białka połączeń ścisłych
Białka połączeń ścisłych (ang. tight junction proteins) to kluczowe elementy strukturalne tworzące barierę międzykomórkową w tkankach nabłonkowych i śródbłonkowych. Połączenia ścisłe (zonula occludens) stanowią najbardziej apikalną część kompleksu połączeń międzykomórkowych i pełnią fundamentalną rolę w utrzymaniu integralności tkanek oraz kontroli przepuszczalności nabłonka.
Główne rodziny białek tworzących połączenia ścisłe to oklaudyny, klaudyny, JAM (Junction Adhesion Molecules) oraz białka cytoplazmatyczne z rodziny ZO (Zonula Occludens). Klaudyny (ponad 24 podtypy) odpowiadają za selektywność przepuszczalności jonowej, podczas gdy oklaudyna reguluje ogólną przepuszczalność połączeń. Białka ZO (ZO-1, ZO-2, ZO-3) pełnią funkcję adaptera łączącego błonowe białka połączeń ścisłych z cytoszkieletem aktynowym.
Zaburzenia ekspresji lub funkcji białek połączeń ścisłych są związane z licznymi stanami patologicznymi, takimi jak choroby zapalne jelit, schorzenia autoimmunologiczne, choroby neurodegeneracyjne oraz rozwój i progresja nowotworów. W kontekście onkologii, utrata funkcji połączeń ścisłych często koreluje z inwazyjnością i zdolnością do tworzenia przerzutów. Białka te stanowią również potencjalny cel terapeutyczny w leczeniu chorób związanych z dysfunkcją bariery nabłonkowej.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Zespół jelita drażliwego – Patofizjologia i mechanizm
Zespół jelita drażliwego (IBS) jest przewlekłym zaburzeniem funkcjonalnym przewodu pokarmowego, charakteryzującym się złożoną patofizjologią obejmującą dysfunkcję osi jelitowo-mózgowej (DGBI), nadwrażliwość trzewną, zaburzenia motoryki jelit oraz dysbiozę mikrobiomu. Kluczowe mechanizmy obejmują uwrażliwienie aferentnych dróg nocyceptywnych, zmiany w czynności mioelektrycznej jelit, a także przewlekły stan zapalny o niskim nasileniu z udziałem komórek tucznych, limfocytów śródnabłonkowych i komórek enteroendokrynnych. U pacjentów z IBS obserwuje się zmieniony skład mikrobioty, w tym zmniejszenie Bifidobacteria i Faecalibacterium prausnitzii oraz wzrost Lactobacillaceae, Bacteroides i Enterobacteriaceae, a także często występujący przerost bakteryjny jelita cienkiego (SIBO) z częstością od 4% do 84%. Zaburzenia metabolizmu serotoniny (5-HT), zwłaszcza poprzez receptory 5-HT3 i 5-HT4, oraz czynniki psychospołeczne, takie jak stres i zaburzenia psychiczne (obecne u około 50% pacjentów), również odgrywają istotną rolę w etiopatogenezie IBS.
aktywacja immunologiczna, białka połączeń ścisłych, biegunka, cytokiny prozapalne, dysbioza, fermentacja bakteryjna, FODMAP, komórki enterochromafinowe, komórki tuczne, limfocyty śródnabłonkowe, metylacja DNA, mikrobiota jelitowa, mikroRNA, modyfikacje epigenetyczne, motoryka jelit, nadwrażliwość trzewna, odruch żołądkowo-okrężniczy, oś jelitowo-mózgowa, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, ośrodkowy układ nerwowy, pasaż jelitowy, poinfekcyjny IBS, polimorfizmy genów, przepuszczalność jelitowa, przerost bakteryjny jelita cienkiego, przeznabłonkowy opór elektryczny, receptory toll-podobne, serotonina, transporter serotoniny, zaburzenia somatyzacyjne, zaburzenie żołądkowo-jelitowe, zespół jelita drażliwego