ekstrakcja etanolem
Ekstrakcja etanolem to proces, w którym etanol (alkohol etylowy) stosowany jest jako rozpuszczalnik do wyodrębniania substancji biologicznie czynnych z materiału roślinnego lub zwierzęcego. Jest to powszechnie wykorzystywana metoda w przemyśle farmaceutycznym, kosmetycznym oraz w badaniach naukowych.
Z punktu widzenia medycznego, ekstrakcja etanolem pozwala na izolację wielu cennych substancji leczniczych, takich jak alkaloidy, flawonoidy, glikozydy czy terpenoidy z roślin leczniczych. Etanol jest rozpuszczalnikiem o średniej polarności, co umożliwia mu ekstrakcję szerokiego spektrum związków zarówno hydrofilowych, jak i lipofilowych, przy jednoczesnym pominięciu niepożądanych substancji takich jak woski czy chlorofil.
Wyciągi etanolowe (nalewki, ekstrakty) są podstawą wielu leków i suplementów diety. Stężenie etanolu używanego do ekstrakcji (zazwyczaj od 20% do 95%) dobiera się w zależności od właściwości fizykochemicznych poszukiwanych związków aktywnych. Metodę tę ceni się za względne bezpieczeństwo rozpuszczalnika (w porównaniu do rozpuszczalników organicznych), łatwość usuwania go z produktu końcowego oraz działanie konserwujące, które przedłuża trwałość otrzymanych ekstraktów.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Digestonic –
Digestonic to złożony preparat roślinny w postaci płynu doustnego, zawierający wyciągi z siedmiu surowców roślinnych, ekstrahowanych 70% etanolem (V/V). Każdy mililitr produktu (0,89 g) zawiera 0,31-0,45 mg związków antranoidowych w przeliczeniu na reinę, głównie pochodzących z korzenia rzewienia, co może wpływać na motorykę przewodu pokarmowego. Pozostałe składniki to ziele dziurawca (5,70 cz.), kwiat rumianku (2,84 cz.), liść mięty pieprzowej (2,84 cz.), owoc róży (2,84 cz.), owoc kopru włoskiego (1,46 cz.) oraz owoc kolendry (1,46 cz.). Produkt zawiera istotne ilości etanolu (60,0-68,0% V/V), co należy uwzględnić przy jego przepisywaniu, zwłaszcza u pacjentów z przeciwwskazaniami do alkoholu lub przyjmujących inne leki.
dolegliwość trawienna, ekstrakcja etanolem, korzeń rzewienia, kwiat rumianku, liść mięty pieprzowej, motoryka przewodu pokarmowego, niestrawność, owoc kolendry, owoc kopru włoskiego, owoc róży, płyn doustny, reina, stan skurczowy przewodu pokarmowego, właściwość przeciwzapalna, wyciąg roślinny, wzdęcie, zaburzenie trawienia, zaparcie, ziele dziurawca, związek antranoidowy - Leksykon substancji czynnych
Kłącze pięciornika – Przedawkowanie
Kłącze pięciornika (Potentilla erecta) jest stosowane jako substancja czynna w różnych preparatach leczniczych, takich jak czopki Hemorol oraz zioła do zaparzania. W preparacie Hemorol kłącze pięciornika występuje w postaci wyciągu gęstego (4:1) w ilości 80 mg, w równych proporcjach z ekstraktami z ziela żarnowca, kory kasztanowca i ziela krwawnika, ekstrahowanych 40% etanolem. W ziołach do zaparzania zawartość kłącza pięciornika wynosi 1 g na 1 g produktu leczniczego. Dotychczas nie odnotowano żadnych przypadków przedawkowania tej substancji ani preparatów ją zawierających, co wskazuje na jej stosunkowo bezpieczny profil toksyczny w zalecanych dawkach.
atropina, czopek Hemorol, dawka toksyczna, ekstrakcja etanolem, kłącze pięciornika, kora kasztanowca, korzeń pokrzyku, leczenie objawowe, monitorowanie funkcji życiowych, Potentilla erecta, Potentilla tormentilla, wyciąg gęsty złożony, wyciąg z kłącza pięciornika, ziele krwawnika, ziele żarnowca, zioła do zaparzania - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Cepasmel (608 mg + 122 mg)/5 ml
Preparat Cepasmel w formie syropu zawiera 10 g wyciągu płynnego cebulowego (Allii cepae extractum fluidum, ekstrahowanego 70% etanolem w stosunku 1:1) oraz 2 g wyciągu czosnkowego (Allii sativi extractum, ekstrahowanego 70% etanolem w stosunku 1:5) na 100 g syropu, z aktywnością bakteriostatyczną nie mniejszą niż 20 I.U. na 1 ml preparatu. Syrop zawiera również 4-6% (v/v) etanolu. Pomimo tych danych, dokumentacja przedkliniczna dotycząca bezpieczeństwa stosowania Cepasmelu jest ograniczona i nie obejmuje standardowych badań genotoksyczności, karcynogenności ani wpływu na rozrodczość, co uniemożliwia pełną ocenę ryzyka związanego z jego stosowaniem.
aktywność bakteriostatyczna, Allii cepae extractum fluidum, Allii sativi extractum, badanie długoterminowe, badanie przedkliniczne, długotrwała ekspozycja, dokumentacja przedkliniczna, działanie teratogenne, ekstrakcja etanolem, genotoksyczność, model zwierzęcy, potencjał karcynogenny, profil bezpieczeństwa, substancja czynna, toksyczność reprodukcyjna, wpływ na materiał genetyczny, wpływ na płodność, wyciąg czosnkowy, wyciąg płynny cebulowy - Leksykon substancji czynnych
Echinacea purpurea – Przedawkowanie
Echinacea purpurea, będąca składnikiem preparatu leczniczego Esberitox N, występuje w formie alkoholowo-wodnego wyciągu (1:11) w dawce 0,215 ml na tabletkę, co odpowiada 7,5 mg korzenia jeżówki purpurowej. Produkt zawiera również korzeń baptisii (10 mg) oraz ziele żywotnika zachodniego (2 mg), ekstrahowane 30% etanolem (v/v). Dostępne dane kliniczne nie wykazują negatywnych skutków po przedawkowaniu Esberitox N, a brak jest zidentyfikowanych objawów toksyczności nawet przy przekroczeniu zalecanej dawki. Niemniej jednak, producent podkreśla konieczność stosowania leku zgodnie z zaleceniami dawkowania, co jest kluczowe dla minimalizacji ryzyka działań niepożądanych.
