hiperparatyroidyzm pierwotny

Hiperparatyroidyzm pierwotny to endokrynopatia charakteryzująca się nadmiernym wydzielaniem parathormonu (PTH) przez przerośnięte lub zmienione nowotworowo przytarczyce. Prowadzi to do zaburzenia homeostazy wapniowo-fosforanowej z hiperkalcemią, hipofosfatemią oraz zwiększonym wydalaniem wapnia z moczem.

Najczęstszą przyczyną (około 80-85% przypadków) jest pojedynczy gruczolak przytarczyc. Rzadziej występuje rozrost guzkowy przytarczyc lub rak przytarczyc. Choroba dotyka częściej kobiety, szczególnie po menopauzie, a jej częstość wzrasta z wiekiem.

Objawy kliniczne są zróżnicowane i dotyczą wielu układów. Obejmują zaburzenia nerkowe (kamica, nefrokalcynoza), kostne (osteoporoza, torbiele kostne), żołądkowo-jelitowe (choroba wrzodowa), nerwowo-mięśniowe (osłabienie, zmęczenie) oraz neuropsychiatryczne (depresja, zaburzenia poznawcze).

Diagnostyka opiera się na stwierdzeniu podwyższonego stężenia wapnia i PTH w surowicy. W lokalizacji zmienionej przytarczycy pomocne są badania obrazowe: USG szyi, scyntygrafia MIBI, tomografia komputerowa i rezonans magnetyczny.

Leczeniem z wyboru jest zabieg chirurgiczny – paratyroidektomia. U pacjentów niekwalifikujących się do operacji stosuje się leczenie farmakologiczne z użyciem kalcymimetyków (cynakalcet), bisfosfonianów lub denosumabu. Kluczowe znaczenie ma wczesne rozpoznanie i leczenie, które zapobiega rozwojowi powikłań wielonarządowych.

Powiązane wpisy

  1. 09.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl