etanol stosowany jest do otrzymywania nalewek, ekstraktów płynnych, wyciągów suchych oraz jako rozpuszczalnik w procesie maceracji, perkolacji czy ekstrakcji ciągłej. Zaletą etanolu jest również jego względne bezpieczeństwo toksykologiczne w porównaniu z innymi rozpuszczalnikami organicznymi, choć należy pamiętać o jego klasyfikacji jako rozpuszczalnika klasy 3 według ICH (International Council for Harmonisation).
Preparaty otrzymane przy użyciu ekstrahenta etanolowego muszą spełniać wymagania farmakopei dotyczące zawartości alkoholu oraz pozostałości rozpuszczalnika w produkcie końcowym. W procesach technologicznych istotne jest również uwzględnienie temperatury wrzenia etanolu (78,3°C), co ma znaczenie przy projektowaniu procesów odzyskiwania rozpuszczalnika.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Rzewień – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Preparat leczniczy Radirex PLUS zawiera korzeń rzewienia (Rhei radix) jako jeden z głównych składników ekstraktu płynnego (1:1) w ilości 10 g na 100 g produktu, z ekstrahentem etanol 50% (v/v). Zawartość związków antranoidowych wynosi 12,7 mg w przeliczeniu na glukofrangulinę A na 15 ml syropu. Produkt dodatkowo zawiera sacharozę (62 g/100 g) oraz etanol do 3,5% (m/m). Mimo obecności tych składników, dokumentacja rejestracyjna Radirex PLUS nie zawiera szczegółowych danych przedklinicznych dotyczących toksyczności ostrej, podprzewlekłej i przewlekłej, działania genotoksycznego, kancerogennego ani wpływu na reprodukcję i rozwój płodu, co stanowi istotne ograniczenie w ocenie bezpieczeństwa preparatu.
badania farmakologiczne, badania przedkliniczne, badania toksyczności, bezpieczeństwo przedkliniczne, działanie genotoksyczne, działanie kancerogenne, ekstrahent etanol, glukofrangulin A, kora kruszyny, korzeń rzewienia, owoc kminku, owoc kopru włoskiego, potencjał kancerogenny, rozwój płodu, substancje pomocnicze, toksyczność ostra, toksyczność podprzewlekła, toksyczność przewlekła, wpływ na reprodukcję, wyciąg płynny, związki antranoidowe - Leksykon substancji czynnych
Nalewka z dziurawca – Właściwości farmakodynamiczne
Nalewka z dziurawca (Hyperici tinctura) jest jednym z czterech równorzędnych składników roślinnych preparatu Krople żołądkowe z papaweryną (Fortestomachicae), występując w stężeniu 24,9 g na 100 g produktu, z etanolem 70% jako ekstrahentem. Pozostałe składniki roślinne to nalewka kozłkowa, miętowa oraz gorzka, każda również w stężeniu 24,9 g/100 g. Preparat zawiera ponadto 0,4 g chlorowodorku papaweryny na 100 g. Produkt charakteryzuje się wysoką zawartością etanolu, wynoszącą od 67% do 74% objętościowo, co przekłada się na 1460 mg etanolu w dawce 2,5 ml, co jest istotne z punktu widzenia farmakokinetyki i potencjalnych interakcji.
badanie farmakodynamiczne, biodostępność składnika aktywnego, charakterystyka produktu leczniczego, chlorowodorek papaweryny, ekstrahent etanol, Fortestomachicae, korzeń goryczki, krople doustne, krople żołądkowe z papaweryną, liść bobrka, nalewka gorzka, nalewka kozłkowa, nalewka miętowa, nalewka z dziurawca, owocnia pomarańczy gorzkiej, postać farmaceutyczna, właściwość farmakodynamiczna - Leksykon substancji czynnych
Liście mięty pieprzowej – Przedawkowanie
Przedawkowanie preparatów zawierających liście mięty pieprzowej (Menthae piperitae folium), takich jak Krople żołądkowe Amara (zawierające nalewkę z liści mięty pieprzowej w stężeniu 26,5 ml/100 ml, DER 1:20, etanol 90% V/V), nie wiąże się z opisanymi specyficznymi objawami toksyczności samej mięty u ludzi. Jednakże preparat ten zawiera także korzeń kozłka (Valeriana officinalis), ziele dziurawca (Hypericum perforatum) oraz etanol (65-72% V/V), które mogą wywołać objawy przedawkowania. Korzeń kozłka w dawce 20 g (około 400 g Kropli żołądkowych Amara) może powodować zmęczenie, skurczowy ból brzucha, uczucie ucisku w klatce piersiowej, drżenie rąk, zawroty głowy, nudności, biegunkę oraz rozszerzenie źrenic, zwykle ustępujące po 24 godzinach. Natomiast przedawkowanie dziurawca (4,5 g suchego wyciągu dziennie przez 2 tygodnie plus jednorazowo 15 g) może prowadzić do drgawek, dezorientacji oraz reakcji fototoksycznych, wymagających ochrony przed światłem UV przez 1-2 tygodnie. Etanol zawarty w preparacie może nasilać objawy toksyczne i wymagać leczenia objawowego zgodnie z zasadami zatrucia alkoholowego.
drżenie rąk, ekstrahent etanol, Hypericum perforatum, korzeń waleriany, leczenie przeciwdrgawkowe, liść mięty pieprzowej, Menthae piperitae folium, monitorowanie funkcji życiowych, nalewka gorzka, nalewka z korzenia kozłka, nalewka z liści mięty pieprzowej, reakcja fototoksyczna, rozszerzenie źrenic, skurczowy ból brzucha, suchy wyciąg z ziela dziurawca, ucisk w klatce piersiowej, Valeriana officinalis, wyciąg z ziela dziurawca, zatrucie alkoholowe, zawroty głowy