- Leksykon leków
Przeciwwskazania – Sedistress 200 mg
Lek Sedistress w postaci tabletek powlekanych zawiera 200 mg wyciągu suchego z ziela męczennicy (Passiflora incarnata L.), odpowiadającego 700-1000 mg kwiatów męczennicy, ekstraktowanym w 60% etanolu. Podstawowym przeciwwskazaniem do stosowania preparatu jest nadwrażliwość na substancję czynną lub którąkolwiek substancję pomocniczą. Tabletki mają wymiary 18 x 7 mm i zawierają mniej niż 1 mmol (23 mg) jonów sodu, co jest istotne dla pacjentów na diecie niskosodowej. Ze względu na obecność etanolu, należy zachować ostrożność u osób z nietolerancją alkoholu etylowego.
alternatywne metody terapeutyczne, charakterystyka produktu leczniczego, dieta niskosodowa, dysfagia, działanie sedatywne, ekstrakcja etanolem, nadwrażliwość, nietolerancja alkoholu etylowego, Passiflora incarnata, przeciwwskazania do stosowania, reakcja uczuleniowa, substancja czynna, substancja pomocnicza, tabletka powlekana, wyciąg z ziela męczennicy, wywiad alergologiczny - Leksykon substancji czynnych
Nagietek – Właściwości farmakodynamiczne
Nagietek (Calendula officinalis L.) jest wykorzystywany w tradycyjnych produktach leczniczych roślinnych, dostępnych w różnych postaciach farmaceutycznych, takich jak wyciągi płynne, nalewki oraz sproszkowane kwiaty. W preparacie Azucalen stosowany jest wyciąg płynny z kwiatów nagietka (1:1) ekstrahowany 70% etanolem (0,5 ml w 1 ml produktu), natomiast Tinctura Calendulae Phytopharm zawiera nalewkę z koszyczka nagietka w proporcji 1:5, również z 70% etanolem. Kapsułki Padma 28 Formuła zawierają sproszkowany kwiat nagietka z kielichem w dawce 5 mg na kapsułkę. Zawartość etanolu w preparatach płynnych wynosi odpowiednio 58-66% (V/V) w Azucalen oraz 60-70% (V/V) w Tinctura Calendulae Phytopharm, co wpływa na ekstrakcję i biodostępność składników aktywnych. Preparaty te są stosowane zarówno miejscowo (płyny na skórę, roztwory do płukania), jak i doustnie (kapsułki), co świadczy o szerokim spektrum zastosowań terapeutycznych nagietka.
badanie farmakodynamiczne, biodostępność, dysfagia, działanie synergistyczne, efekt terapeutyczny, ekstrahent, ekstrakcja etanolem, extractum fluidum, forma galenowa, mechanizm działania, nagietek lekarski, nalewka, nalewka z koszyczka nagietka, postać farmaceutyczna, preparat ziołowy, rozpuszczalnik ekstrakcyjny, składnik aktywny, tradycyjny produkt leczniczy roślinny, wyciąg płynny - Leksykon substancji czynnych
Owocnia fasoli – Dawkowanie i sposób podawania
Owocnia fasoli (Phaseoli pericarpio) jest aktywnym składnikiem preparatu Nefrol, występującym w stężeniu 0,71 g/100 g w formie nalewki ekstraktowanej 70% etanolem. Standardowe dawkowanie u dorosłych to 5 ml (1 łyżeczka) rozcieńczone w 50 ml wody, podawane doustnie 3 razy dziennie, z maksymalnym czasem stosowania 1-2 tygodni bez konsultacji lekarskiej. U młodzieży i dzieci powyżej 7 roku życia preparat stosuje się wyłącznie po konsultacji lekarskiej, z indywidualnie ustalonym dawkowaniem, natomiast u dzieci poniżej 7 lat stosowanie jest przeciwwskazane. Zaleca się zwiększoną podaż płynów w trakcie terapii, co wspomaga działanie moczopędne i przepłukiwanie dróg moczowych.
- Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Hemorigen 50 mg
Hemorigen to lek w formie tabletek o mocy 50 mg, zawierający wyciąg gęsty (30-40:1) z ziela przymiotna kanadyjskiego (Erigeron canadensis L. herba), ekstrahowany etanolem 96% (V/V). Zalecane dawkowanie dla dorosłych wynosi 1-2 tabletki (50-100 mg) trzy razy na dobę, co daje maksymalną dawkę dobową 6 tabletek (300 mg). Terapia nie powinna przekraczać 3-4 dni ze względu na ryzyko działań niepożądanych przy dłuższym stosowaniu. U dzieci i młodzieży stosowanie Hemorigenu nie jest zalecane, a w razie konieczności należy rozważyć alternatywne metody leczenia. W trakcie wywiadu należy uwzględnić obecność 106,2 mg sacharozy w każdej tabletce, co jest istotne u pacjentów z cukrzycą lub nietolerancją sacharozy.
alternatywne metody leczenia, cukrzyca, działanie niepożądane, efekt terapeutyczny, ekstrakcja etanolem, modyfikacja terapii, nietolerancja sacharozy, ograniczenia terapeutyczne, podanie doustne, populacja pediatryczna, ustąpienie objawów, weryfikacja diagnozy, wyciąg gęsty, wywiad medyczny, ziele przymiotna kanadyjskiego - Leksykon substancji czynnych
Wyciąg suchy z nasion kasztanowca – Przeciwwskazania stosowania
Wyciąg suchy z nasion kasztanowca (Hippocastani seminis extractum siccum), stosowany m.in. w preparacie Esceven w dawce 167 mg w postaci tabletek powlekanych, posiada określone przeciwwskazania kliniczne. Należą do nich nadwrażliwość na substancję czynną lub składniki pomocnicze preparatu oraz niewydolność nerek, niezależnie od stopnia jej zaawansowania. Szczególnie istotne jest wykluczenie pacjentów z niewydolnością nerek ze względu na ryzyko kumulacji metabolitów i potencjalnych powikłań farmakoterapii. Przed rozpoczęciem terapii konieczna jest dokładna ocena funkcji nerek oraz szczegółowy wywiad alergologiczny.
