katepsyna
Katepsyny to grupa enzymów proteolitycznych występujących głównie w lizosomach komórek. Pełnią kluczową rolę w procesach degradacji białek, uczestnicząc w rozkładzie wewnątrzkomórkowych struktur białkowych oraz w trawieniu białek pochodzących z zewnątrz komórki.
Wyróżnia się kilka typów katepsyn, które klasyfikowane są na podstawie mechanizmu działania i specyficzności substratowej. Najważniejsze to katepsyny cysteinowe (B, C, F, H, K, L, O, S, V, W), katepsyny aspartylowe (D, E) oraz katepsyny serynowe (A, G). Każda z nich ma specyficzne funkcje fizjologiczne i jest zaangażowana w różne procesy patologiczne.
Zaburzenia aktywności katepsyn wiązane są z wieloma stanami chorobowymi, w tym z procesami nowotworowymi, chorobami neurodegeneracyjnymi, osteoporozą oraz schorzeniami układu sercowo-naczyniowego. Szczególnie istotna jest rola katepsyn w inwazji nowotworowej i tworzeniu przerzutów, gdzie enzymy te uczestniczą w degradacji macierzy zewnątrzkomórkowej.
W diagnostyce medycznej poziomy niektórych katepsyn (np. katepsyny B i D) mogą służyć jako biomarkery określonych chorób. W farmakoterapii prowadzone są badania nad inhibitorami katepsyn jako potencjalnymi lekami w terapii nowotworów, osteoporozy i chorób autoimmunologicznych.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Giardioza – Patofizjologia i mechanizm
Giardia duodenalis, pasożyt jelitowy wywołujący giardiozę, charakteryzuje się złożoną patogenezą obejmującą przyczepianie trofozoitów do nabłonka jelita cienkiego za pomocą tarczy przyssawkowej, co prowadzi do skrócenia mikrokosmków rąbka szczoteczkowego i zaburzeń wchłaniania wody, elektrolitów oraz składników odżywczych. Proces ten jest wspomagany przez wydzielanie proteaz cysteinowych (m.in. CP2/giardipain-1), które degradują białka ścisłych połączeń międzykomórkowych (np. ZO-1, klaudyny-1 i -4, okludynę) oraz warstwę śluzu (MUC2), co zwiększa przepuszczalność jelitową i indukuje apoptozę enterocytów poprzez aktywację kaspaz 3 i 9. Zmniejszona aktywność enzymów rąbka szczoteczkowego, w tym lipazy i disacharydaz, prowadzi do zespołu złego wchłaniania manifestującego się biegunką tłuszczową i wodnistą. Dodatkowo, Giardia wpływa na motorykę jelitową, przyspieszając pasaż jelitowy i zaburzając mikrobiotę, co potęguje stan zapalny i defekty absorpcyjne.
apoptoza enterocytów, białko ścisłego połączenia, biegunka tłuszczowa, cysta pasożyta, disacharydaza, ekscystacja, Giardia duodenalis, giardioza, katepsyna, kinaza łańcucha lekkiego miozyny, klaudyna, kosmek jelitowy, limfocyt T CD4+, mikrobiota jelitowa, motoryka jelitowa, nabłonek jelita cienkiego, nietolerancja laktozy, okludyna, pasożyt jelitowy, perystaltyka, proteaza cysteinowa, przepuszczalność jelitowa, rąbek szczoteczkowy, tlenek azotu, trofozoit, zespół jelita drażliwego, zespół złego wchłaniania