kosmek jelitowy
Kosmek jelitowy to wypustka błony śluzowej jelita cienkiego, stanowiąca kluczowy element w procesie wchłaniania składników odżywczych. Kosmki jelitowe znacząco zwiększają powierzchnię absorpcyjną jelita cienkiego – szacuje się, że dzięki nim powierzchnia wchłaniania może osiągać nawet 200-300 m².
Budowa kosmka jelitowego jest ściśle związana z jego funkcją. Każdy kosmek pokryty jest nabłonkiem jednowarstwowym walcowatym, zawierającym enterocyty z rąbkiem szczoteczkowym, komórki kubkowe wydzielające śluz oraz komórki enteroendokrynne. We wnętrzu kosmka znajduje się tkanka łączna (blaszka właściwa), naczynia krwionośne, w tym centralna tętniczka i żyłka, oraz naczynie limfatyczne nazywane zatoką mleczną.
Dysfunkcje kosmków jelitowych występują w różnych schorzeniach przewodu pokarmowego, m.in. w celiakii, gdzie dochodzi do ich zaniku i spłaszczenia, co prowadzi do upośledzenia wchłaniania i rozwoju zespołu złego wchłaniania. Ocena morfologii kosmków jelitowych stanowi istotny element diagnostyki chorób jelita cienkiego w badaniu histopatologicznym.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Giardioza – Patofizjologia i mechanizm
Giardia duodenalis, pasożyt jelitowy wywołujący giardiozę, charakteryzuje się złożoną patogenezą obejmującą przyczepianie trofozoitów do nabłonka jelita cienkiego za pomocą tarczy przyssawkowej, co prowadzi do skrócenia mikrokosmków rąbka szczoteczkowego i zaburzeń wchłaniania wody, elektrolitów oraz składników odżywczych. Proces ten jest wspomagany przez wydzielanie proteaz cysteinowych (m.in. CP2/giardipain-1), które degradują białka ścisłych połączeń międzykomórkowych (np. ZO-1, klaudyny-1 i -4, okludynę) oraz warstwę śluzu (MUC2), co zwiększa przepuszczalność jelitową i indukuje apoptozę enterocytów poprzez aktywację kaspaz 3 i 9. Zmniejszona aktywność enzymów rąbka szczoteczkowego, w tym lipazy i disacharydaz, prowadzi do zespołu złego wchłaniania manifestującego się biegunką tłuszczową i wodnistą. Dodatkowo, Giardia wpływa na motorykę jelitową, przyspieszając pasaż jelitowy i zaburzając mikrobiotę, co potęguje stan zapalny i defekty absorpcyjne.
apoptoza enterocytów, białko ścisłego połączenia, biegunka tłuszczowa, cysta pasożyta, disacharydaza, ekscystacja, Giardia duodenalis, giardioza, katepsyna, kinaza łańcucha lekkiego miozyny, klaudyna, kosmek jelitowy, limfocyt T CD4+, mikrobiota jelitowa, motoryka jelitowa, nabłonek jelita cienkiego, nietolerancja laktozy, okludyna, pasożyt jelitowy, perystaltyka, proteaza cysteinowa, przepuszczalność jelitowa, rąbek szczoteczkowy, tlenek azotu, trofozoit, zespół jelita drażliwego, zespół złego wchłaniania - Leksykon chorób i schorzeń
Choroba trzewna – Patofizjologia i mechanizm
Choroba trzewna jest autoimmunologicznym schorzeniem jelita cienkiego, wywołanym przez nieprawidłową odpowiedź immunologiczną na gluten u osób z predyspozycją genetyczną, głównie z haplotypami HLA-DQ2 (>90% przypadków) i HLA-DQ8 (5-10%). Patogeneza obejmuje interakcję czynników genetycznych, środowiskowych i immunologicznych, gdzie kluczową rolę odgrywa transglutaminaza tkankowa typu 2 (TG2), modyfikująca peptydy gliadyny przez deamidację, co zwiększa ich immunogenność i prowadzi do aktywacji limfocytów T CD4+ oraz produkcji autoprzeciwciał. Odpowiedź immunologiczna obejmuje zarówno adaptacyjną (Th1 z IFN-γ, IL-2, IL-21), jak i wrodzoną zależną od IL-15, która aktywuje cytotoksyczne limfocyty T CD8+ śródnabłonkowe, prowadząc do uszkodzenia enterocytów, zaniku kosmków jelitowych, hiperplazji krypt i zaburzeń wchłaniania składników odżywczych (m.in. żelazo, kwas foliowy, witamina B12).