Aesculus hippocastanum, ekstrakcja etanolem, funkcja nerek, Hippocastani seminis extractum siccum, interakcja z alkoholem, nadwrażliwość na substancję czynną, niewydolność nerek, powikłanie farmakoterapii, reakcja alergiczna, substancja pomocnicza, tabletka powlekana, wyciąg suchy z nasion kasztanowca - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Maść rumiankowa
Maść rumiankowa zawierająca ekstrakt z kwiatów rumianku (Matricaria recutita L.) jest przeciwwskazana u niemowląt ze względu na ryzyko wystąpienia niepożądanych reakcji skórnych. U małych dzieci preparat należy stosować z dużą ostrożnością, zalecając konsultację lekarską przed terapią oraz monitorowanie ewentualnych objawów niepożądanych. Produkt zawiera ekstrakt uzyskany z użyciem etanolu oraz wazelinę białą jako podłoże, co wymaga przestrzegania standardowych środków ostrożności przy stosowaniu miejscowych preparatów roślinnych.
ekstrakcja etanolem, ekstrakt roślinny, ekstrakt z rumianku, konsultacja lekarska, maść rumiankowa, Matricaria recutita, nadwrażliwość na leki, naturalny produkt leczniczy, podłoże maściowe, preparat miejscowy, produkt leczniczy, reakcja niepożądana, reakcja skórna, rodzina Asteraceae, terapia miejscowa, wazelina biała - Leksykon substancji czynnych
Goryczka – Właściwości farmakodynamiczne
Korzeń goryczki (Gentianae radix) jest składnikiem kilku preparatów leczniczych, takich jak Kalms, Krople żołądkowe oraz Krople żołądkowe T, wykorzystywanych głównie ze względu na swoje właściwości wspomagające układ trawienny. W produkcie Kalms goryczka występuje jako suchy ekstrakt (Gentianae extractum siccum) w dawce 22,50 mg na tabletkę, ekstrahowany 50% etanolem (4:1). W Kroplach żołądkowych i Kroplach żołądkowych T korzeń goryczki stanowi 60 części nalewki gorzkiej (Amara tinctura), ekstrahowanej 70% etanolem, w proporcjach 1:4-5 oraz 1:5 odpowiednio. Preparaty te są stosowane tradycyjnie jako środki pobudzające wydzielanie soków trawiennych w zaburzeniach trawienia, mimo braku kompleksowych badań farmakologicznych potwierdzających ich działanie.
badanie farmakologiczne, doświadczenie kliniczne, działanie farmakodynamiczne, ekstrakcja etanolem, ekstrakt suchy goryczki, forma farmaceutyczna, korzeń goryczki, kozłek lekarski, nalewka gorzka, nalewka kozłkowa, nalewka miętowa, nalewka z dziurawca, postać farmaceutyczna, preparat wieloskładnikowy, produkt leczniczy, receptor smakowy, substancja farmakologiczna, szyszka chmielu, wspomaganie trawienia, wydzielanie soków trawiennych, zaburzenie trawienia - Leksykon substancji czynnych
Nalewka z anyżu – Przedawkowanie
Nalewka z anyżu (Anisi tinctura) jest składnikiem złożonych preparatów leczniczych, takich jak Syrop sosnowy złożony Aflofarm, w dawce 194,4 mg na 15 ml syropu (około 64,8 mg na 5 ml). Ekstrakcja nalewki odbywa się przy użyciu 70% etanolu (v/v) z DER 1:4,5-5,5. Dotychczas nie odnotowano przypadków przedawkowania samej nalewki z anyżu w literaturze medycznej ani w dokumentacji produktu. Objawy toksyczne związane z przedawkowaniem dotyczą głównie fosforanu kodeiny, obecnego w preparacie, a nie samej nalewki. W przypadku znacznego przedawkowania mogą wystąpić objawy takie jak sinica, zahamowanie i spłycenie oddechu, co wskazuje na depresję ośrodka oddechowego.
depresja OUN, drgawki, dyspnea, ekstrakcja etanolem, fosforan kodeiny, nalewka z anyżu, nalokson, niedotlenienie krwi, nieprawidłowa aktywność elektryczna mózgu, objawy toksyczne, objętość oddechowa, sinica, spłycenie oddechu, syrop sosnowy złożony, utrata świadomości, zahamowanie czynności oddechowej, zahamowanie ośrodka oddechowego - Leksykon substancji czynnych
Liście brzozy – Właściwości farmakodynamiczne
Liście brzozy (Betula pendula Roth, Betula pubescens Ehrh., folium) stanowią 10,0 części wyciągu złożonego w preparacie Fitolizyna, który jest pastą doustną zawierającą także inne surowce roślinne o działaniu moczopędnym i przeciwzapalnym. Ekstrakcja liści brzozy odbywa się za pomocą 45% (V/V) etanolu, co umożliwia uzyskanie szerokiego spektrum związków bioaktywnych, w tym flawonoidów i saponin, odpowiedzialnych za działanie diuretyczne poprzez zwiększenie przepływu krwi przez nerki i filtracji kłębuszkowej. Dodatkowo, składniki te wykazują właściwości przeciwzapalne, co wspiera łagodzenie stanów zapalnych dróg moczowych. W preparacie Fitolizyna liście brzozy współdziałają synergistycznie z innymi komponentami, takimi jak ziele skrzypu, kłącze perzu, ziele nawłoci czy ziele rdestu ptasiego, potęgując efekt terapeutyczny.
