masa jajnikowa
Masa jajnikowa to termin medyczny określający nieprawidłową strukturę tkankową zlokalizowaną w obrębie jajnika. Może mieć charakter łagodny (np. torbiele czynnościowe, torbiele endometrialne, potworniaki) lub złośliwy (np. rak jajnika). Określenie „masa jajnikowa” jest zazwyczaj używane w kontekście wstępnego opisu ultrasonograficznego lub tomograficznego, przed ustaleniem ostatecznego rozpoznania histopatologicznego.
Diagnostyka masy jajnikowej obejmuje badanie ginekologiczne, badania obrazowe (ultrasonografia, tomografia komputerowa, rezonans magnetyczny) oraz oznaczenie markerów nowotworowych (m.in. CA-125, HE4, obliczenie indeksu ROMA). W ocenie charakteru zmiany istotne znaczenie mają cechy obrazowe takie jak: wielkość, echogeniczność, obecność przegród, komponentów litych, przepływu naczyniowego oraz współistnienie płynu w zatoce Douglasa.
Postępowanie w przypadku stwierdzenia masy jajnikowej zależy od jej charakteru, wieku pacjentki oraz współistniejących objawów. Torbiele czynnościowe często ulegają samoistnej regresji i wymagają jedynie obserwacji. Zmiany o potencjalnie złośliwym charakterze są wskazaniem do leczenia operacyjnego, najlepiej w ośrodkach ginekologii onkologicznej, gdzie możliwe jest przeprowadzenie procedury zgodnie ze standardami onkologicznymi.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Nowotwory komórek rozrodczych – Objawy
Nowotwory komórek rozrodczych (GCT) to heterogenna grupa nowotworów wywodzących się z pierwotnych komórek rozrodczych, lokalizujących się zarówno w gonadach (jajnikach, jądrach), jak i pozagonadalnie (śródpiersie, przestrzeń zaotrzewnowa, OUN). Kliniczna manifestacja zależy od lokalizacji, wielkości guza, typu histologicznego oraz wydzielania hormonów. Typowe objawy obejmują ból, masę palpacyjną, objawy uciskowe oraz podwyższone markery nowotworowe: alfa-fetoproteinę (AFP), beta-hCG i dehydrogenazę mleczanową (LDH). W przypadku jajników objawy pojawiają się zwykle przy dużych guzach i mogą obejmować ból miednicy, nieregularne krwawienia i nudności, natomiast w jądrze dominują bezbolesne lub bolesne guzki i objawy związane z niepłodnością. Pozagonadalne GCT manifestują się objawami zależnymi od lokalizacji, np. w śródpiersiu – ból w klatce piersiowej, duszność, zespół żyły głównej górnej, a w OUN – objawy neurologiczne, takie jak ból głowy, zaburzenia chodu czy zaburzenia hormonalne. Przerzuty najczęściej dotyczą płuc, węzłów chłonnych, kości, wątroby i OUN, a ich obecność pogarsza rokowanie.
alfa-fetoproteina, ataksja, ciśnienie śródczaszkowe, dehydrogenaza mleczanowa, dysfagia, germ cell tumor, ginekomastia, gonadotropina kosmówkowa, guz szyszynki, krwioplucie, limfadenopatia, marker nowotworowy, masa jajnikowa, nowotwór jajnika, nowotwór komórek rozrodczych, orchidektomia, pierwotna komórka rozrodcza, porażenie strun głosowych, rak jądra, rak zarodkowy, wielomocz, wycięcie zaotrzewnowych węzłów chłonnych, zespół Parinaud, zespół żyły głównej górnej - Leksykon chorób i schorzeń
Torbiel jajnika – Epidemiologia
Torbiele jajnika występują z różną częstością w zależności od wieku i populacji, z częstością sięgającą 7,8-15,3% u kobiet przed menopauzą oraz 8,2-18% u kobiet po menopauzie. U niemowląt i płodów torbiele stanowią ponad 30% guzów, natomiast u dzieci i nastolatek częstość jest niższa, ale ryzyko złośliwości względnie wyższe niż u dorosłych. Proste torbiele jajnika, nawet o dużych rozmiarach, mają bardzo niskie ryzyko złośliwości (około 0-1%), co potwierdzają badania obejmujące ponad 72 000 kobiet. U kobiet po menopauzie, proste torbiele o średnicy ≤5 cm, z prawidłowym poziomem CA-125 i RMI <200, mogą być bezpiecznie monitorowane bez interwencji chirurgicznej, z powtórzeniem USG po 4-6 miesiącach. Indeks Ryzyka Złośliwości (RMI) pozostaje kluczowym narzędziem w ocenie ryzyka, gdzie RMI ≥200 wskazuje na wysokie ryzyko i wymaga pilnej konsultacji onkologicznej. Ultrasonografia przezpochwowa jest podstawową metodą diagnostyczną, a charakterystyka morfologiczna torbieli decyduje o dalszym postępowaniu.