blaszka właściwa, błona śluzowa jelita cienkiego, chłoniak T-komórkowy, choroba trzewna, deamidacja, dermatitis herpetiformis, dieta bezglutenowa, gruczolakorak jelita cienkiego, haplotyp HLA-DQ2, immunoterapia alergenowo-swoista, inhibitor transglutaminazy tkankowej, interferon gamma, interleukina-15, kosmek jelitowy, limfocyt śródnabłonkowy, limfocyt T CD4+, limfocyt T CD8, mikrobiom jelitowy, odpowiedź immunologiczna, peptyd gliadyny, przepuszczalność jelitowa, rąbek szczoteczkowy, ścisłe połączenie, transglutaminaza tkankowa, zaburzenia wchłaniania, zaburzenie autoimmunologiczne, zanik kosmków jelitowych - Leksykon chorób i schorzeń
Alergia na pszenicę – Etiologia i przyczyny
Alergia na pszenicę to immunologiczna nadwrażliwość na białka pszenicy, manifestująca się reakcjami IgE-zależnymi lub niezależnymi od IgE. Reakcje IgE-zależne charakteryzują się szybkim początkiem objawów (minuty do kilku godzin) i mogą prowadzić do pokrzywki, obrzęku, świądu, a nawet anafilaksji. Mechanizm ten opiera się na produkcji specyficznych przeciwciał IgE, które po kontakcie z alergenem wywołują uwolnienie mediatorów zapalnych, takich jak histamina i leukotrieny. Reakcje niezależne od IgE, takie jak eozynofilowe zapalenie przełyku (EoE) i żołądka (EG), rozwijają się wolniej (do 48 godzin) i charakteryzują się przewlekłym naciekiem eozynofilowym i limfocytarnym przewodu pokarmowego, bez uszkodzenia kosmków jelitowych, co odróżnia je od celiakii. Wśród alergenów pszenicy wyróżnia się albuminy, globuliny, gliadyny (prolaminy) oraz gluteniny, a także inhibitory α-amylazy/trypsyny, które są istotne w astmie piekarzy i anafilaksji indukowanej wysiłkiem (WDEIA). WDEIA to specyficzna forma alergii, gdzie objawy pojawiają się tylko po spożyciu pszenicy i wysiłku fizycznym, prowadząc do potencjalnie zagrażającej życiu anafilaksji.
alergia na pszenicę, anafilaksja, astma piekarzy, atopia, autostrzykawka z epinefryną, bazofil, białko przenoszące lipidy, biopsja jelita cienkiego, celiakia, czynnik aktywujący płytki krwi, dieta eliminacyjna, doustna próba prowokacyjna, dysregulacja immunologiczna, egzema, eozynofilowe zapalenie przełyku, eozynofilowe zapalenie żołądka, epinefryna, hipoteza higieniczna, histamina, immunoterapia, immunoterapia doustna, komórka tuczna, kortykosteroid, kosmek jelitowy, lek przeciwhistaminowy, leukotrien, limfocyt B, limfocyt T pomocniczy, mediator zapalny, naciek eozynofilowy, nieceliakalna wrażliwość na gluten, obrzęk, pokrzywka, predyspozycja genetyczna, przeciwciało IgE, reakcja IgE-zależna, test skórny, tolerancja pokarmowa