biodostępność substancji, efekt diuretyczny, efekt moczopędny, efekt przeciwbakteryjny, efekt przeciwskurczowy, efekt przeciwzapalny, efekt rozkurczowy, ekstrakcja etanolem, filtracja kłębuszkowa, kłącze perzu, korzeń lubczyku, korzeń pietruszki, liść brzozy, łuska cebuli, nasiono kozieradki, wyciąg złożony, zapalenie dróg moczowych, ziele nawłoci, ziele rdestu ptasiego, ziele skrzypu, związki bioaktywne - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Pectolvan 7 mg/ml
Produkt leczniczy Pectolvan zawiera suchy wyciąg z liści bluszczu (Hedera helix L., folium) w stężeniu 7 mg/ml, pozyskiwany ekstrakcją z użyciem 30% etanolu (m/m) przy stosunku surowca do produktu końcowego 4-8:1. W dokumentacji przedklinicznej brak jest kluczowych danych dotyczących bezpieczeństwa, w tym wyników badań genotoksyczności, kancerogenności oraz toksyczności reprodukcyjnej. Ponadto, syrop zawiera sorbitol w ilości 0,385 g/ml, co jest istotne w kontekście stosowania u pacjentów z nietolerancją fruktozy. Produkt ma postać jasnobrązowego płynu o smaku wiśniowym i słodkim owocowym, z możliwością lekkiej opalizacji.
- Leksykon substancji czynnych
Angelica – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Ekstrakt z korzenia arcydzięgla (Angelicae radicis extractum), obecny w preparacie Iberogast w stężeniu 10,0 ml/100 ml, poddany został szerokim badaniom toksykologicznym obejmującym toksyczność ostrą, podostrą oraz przewlekłą (3 i 6 miesięcy) na dwóch gatunkach zwierząt laboratoryjnych, zgodnie z międzynarodowymi standardami. Dodatkowo oceniano wpływ na funkcje reprodukcyjne, rozwój embrionalny, przedurodzeniowy i pourodzeniowy oraz potencjał mutagenny, stosując dawki do 1200-krotnie przekraczające zalecane dawki terapeutyczne. Wyniki nie wykazały żadnych sygnałów toksyczności, teratogenności ani mutagenności, co potwierdza bezpieczeństwo stosowania ekstraktu w dawkach terapeutycznych.
badanie przedkliniczne, dawka terapeutyczna, efekt mutagenny, efekt teratogenny, ekstrakcja etanolem, ekstrakt z korzenia arcydzięgla, funkcja reprodukcyjna, korzeń arcydzięgla, potencjał toksyczny, preparat Iberogast, profil bezpieczeństwa, rozwój embrionalny, rozwój pourodzeniowy, rozwój przedurodzeniowy, test toksykologiczny, toksyczność ostra, toksyczność podostra, toksyczność przewlekła, właściwość mutagenna - Leksykon substancji czynnych
Wyciąg z liści babki lancetowatej – Wskazania do stosowania
Wyciąg z liści babki lancetowatej (Plantago lanceolata L., folium) jest aktywnym składnikiem tradycyjnych produktów leczniczych roślinnych, stosowanych głównie w terapii objawowej podrażnień błony śluzowej jamy ustnej i gardła oraz suchego kaszlu. Przykładowo, syrop PlantagoPharm zawiera 101,2 mg płynnego wyciągu na 1 ml (506 mg/5 ml), pozyskiwanego metodą ekstrakcji etanolem 25% V/V. Preparat jest wskazany dla dorosłych oraz dzieci powyżej 3. roku życia, co jest istotne przy kwalifikacji pacjentów do terapii. Wskazania obejmują łagodne i umiarkowane objawy podrażnienia górnych dróg oddechowych, a skuteczność opiera się na wieloletnim doświadczeniu klinicznym stosowania.
babka lancetowata, benzoesan sodu, błona śluzowa jamy ustnej i gardła, choroba współistniejąca, ekstrakcja etanolem, górne drogi oddechowe, infekcja górnych dróg oddechowych, leczenie przyczynowe, podrażnienie jamy ustnej, produkt leczniczy roślinny, substancja czynna, suchy kaszel, syrop z babki lancetowatej, wyciąg z liści babki lancetowatej, wywiad lekarski - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Sedistress 200 mg
Produkt leczniczy Sedistress w postaci tabletek powlekanych zawiera 200 mg wyciągu suchego z ziela męczennicy (Passiflora incarnata L.), co odpowiada 700-1000 mg kwiatów męczennicy, uzyskanego ekstrakcją przy użyciu 60% etanolu (V/V). Tabletki mają charakterystyczny różowy kolor, podłużny kształt, dwuwypukłą formę oraz wymiary 18 x 7 mm. W charakterystyce produktu leczniczego brak jest określonego mechanizmu działania farmakodynamicznego, co jest typowe dla niektórych preparatów roślinnych, gdzie pełne właściwości farmakodynamiczne nie zostały jeszcze w pełni udokumentowane zgodnie z wymogami regulacyjnymi.
- Leksykon substancji czynnych
Wyciąg z niepokalanka zwyczajnego – Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
Brak dedykowanych badań klinicznych oceniających wpływ wyciągu z niepokalanka zwyczajnego (Vitex agnus-castus L., fructus) zawartego w preparacie Prefemin PMS na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn wymaga zachowania szczególnej ostrożności w praktyce lekarskiej. Preparat zawiera 20 mg suchego wyciągu (DER 6-12:1, ekstrakcja 60% etanolem) w formie tabletek powlekanych, co może wpływać na farmakokinetykę substancji czynnej, jednak brak jest danych klinicznych dotyczących wpływu na funkcje psychomotoryczne. Lekarz powinien poinformować pacjenta o braku specyficznych badań oraz zalecić monitorowanie indywidualnej reakcji organizmu, zwłaszcza w początkowym okresie terapii, a w przypadku wystąpienia objawów mogących zaburzać koncentrację, koordynację lub szybkość reakcji – powstrzymanie się od prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn oraz konsultację lekarską.
