gen ATP7B
Gen ATP7B koduje białko transportujące miedź (ATPaza typu P transportująca miedź), które odgrywa kluczową rolę w metabolizmie miedzi w organizmie. Zlokalizowany na chromosomie 13 (13q14.3), gen ten składa się z 21 eksonów i koduje białko zawierające 1465 aminokwasów.
Fizjologiczna funkcja białka ATP7B polega na usuwaniu nadmiaru miedzi z hepatocytów poprzez wydzielanie jej do żółci oraz włączanie do ceruloplazminy. Mutacje w genie ATP7B prowadzą do zaburzeń w transporcie miedzi, co skutkuje jej toksycznym gromadzeniem się w wątrobie, mózgu i innych narządach.
Najważniejszą klinicznie konsekwencją mutacji genu ATP7B jest choroba Wilsona (zwyrodnienie wątrobowo-soczewkowe), dziedziczona autosomalnie recesywnie. Zidentyfikowano ponad 500 różnych mutacji tego genu, z których najczęstszą w populacji europejskiej jest H1069Q. Diagnostyka molekularna genu ATP7B ma istotne znaczenie w potwierdzaniu diagnozy choroby Wilsona, zwłaszcza w przypadkach o niejednoznacznym obrazie klinicznym i biochemicznym.
Powiązane wpisy
-
Leksykon chorób i schorzeń
Choroba Wilsona to genetyczne zaburzenie metabolizmu miedzi, prowadzące do jej nadmiernego gromadzenia w wątrobie i mózgu, co bez leczenia skutkuje poważnymi powikłaniami i śmiercią. Terapia opiera się na długotrwałym stosowaniu leków chelatujących miedź, takich jak D-penicylamina i trientyna, oraz preparatów cynku, które zapobiegają dalszemu wchłanianiu miedzi. D-penicylamina, stosowana w dawkach początkowych wyższych, wiąże miedź i umożliwia jej wydalanie z moczem, jednak u około 30% pacjentów wywołuje działania niepożądane, a u 10-50% pacjentów z objawami neurologicznymi może powodować paradoksalne pogorszenie stanu. Trientyna jest alternatywą o mniejszej toksyczności. Sole cynku stosuje się głównie w fazie podtrzymującej oraz u pacjentów bezobjawowych. Leczenie dzieli się na fazę odmiedziawiającą (6-12 miesięcy) i podtrzymującą, z możliwością terapii łączonej. Kluczowe jest regularne monitorowanie stężenia miedzi w surowicy i moczu, funkcji wątroby, ocen neurologicznych i psychiatrycznych oraz kontrola działań niepożądanych leków. W przypadku ostrej lub przewlekłej niewydolności wątroby, nieodpowiadającej na leczenie, wskazane jest przeszczepienie wątroby, które koryguje defekt metaboliczny i poprawia przeżywalność do około 80%.
bariera krew-mózg, ceruloplazmina, choroba Wilsona, D-penicylamina, dieta niskomiedzowa, działanie niepożądane, gen ATP7B, hepatocyt, komórka macierzysta, kurkumina, lek chelatujący miedź, lek hepatotoksyczny, marskość wątroby, metalotioneina, ostra niewydolność wątroby, pierścień Kayser-Fleischera, plazmafereza, przeszczepienie wątroby, przewód pokarmowy, terapia genowa, tetratiomolibdan, trientyna, wektor wirusowy, wirusowe zapalenie wątroby, witamina B6, zaburzenia szpiku kostnego, zaburzenie metabolizmu miedzi -
Leksykon chorób i schorzeń
Choroba Wilsona (WD) to autosomalnie recesywne zaburzenie metabolizmu miedzi spowodowane mutacją genu ATP7B, prowadzące do patologicznego gromadzenia miedzi głównie w wątrobie i mózgu. Światowa częstość występowania wynosi od 1:10 000 do 1:30 000 urodzeń, z wyższą częstością w niektórych populacjach, np. 1:7 000 na Sardynii czy 1:15 na Krecie. W USA częstość występowania wynosi około 21,2-22,0 na milion, a w Korei Południowej 38,7 na milion, z rosnącą tendencją. Choroba manifestuje się zwykle między 5. a 35. rokiem życia, z objawami wątrobowymi u młodszych pacjentów i neurologicznymi u starszych. Diagnostyka opiera się na badaniach genetycznych, biochemicznych i ocenie zwłóknienia wątroby, przy czym elastografia rezonansu magnetycznego (MRE) umożliwia monitorowanie progresji choroby. Wczesne wykrycie i dożywotnie leczenie są kluczowe dla poprawy rokowania, a badania przesiewowe krewnych pierwszego i dalszego stopnia są zalecane ze względu na wysokie ryzyko nosicielstwa i niepełną penetrację mutacji ATP7B.
