Właściwości farmakodynamiczne leku Relpax (eletryptan)

Eletryptan, substancja czynna produktu leczniczego Relpax, należy do grupy farmakoterapeutycznej selektywnych agonistów receptora 5-HT1 (kod ATC: NO2C C 06). Wykazuje działanie przeciwmigrenowe poprzez złożony mechanizm oddziaływania na receptory serotoninergiczne i naczynia mózgowe.¹

Mechanizm działania

Eletryptan charakteryzuje się selektywnym agonistycznym działaniem wobec kilku podtypów receptorów serotoninergicznych. Wykazuje wysokie powinowactwo do naczyniowego receptora 5-HT1B oraz neuronalnego receptora 5-HT1D. Dodatkowo cechuje się dużym powinowactwem do receptora 5-HT1F, co może mieć istotne znaczenie w mechanizmie przeciwbólowego działania w migrenie. Lek wykazuje także umiarkowane powinowactwo do ludzkich rekombinowanych receptorów: 5-HT1A, 5-HT2B, 5-HT1E oraz 5-HT7.²

Badania przeprowadzone na zwierzętach wykazały, że eletryptan charakteryzuje się większą selektywnością w stosunku do łożyska naczyniowego tętnic szyjnych w porównaniu do naczyń wieńcowych czy udowych niż sumatryptan. Ponadto, eletryptan hamuje zapalenie neurogenne opony twardej, co potwierdzono w modelach zwierzęcych. Mechanizm przeciwmigrenowego działania eletryptanu u ludzi opiera się na dwóch głównych efektach farmakodynamicznych:³

• Obkurczanie wewnątrzczaszkowych naczyń krwionośnych – efekt ten przyczynia się do likwidacji bólu poprzez normalizację rozszerzonych w czasie napadu migrenowego naczyń mózgowych
• Hamowanie neurogennego stanu zapalnego – działanie to ogranicza uwalnianie neuropeptydów prozapalnych w oponach mózgowych

Badania kliniczne

Skuteczność i bezpieczeństwo produktu Relpax w leczeniu napadu bólu migrenowego zostały poddane ocenie w szerokim zakresie badań klinicznych z udziałem ponad 5000 pacjentów, którzy otrzymywali lek w dawkach od 20 do 80 mg. Badania z grupą kontrolną placebo wykazały istotnie większy odsetek odpowiedzi na leczenie w grupie pacjentów stosujących eletryptan w porównaniu do grupy placebo już po 30 minutach od podania doustnego. Obserwowano również zwiększenie skuteczności działania leku po upływie godziny oraz dwóch godzin od podania.⁴

Ocena efektywności przeciwbólowej po 2 godzinach od podania produktu wykazała zależne od dawki zwiększenie odsetka odpowiedzi na leczenie w porównaniu z grupą kontrolną placebo. Odsetek pacjentów, u których nastąpiło zmniejszenie nasilenia bólu z umiarkowanego/ciężkiego do łagodnego lub całkowite ustąpienie bólu, w zależności od badania, wynosił:⁵

Poza efektem przeciwbólowym, Relpax wykazał skuteczność w łagodzeniu innych objawów towarzyszących migrenie, takich jak:⁶

• Nudności – zmniejszenie nasilenia lub ustąpienie
• Wymioty – ograniczenie częstotliwości
• Światłowstręt – zmniejszenie nadwrażliwości na światło
• Fonofobia – redukcja nadwrażliwości na dźwięki

Nawroty migreny i skuteczność w migrenie miesiączkowej

Istotnym parametrem oceny skuteczności leków przeciwmigrenowych jest również odsetek nawrotów bólu po wstępnej odpowiedzi na leczenie. Badania wykazały, że u pacjentów, którzy odpowiedzieli na eletryptan, występował niewielki odsetek nawrotów. Co więcej, obserwowano zależne od dawki zmniejszenie częstości nawrotów.⁷

Dodatkowo wykazano skuteczność eletryptanu w leczeniu nawrotowych migrenowych bólów głowy.⁸ Wyniki badań długoterminowych oraz badań krótkoterminowych z podwójnie ślepą próbą wskazują na zasadność stopniowego zwiększania dawki do 80 mg w przypadku niedostatecznej odpowiedzi na niższe dawki, chociaż obserwowano jedynie tendencję do znamienności statystycznej w tym zakresie.⁹

Badania kliniczne potwierdziły również skuteczność produktu Relpax w leczeniu migreny związanej z miesiączką, co ma istotne znaczenie praktyczne ze względu na częstość występowania tego typu napadów u kobiet. Należy jednak podkreślić, że nie wykazano skuteczności produktu Relpax w trakcie aury migrenowej, dlatego zaleca się przyjmowanie leku wyłącznie w fazie bólu głowy.¹⁰

Szczególne populacje pacjentów

Farmakokinetyczne badania z grupą kontrolną bez placebo, przeprowadzone wśród pacjentów z niewydolnością nerek, wykazały istotne różnice w odpowiedzi farmakodynamicznej na eletryptan. W grupie pacjentów z niewydolnością nerek obserwowano większy wzrost ciśnienia tętniczego po dawce 80 mg w porównaniu do zdrowych ochotników. Co istotne, tych różnic nie można wytłumaczyć zmianami w farmakokinetyce leku, co sugeruje odmienną reakcję farmakodynamiczną na eletryptan w tej grupie pacjentów.¹¹