DER pierwotny, ekstrakcja etanolem, farmakokinetyka substancji czynnej, funkcje psychomotoryczne, laktoza jednowodna, owoc niepokalanka zwyczajnego, postać farmaceutyczna, Prefemin PMS, profil uwalniania, rozpuszczalnik ekstrakcyjny, tabletka powlekana, terapia współistniejąca, Vitex agnus-castus, wyciąg z niepokalanka zwyczajnego, związki biologicznie czynne - Leksykon substancji czynnych
Kmin – Przeciwwskazania stosowania
Kmin (Carum carvi L., fructus) jest składnikiem preparatów złożonych, takich jak Melis-Tonic, i może wywoływać reakcje nadwrażliwości, zwłaszcza u pacjentów uczulonych na rośliny z rodziny baldachowatych (Apiaceae). Przeciwwskazaniem do stosowania preparatów zawierających kmin jest nadwrażliwość na tę substancję oraz na pokrewne botanicznie rośliny, takie jak koper włoski (Foeniculum vulgare), anyż (Pimpinella anisum), seler (Apium graveolens), kolendra (Coriandrum sativum) i koper (Anethum graveolens). W przypadku preparatów złożonych, np. Melis-Tonic, należy uwzględnić także przeciwwskazania dotyczące innych składników, w tym alergię na rośliny z rodziny astrowatych (Asteraceae), takie jak rumianek (Matricaria recutita L.), bylica i brzoza, ze względu na ryzyko reakcji krzyżowych.
alergia na rośliny, anyż, choroba alkoholowa, choroba wątroby, duszność, ekstrakcja etanolem, interakcja lekowa, kmin, kolendra, koper, koper włoski, nadwrażliwość, nadwrażliwość na substancje, objaw alergiczny, objaw oddechowy, obrzęk, padaczka, podrażnienie skóry, preparat ziołowy, reakcja krzyżowa, rośliny astrowate, rośliny baldachowate, rumianek, seler, test prowokacyjny, wysypka skórna, wywiad alergiczny - Leksykon substancji czynnych
Kwiat nagietka – Właściwości farmakodynamiczne
Kwiat nagietka (Calendula officinalis L., flos) jest składnikiem wielu preparatów leczniczych dostępnych na rynku farmaceutycznym, takich jak Koszyczek Nagietka, Krople złożone Solidaginis, Kwiat Nagietka, Nagietek fix oraz Vagosan. W zależności od produktu, kwiat nagietka występuje jako główny składnik aktywny lub jako element mieszanki ziołowej (np. 2,5% w Vagosan). Preparaty te dostępne są w różnych formach farmaceutycznych, m.in. zioła do zaparzania, saszetki oraz krople doustne. Krople złożone Solidaginis zawierają ekstrakt z kwiatu nagietka pozyskiwany w 70% etanolu, a końcowy produkt charakteryzuje się zawartością 66-72% (V/V) etanolu oraz zielonobrunatną barwą i aromatycznym zapachem.
badania farmakodynamiczne, badania farmakologiczne, ekstrakcja etanolem, krople doustne, kwiat nagietka, lek konwencjonalny, mieszanka ziołowa, nalewka złożona, postać farmaceutyczna, produkt leczniczy roślinny, tradycyjny produkt leczniczy roślinny, właściwości farmakodynamiczne, zastosowanie terapeutyczne, zioła do zaparzania - Leksykon substancji czynnych
Kwiat pierwiosnka – Właściwości farmakokinetyczne
Kwiat pierwiosnka (Primula veris L. i/lub Primula elatior (L.) Hill., flos) jest istotnym składnikiem preparatów Sinupret oraz Sinupret extract, odpowiednio zawierających 18 mg kwiatu pierwiosnka z kielichem na tabletkę drażowaną oraz 160 mg wyciągu suchego w proporcji 1:3:3:3 (korzeń goryczki : kwiat pierwiosnka : ziele szczawiu : kwiat bzu czarnego : ziele werbeny). Pomimo szerokiego zastosowania, farmakokinetyka tego składnika oraz pozostałych substancji roślinnych w preparatach nie została szczegółowo scharakteryzowana, co wynika z złożoności mieszaniny związków biologicznie czynnych oraz braku pełnej identyfikacji wszystkich komponentów. W przypadku Sinupret extract zastosowano ekstrakcję etanolem 51% (m/m) z współczynnikiem ekstrahowania DER 3-6:1, co może wpływać na profil uwalniania i biodostępność, jednak brak jest danych potwierdzających specyficzne parametry farmakokinetyczne dla tego wyciągu.
biodostępność składnika, DER pierwotny, efektywność terapeutyczna, ekstrakcja etanolem, farmakokinetyka, korzeń goryczki, kwiat bzu czarnego, kwiat pierwiosnka, parametr farmakokinetyczny, Primula elatior, Primula veris, profil uwalniania, skuteczność kliniczna, substancja roślinna, współczynnik ekstrahowania, wyciąg suchy, ziele szczawiu, ziele werbeny, związek biologicznie czynny - Leksykon substancji czynnych
Ziele męczennicy – Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Ziele męczennicy (Passiflora incarnata L.) jest składnikiem preparatów takich jak Neurapas, zawierających 32 mg wyciągu suchego (DER 6-7:1, ekstrakt etanolowy 68% V/V). Aktualne dane nie potwierdzają bezpieczeństwa stosowania tych preparatów w okresie ciąży i laktacji, dlatego nie są one zalecane u kobiet ciężarnych i karmiących piersią. Brak jest badań oceniających przenikanie składników aktywnych do mleka matki oraz ich wpływ na płód i noworodka. Wobec braku danych klinicznych, lekarz powinien poinformować pacjentki o konieczności unikania tych preparatów w tych okresach oraz zalecić stosowanie skutecznej antykoncepcji podczas terapii. W przypadku nieplanowanej ekspozycji w ciąży, wskazane jest monitorowanie stanu pacjentki.