badania genetyczne, badania przesiewowe, badania przesiewowe noworodków, choroba Wilsona, elastografia rezonansu magnetycznego, epidemiologia molekularna, gen ATP7B, marskość wątroby, metabolizm miedzi, niewydolność wątroby, nosiciel heterozygotyczny, obciążenie ekonomiczne, ostra niewydolność wątroby, penetracja genu, piorunująca niewydolność wątroby, poradnictwo genetyczne, rak wątrobowokomórkowy, zaburzenie dwubiegunowe, zaburzenie metabolizmu miedzi, zwłóknienie wątroby, żylaki przełyku -
Leksykon chorób i schorzeń
Choroba Wilsona to autosomalnie recesywne zaburzenie genetyczne spowodowane mutacjami w genie ATP7B (13q14.3), kodującym miedziowo-transportującą ATP-azę 2, kluczową dla transportu i wydalania miedzi. Mutacje, takie jak His1069Gly czy p.Met645Arg, prowadzą do dysfunkcji białka ATP7B, skutkując zmniejszonym wydzielaniem miedzi do żółci (u zdrowych osób ~2 mg/d, u chorych 0,2-0,4 mg/d) oraz zaburzeniem włączania miedzi do ceruloplazminy. W efekcie dochodzi do patologicznej akumulacji miedzi w wątrobie, mózgu (jądra podstawy, jądro soczewkowate), nerkach i innych narządach, co wywołuje uszkodzenia oksydacyjne i szeroki wachlarz objawów klinicznych – od wątrobowych (zapalenie, marskość) przez neurologiczne (dysatria, dystonia, parkinsonizm) po okulistyczne (pierścień Kayser-Fleischera). Fenotyp choroby jest modyfikowany przez czynniki genetyczne (np. warianty w genie PRNP), epigenetykę i środowisko. Częstość występowania choroby szacuje się na 3,3/100 000 klinicznie, a 14,3/100 000 genetycznie, z nosicielstwem mutacji u około 1% populacji.
ataksja, ceruloplazmina, choroba Wilsona, dystonia, dyzartria, dziedziczenie autosomalne recesywne, gałka blada, gen ATP7B, jądra podstawy, jądro soczewkowate, marskość wątroby, metabolizm miedzi, mutacja zmiany sensu, penicylamina, pierścień Kayser-Fleischera, pląsawica, przesunięcie ramki odczytu, trientyna, wektor wirusowy, wolne rodniki, zaburzenia chodu, zespół parkinsonowski -
Leksykon substancji czynnych
Cynku chlorek, obecny w preparacie Peditrace w dawce 521 μg/ml koncentratu (odpowiadającej 250 μg jonów cynku, czyli 3,82 μmol), jest kluczowym mikroelementem stosowanym w żywieniu pozajelitowym pacjentów pediatrycznych. Preparat zawiera także miedź(II) chlorek dwuwodny (20 μg Cu), mangan(II) chlorek czterowodny (1 μg Mn), sodu selenin bezwodny (2 μg Se), sodu fluorek (57 μg F) oraz potasu jodek (1 μg I). Roztwór do infuzji charakteryzuje się niskim pH 2,0 oraz osmolalnością 38 mOsm/kg wody, co może wpływać na tolerancję, zwłaszcza przy podawaniu do żył obwodowych. Konieczne jest odpowiednie rozcieńczenie koncentratu przed podaniem, aby uniknąć miejscowego podrażnienia naczyń. Monitorowanie stężeń cynku i innych mikroelementów w surowicy jest niezbędne podczas długotrwałej terapii, aby zapobiec niedoborom lub toksyczności.
bilans elektrolitowy, choroba wątroby, choroba Wilsona, cynku chlorek, działanie niepożądane, gen ATP7B, gospodarka elektrolitowa, koncentrat do sporządzania roztworu, manganu chlorek, metabolizm miedzi, metalotioneina, miedzi chlorek, mikroelement, pacjent pediatryczny, Peditrace, potasu jodek, sodu fluorek, sodu selenin, stężenie cynku, surowica krwi, toksyczność mikroelementów, wydalanie z żółcią, zaburzenie czynności nerek, żywienie pozajelitowe -
Leksykon chorób i schorzeń
Choroba Wilsona to autosomalnie recesywne zaburzenie metabolizmu miedzi, spowodowane mutacjami w genie ATP7B, prowadzące do patologicznego gromadzenia miedzi w wątrobie, mózgu i oczach. Diagnostyka jest złożona i wymaga integracji danych klinicznych, biochemicznych i genetycznych. Kluczowe badania obejmują oznaczenie ceruloplazminy (<20 mg/dl u 90% pacjentów), 24-godzinną zbiórkę moczu na miedź (>100 μg/24h u większości chorych), badanie w lampie szczelinowej w kierunku pierścieni Kaysera-Fleischera (obecne u 50-90% pacjentów), a także biopsję wątroby z oznaczeniem miedzi (>250 μg/g suchej masy jako złoty standard). Diagnostyka molekularna wykrywająca mutacje ATP7B potwierdza rozpoznanie u 98% pacjentów. Wczesne rozpoznanie jest kluczowe, gdyż średni czas od objawów do diagnozy wynosi około 25 miesięcy, z dłuższym opóźnieniem u pacjentów z objawami neurologicznymi (44,4 miesiąca) w porównaniu do wątrobowych (14,4 miesiąca).
anemia hemolityczna, badania genetyczne, badania przesiewowe noworodków, badanie histopatologiczne, biopsja wątroby, ceruloplazmina, choroba Wilsona, elastografia przejściowa, gen ATP7B, marskość wątroby, morfologia krwi, neurofilament lekki, niewydolność wątroby, obrazowanie mózgu, pierścienie Kaysera-Fleischera, próby wątrobowe, sekwencjonowanie nowej generacji, spektrometria masowa, stłuszczenie wątroby, trombocytopenia, uszkodzenie wątroby, zaćma słonecznikowa, zapalenie wątroby, zwłóknienie wątroby