antykoncepcja, ciąża, dokumentacja medyczna, działanie niepożądane, ekspozycja na lek, ekstrakcja etanolem, karmienie piersią, laktacja, mleko matki, Neurapas, ostrożność terapeutyczna, plany prokreacyjne, płodność, praktyka kliniczna, preparat leczniczy, preparat złożony, przenikanie składników aktywnych, status ciąży, wiek rozrodczy, wyciąg suchy z ziela męczennicy, zdolności rozrodcze, ziele męczennicy - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Tinctura Salviae Herbapol w Krakowie SA –
Tinctura Salviae to preparat leczniczy w formie koncentratu do sporządzania roztworu do płukania jamy ustnej, zawierający nalewkę z liścia szałwii 1:5 ekstrahowaną 70% etanolem oraz 60-70% (v/v) etanolu. Zalecane dawkowanie dla dorosłych to 15 ml nalewki (około 3 łyżeczki), rozcieńczone w 150 ml wody, stosowane do płukania jamy ustnej. Maksymalny czas stosowania nie powinien przekraczać jednego tygodnia. Preparat jest przeznaczony wyłącznie do stosowania miejscowego i nie wolno go połykać, co należy wyraźnie podkreślić pacjentowi podczas konsultacji. Podczas wywiadu medycznego istotne jest zwrócenie uwagi na prawidłowe przygotowanie roztworu oraz czas stosowania, aby uniknąć potencjalnych działań niepożądanych związanych z długotrwałym używaniem. Zawartość 60-70% etanolu w produkcie może mieć znaczenie kliniczne, zwłaszcza u pacjentów z przeciwwskazaniami do stosowania alkoholu. Należy przekazać pacjentowi szczegółowe instrukcje dotyczące procedury przygotowania i stosowania roztworu, podkreślając jego wyłączne zastosowanie miejscowe w jamie ustnej.
- Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Nalewka z koszyczka arniki –
Nalewka z koszyczka arniki, będąca koncentratem do sporządzania roztworu na skórę, zawiera nalewkę z kwiatów Arnica montana L. lub Arnica chamissonis Less. w stosunku 1:10, ekstrahowaną etanolem 70% (V/V). Produkt leczniczy zawiera 1 ml nalewki na 1 ml (0,9 g) preparatu, a końcowa zawartość etanolu wynosi 66-69% (V/V). Preparat jest przeznaczony do stosowania zewnętrznego, co ogranicza potencjalne wchłanianie systemowe składników aktywnych. Nie przeprowadzono jednak badań farmakokinetycznych, dlatego brak jest danych dotyczących wchłaniania przezskórnego, dystrybucji, metabolizmu, wydalania oraz biodostępności substancji czynnych zawartych w nalewce.
arnica chamissonis, arnica montana, badanie farmakokinetyczne, biodostępność, ekstrahent, ekstrakcja etanolem, farmakokinetyka, interakcja farmakokinetyczna, koncentrat do sporządzania roztworu na skórę, lek syntetyczny, nalewka z koszyczka arniki, nalewka z kwiatów arniki, produkt leczniczy, produkt leczniczy pochodzenia roślinnego, przenikanie do krążenia ogólnego, składnik aktywny, stosowanie miejscowe, wchłanianie przezskórne, związek biologicznie czynny - Leksykon substancji czynnych
Nalewka z dziurawca – Dawkowanie i sposób podawania
Nalewka z dziurawca (Hyperici tinctura) jest kluczowym składnikiem preparatu leczniczego Krople żołądkowe z papaweryną (Fortestomachicae), w którym występuje w stężeniu 24,9 g na 100 g produktu. Preparat zawiera 67-74% objętościowo etanolu, co przekłada się na 1460 mg etanolu w dawce 2,5 ml (1/2 łyżeczki). Dawkowanie dla dorosłych różni się w zależności od wskazania: w przypadku niestrawności stosuje się jednorazowo 2,5 ml doraźnie, natomiast przy braku łaknienia zaleca się 2,5 ml 3-4 razy na dobę, 30 minut przed posiłkiem, rozpuszczone w 1/4 szklanki wody lub aplikowane na cukier. Preparat podaje się wyłącznie doustnie, a czas terapii nie powinien przekraczać 14 dni bez konsultacji lekarskiej.
alkoholizm, brak łaknienia, choroba OUN, choroba wątroby, droga doustna, dyspepsja, działanie niepożądane, ekstrakcja etanolem, interakcja lekowa, krople żołądkowe z papaweryną, nalewka gorzka, nalewka kozłkowa, nalewka miętowa, nalewka z dziurawca, niestrawność, padaczka, papaweryny chlorowodorek, preparat ziołowy, wywiad medyczny - Leksykon substancji czynnych
Korzeń mniszka – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Korzeń mniszka (Taraxaci radix) jest składnikiem tradycyjnych preparatów leczniczych, takich jak Gastrobonisol i Nefrol, jednak brak jest formalnych badań przedklinicznych dotyczących jego bezpieczeństwa. Gastrobonisol zawiera sok z korzenia mniszka (Taraxaci radicis succus) w proporcji 1:1, ekstrahowany 96% etanolem (20 g/100 g produktu), z całkowitą zawartością etanolu 50-60% (V/V). Nefrol zawiera korzeń mniszka z zielem (Taraxaci radice cum herba) w ilości 3,7 g/100 g produktu, w nalewce złożonej (1:7) z 70% etanolem, o całkowitej zawartości etanolu 61-69% (V/V). Oba preparaty zawierają również inne ekstrakty roślinne, a ich bezpieczeństwo opiera się głównie na wieloletnim, tradycyjnym stosowaniu, bez przeprowadzonych formalnych badań toksykologicznych czy farmakologicznych.
badania farmakodynamiczne, badania farmakologiczne, badania przedkliniczne, badania toksykologiczne, ekstrakcja etanolem, Gastrobonisol, intrakt z bożego drzewka, korzeń mniszka, korzeń mniszka z zielem, lek roślinny, nalewka z dziurawca, nalewka z mięty, nalewka z ostropestu, nalewka złożona, Nefrol, owoc aminka, owocnia fasoli, preparat leczniczy, produkt leczniczy, produkt leczniczy roślinny, sok z korzenia mniszka, sok z krwawnika, ziele nawłoci - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Hemorigen 50 mg
Produkt leczniczy Hemorigen w postaci tabletek 50 mg zawiera wyciąg gęsty (30-40:1) z Erigeron canadensis L. herba, ekstrahowany etanolem 96% (V/V). Pomimo wieloletniego stosowania klinicznego, brak jest udokumentowanych danych farmakodynamicznych dotyczących mechanizmu działania na poziomie molekularnym i fizjologicznym. Tabletki mają postać okrągłą, dwustronnie wypukłą, o barwie zielonoszarej do ciemnobeżowej z marmurkiem, zawierają również substancję pomocniczą sacharozę w ilości 106,2 mg na tabletkę.
- Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Valdix Forte 355 mg
Produkt leczniczy VALDIX FORTE w postaci tabletek powlekanych zawiera 355 mg suchego wyciągu wodno-alkoholowego z korzenia kozłka lekarskiego (Valeriana officinalis L., radix) w proporcji 3-4:1, ekstrahowanego 60% etanolem. Pomimo zastosowania standaryzowanego wyciągu roślinnego, nie przeprowadzono badań farmakokinetycznych dotyczących wchłaniania, dystrybucji, metabolizmu ani wydalania substancji czynnych zawartych w preparacie. Brak tych danych ogranicza możliwość precyzyjnej oceny losu farmakokinetycznego składników aktywnych po podaniu VALDIX FORTE.
- Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Herbion na kaszel mokry 35 mg
Herbion na kaszel mokry w postaci twardych pastylek zawiera 35 mg suchego wyciągu z liści bluszczu (Hedera helix L.) jako substancję czynną, pozyskanego ekstrakcją etanolem 30% (m/m) w stosunku 5-7,5:1. Lek wykazuje działanie wykrztuśne, polegające na upłynnianiu gęstej wydzieliny oskrzelowej oraz ułatwianiu jej odkrztuszania, co wspomaga usuwanie śluzu z dróg oddechowych. Produkt jest wskazany do stosowania u dorosłych, młodzieży oraz dzieci powyżej 6 roku życia z kaszlem produktywnym (mokrym), natomiast jest przeciwwskazany u dzieci poniżej 6 lat. Pastylki mają charakterystyczny wygląd: okrągły kształt ze ściętymi brzegami, chropowatą powierzchnię, barwę od jasnobrązowej do brązowej, średnicę 18,0-19,0 mm oraz grubość 7,0-8,0 mm. W jednej pastylce znajduje się także 2447,50 mg izomaltu (E 953) oraz 0,0006 mg butylohydroksyanizolu (E 320), co należy uwzględnić u pacjentów z nietolerancjami lub schorzeniami związanymi z tymi substancjami pomocniczymi.
butylohydroksyanizol, działanie wykrztuśne, ekstrakcja etanolem, ewakuacja wydzieliny, Hedera helix, infekcja dróg oddechowych, izomalt, kaszel mokry, kaszel produktywny, kaszel z odkrztuszaniem, odkrztuszanie wydzieliny, pastylka twarda, śluz w drogach oddechowych, środek wykrztuśny, terapia kaszlu produktywnego, wyciąg z liści bluszczu, wydzielina oskrzelowa, zalegająca wydzielina - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Nalewka gorzka –
Nalewka Gorzka (Amara tinctura) jest płynem doustnym zawierającym nalewkę (1:5) z korzenia goryczki (Gentiana lutea L., radix), liścia bobrka (Menyanthes trifoliata L., folium) oraz owocni pomarańczy gorzkiej (Citrus aurantium L., ssp. aurantium, epicarpium et mesocarpium) w proporcji 60/60/50, ekstrahowanych w 70% etanolu (V/V). Produkt zawiera 63-70% (V/V) etanolu, co może wpływać na farmakokinetykę jednocześnie stosowanych leków, jednak brak jest szczegółowych danych dotyczących interakcji i wpływu na metabolizm czy wydalanie substancji czynnych.
Amara tinctura, badanie farmakokinetyczne, bobrek trójlistkowy, ekstrakcja etanolem, farmakokinetyka, goryczka żółta, korzeń goryczki, liść bobrka, nalewka gorzka, parametr farmakokinetyczny, płyn doustny, pomarańcza gorzka, produkt leczniczy, wydalanie substancji czynnych, związek pochodzenia roślinnego - Leksykon leków
Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn – Strepsils Natur kaszel mokry 8,25 mg/ml
Preparat Strepsils Natur kaszel mokry w formie syropu o stężeniu 8,25 mg/ml, zawierający wyciąg z liścia bluszczu (Hedera helix L.) oraz sorbitol do 469 mg/ml, nie był poddany specyficznym badaniom oceniającym wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn. Brak tych danych klinicznych wymaga od lekarza szczególnej ostrożności i odpowiedniego informowania pacjenta o potencjalnym ryzyku, mimo braku jednoznacznych dowodów na zaburzenia funkcji psychomotorycznych. W praktyce klinicznej należy uwzględnić indywidualne czynniki pacjenta, takie jak charakter pracy, współistniejące schorzenia oraz stosowanie innych leków, które mogą wpływać na koordynację i funkcje poznawcze.
badanie kliniczne, bezpieczeństwo terapii, dokumentacja medyczna, efekt niepożądany, ekstrakcja etanolem, funkcje poznawcze, interakcja lekowa, kaszel mokry, liść bluszczu, produkt leczniczy, reakcja na lek, sorbitol, Strepsils Natur, substancja czynna, wrażliwość na lek, wyciąg z liścia bluszczu, zdolności psychomotoryczne - Leksykon leków
Przedawkowanie – Pelavo Med 20 mg/4 ml
Produkt leczniczy Pelavo Med, zawierający 20 mg suchego wyciągu z korzenia Pelargonium sidoides i/lub Pelargonium reniforme w 4 ml roztworu doustnego, nie wykazuje udokumentowanych przypadków przedawkowania. Wyciąg jest standaryzowany, z ekstraktem o stosunku 4-25:1, ekstrahowanym przy użyciu 11% etanolu (m/m). Pomimo braku danych o toksyczności, zaleca się zachowanie standardowych środków ostrożności charakterystycznych dla preparatów roślinnych, w tym monitorowanie funkcji życiowych pacjenta w przypadku podejrzenia przedawkowania.
dawka toksyczna, ekstrakcja etanolem, funkcje życiowe pacjenta, korzeń pelargonii, leczenie objawowe, lek pochodzenia roślinnego, objawy niepożądane, Pelargonium reniforme, preparat ziołowy, przedawkowanie leku, rozpuszczalnik, roztwór doustny, standaryzowany wyciąg roślinny, substancja czynna, wyciąg z korzenia pelargonii, wyciąg z Pelargonium sidoides - Leksykon substancji czynnych
Wyciąg z pelargonii – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Dostępne dane przedkliniczne dotyczące wyciągu z korzenia Pelargonium sidoides i/lub Pelargonium reniforme, stosowanego w preparatach Pelafen MED oraz Pelavo Med, wskazują na brak potencjału mutagennego. Badania mutagenności przeprowadzone testem Amesa, obejmujące ekstrakty o stosunku surowca do ekstraktu 4-7:1 (Pelafen MED, ekstrakcja 14% etanolu V/V) oraz 4-25:1 (Pelavo Med, ekstrakcja 11% etanolu m/m), wykazały negatywne wyniki, co potwierdza brak zdolności do indukcji mutacji genetycznych. Wyniki te świadczą o bezpieczeństwie tych preparatów w kontekście mutagenności, co jest istotne z punktu widzenia ich stosowania klinicznego.
badania przedkliniczne, działanie rakotwórcze, ekstrakcja etanolem, ekstrakt z korzenia pelargonii, mutacja genetyczna, Pelargonium reniforme, potencjał karcynogenny, potencjał mutagenny, roztwór doustny, substancja aktywna, tabletka powlekana, tabletka rozpadająca się w jamie ustnej, test Amesa, toksyczność reprodukcyjna, właściwość mutagenna, wyciąg z Pelargonium sidoides - Leksykon substancji czynnych
Echinacea purpurea – Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
Substancja aktywna Echinacea purpurea, obecna w preparacie Esberitox N w dawce 7,5 mg korzenia jeżówki purpurowej na tabletkę, nie wykazuje negatywnego wpływu na funkcje psychomotoryczne, co potwierdza brak ograniczeń w zakresie prowadzenia pojazdów mechanicznych oraz obsługi maszyn. Pomimo braku dedykowanych badań klinicznych oceniających bezpośrednio wpływ tej substancji na zdolności psychomotoryczne, dostępne dane kliniczne oraz wieloletnie doświadczenie wskazują na bezpieczeństwo stosowania. Preparat jest wyciągiem alkoholowo-wodnym (etanol 30% v/v jako ekstrahent), jednak zawartość alkoholu w produkcie jest na tyle niska, że nie powinna wpływać na sprawność psychomotoryczną pacjenta.
badanie kliniczne, doświadczenie kliniczne, działanie miorelaksacyjne, działanie przeciwdepresyjne, działanie przeciwhistaminowe, działanie przeciwlękowe, działanie sedatywne, echinacea purpurea, ekstrakcja etanolem, Esberitox N, funkcja psychomotoryczna, interakcja lekowa, jeżówka purpurowa, koordynacja psychoruchowa, korzeń jeżówki purpurowej, opioidowy lek przeciwbólowy, preparat ziołowy, profil farmakoterapeutyczny, reakcja organizmu, terapia, wyciąg alkoholowo-wodny - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Aperisan 20%
APERISAN 20% to żel do stosowania miejscowego w jamie ustnej, zawierający 200 mg/g płynnego wyciągu z liści Salvia officinalis, ekstrahowanego 70% etanolem. Preparat jest wskazany do leczenia stanów zapalnych błony śluzowej jamy ustnej u dorosłych i osób w podeszłym wieku. Zalecana jednorazowa dawka wynosi około 250 mg (wielkość ziarnka grochu), aplikowana bezpośrednio na zmienione chorobowo miejsca z delikatnym wmasowaniem, do 5 razy na dobę. Maksymalny czas terapii nie powinien przekraczać 1 tygodnia. Stosowanie u dzieci i młodzieży poniżej 18 roku życia jest niewskazane. Produkt zawiera do 10,5% (m/m) etanolu, co należy uwzględnić u pacjentów wrażliwych na alkohol.
- Leksykon substancji czynnych
Kwiat cynamonowca – Właściwości farmakodynamiczne
Kwiat cynamonowca (Cinnamomum cassia (L.) J. Presl) jest jednym z komponentów produktu leczniczego Melisana Klosterfrau Original, występującym w ilości 36 mg na 100 ml preparatu. Stanowi on część kompleksu olejków lotnych ekstrahowanych w 66,8% (V/V) etanolu, które łącznie wynoszą 65 mg na 100 ml produktu. W składzie preparatu dominują jednak inne surowce roślinne, takie jak korzeń arcydzięgla, kłącze imbiru oraz owocnia pomarańczy, każdy w ilości około 714 mg na 100 ml. Produkt dostępny jest w formie płynu doustnego oraz płynu na skórę i funkcjonuje jako tradycyjny produkt leczniczy, mimo braku szczegółowych badań farmakodynamicznych dotyczących jego składników, w tym kwiatu cynamonowca.
aktywność biologiczna, badanie farmakologiczne, ekstrakcja etanolem, farmakodynamika, kłącze imbiru, kora cynamonowca, korzeń arcydzięgla, kwiat cynamonowca, mechanizm działania, Melisana Klosterfrau Original, olejki lotne, owocnia pomarańczy, płyn doustny, płyn na skórę, tradycyjny produkt leczniczy - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Hemorigen 50 mg
Produkt leczniczy Hemorigen w dawce 50 mg, zawierający wyciąg gęsty (30-40:1) z ziela przymiotna kanadyjskiego (Erigeron canadensis L. herba), nie posiada dostępnych danych przedklinicznych dotyczących bezpieczeństwa stosowania. W dokumentacji brak jest informacji o badaniach toksyczności ostrej, podostrej i przewlekłej, a także o potencjale rakotwórczym, mutagennym czy teratogennym ekstraktu. Nie udokumentowano również wpływu na płodność oraz rozwój pre- i postnatalny. Wyciąg jest ekstrahowany etanolem 96% (V/V), jednak nie przeprowadzono standardowych badań na modelach zwierzęcych, które mogłyby potwierdzić jego profil bezpieczeństwa przed zastosowaniem klinicznym.
badanie przedkliniczne, bezpieczeństwo farmakoterapii, ekstrakcja etanolem, model zwierzęcy, potencjał mutagenny, potencjał rakotwórczy, potencjał teratogenny, przymiotno kanadyjskie, rozwój prenatalny i postnatalny, sacharoza, toksyczność ostra, toksyczność podostra, toksyczność przewlekła, wpływ na płodność, wyciąg gęsty, ziele przymiotna kanadyjskiego