zespół ostrego wyczerpania oddechowego
Zespół ostrego wyczerpania oddechowego (ARDS – Acute Respiratory Distress Syndrome) to ciężka forma ostrej niewydolności oddechowej charakteryzująca się nagłym wystąpieniem obrzęku płuc niepochodzącego z przyczyn kardiogennych. Stan ten prowadzi do upośledzenia wymiany gazowej, znacznego obniżenia PaO2/FiO2 oraz obecności obustronnych nacieków w obrazie radiologicznym płuc.
Patofizjologia ARDS obejmuje uszkodzenie bariery pęcherzykowo-włośniczkowej, nasilony stan zapalny oraz gromadzenie się płynu w pęcherzykach płucnych. Najczęstsze przyczyny to sepsa, ciężkie zapalenie płuc, aspiracja treści żołądkowej, uraz wielonarządowy, masywne przetoczenia krwi oraz ostre zapalenie trzustki.
Diagnoza ARDS opiera się na kryteriach berlińskich obejmujących czas wystąpienia (do 7 dni od znanego czynnika wyzwalającego), obecność obustronnych nacieków płucnych w badaniach obrazowych oraz hipoksemię z wartością PaO2/FiO2 ≤ 300 mmHg przy PEEP ≥ 5 cm H2O. W zależności od stopnia hipoksemii wyróżnia się ARDS łagodny, umiarkowany i ciężki.
Leczenie obejmuje wentylację mechaniczną z zastosowaniem strategii protekcyjnej (małe objętości oddechowe 4-6 ml/kg należnej masy ciała, ograniczenie ciśnienia plateau do ≤ 30 cm H2O), odpowiednie wartości PEEP, unikanie hiperwolemi, a w ciężkich przypadkach rozważenie wentylacji w pozycji na brzuchu (prone position) oraz pozaustrojowej oksygenacji krwi (ECMO).
Pomimo postępu w terapii intensywnej, śmiertelność w ARDS pozostaje wysoka, szczególnie w ciężkich postaciach, i wynosi od 30% do nawet 45%. Przeżycie zależy od nasilenia hipoksemii, wieku pacjenta, chorób współistniejących oraz przyczyny wywołującej ARDS.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Gemcitabinum Accord
Gemcitabinum Accord jest dostępny jako koncentrat o stężeniu 100 mg/ml, który wymaga rozcieńczenia do końcowego stężenia 0,1–9 mg/ml w sterylnym roztworze chlorku sodu 0,9%. Nierozcieńczony preparat może prowadzić do zagrażającego życiu przedawkowania. Podczas terapii należy monitorować morfologię krwi ze względu na ryzyko mielotoksyczności manifestującej się leukopenią, trombocytopenią i niedokrwistością. Szczególną ostrożność zaleca się u pacjentów z zaburzeniami czynności szpiku, wątroby i nerek oraz przy jednoczesnym stosowaniu innych leków cytotoksycznych. Gemcytabina może wywoływać poważne reakcje skórne (SCAR), takie jak zespół Stevensa-Johnsona, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka i ostra uogólniona osutka krostkowa, które wymagają natychmiastowego przerwania leczenia. Ponadto, preparat zawiera 206 mg sodu w maksymalnej dawce dobowej oraz 440 mg bezwodnego etanolu na 1 ml koncentratu, co należy uwzględnić u pacjentów z chorobami wątroby i alkoholizmem.
bezpłodność, ból głowy, choroba autoimmunologiczna, ciężkie skórne działanie niepożądane, hamowanie szpiku kostnego, hipoalbuminemia, lek cytotoksyczny, leukopenia, marskość wątroby, mielotoksyczność, mikroangiopatyczna niedokrwistość hemolityczna, morfologia krwi, naczynie krwionośne, napad padaczkowy, niedociśnienie, niedokrwistość, obrzęk płuc, ogniskowy objaw neurologiczny, ostra niewydolność nerek, ostra uogólniona osutka krostkowa, ostre nadciśnienie, płytki krwi, posocznica, przerzut do wątroby, przewlekła niewydolność nerek, przewlekłe nadciśnienie, radioterapia, rzucawka, śródmiąższowe zapalenie płuc, stan przedrzucawkowy, szczepionka przeciw żółtej gorączce, terapia przeciwdrgawkowa, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, trombocytopenia, utrata przytomności, wstrząs septyczny, zaburzenie czynności szpiku kostnego, zaburzenie serca, zaburzenie spermatogenezy, zaburzenie widzenia, zapalenie wątroby, zespół hemolityczno-mocznicowy, zespół odwracalnej tylnej encefalopatii, zespół ostrego wyczerpania oddechowego, zespół ostrej niewydolności oddechowej dorosłych, zespół przesiąkania włośniczek, zespół Stevensa-Johnsona, żywa atenuowana szczepionka - Leksykon substancji czynnych
Terlipresyna – Działania niepożądane
Terlipresyna, wykorzystywana głównie w leczeniu krwawień z żylaków przełyku oraz zespołu wątrobowo-nerkowego (HRS), charakteryzuje się silnym działaniem naczynioskurczowym, co wiąże się z licznymi działaniami niepożądanymi. Najczęściej obserwowane działania niepożądane (1-10%) obejmują bladość, nadciśnienie tętnicze, ból brzucha, nudności, biegunkę oraz ból głowy, wynikające z mechanizmu zwężania naczyń krwionośnych. Dodatkowo, działanie antydiuretyczne terlipresyny może prowadzić do hiponatremii, szczególnie przy braku kontroli bilansu płynów. U pacjentów z HRS istnieje podwyższone ryzyko poważnych powikłań sercowo-naczyniowych, takich jak niedokrwienie mięśnia sercowego, arytmie, niedokrwienie jelit czy przeciążenie układu krążenia. Badania kliniczne sugerują, że podawanie terlipresyny w formie ciągłej infuzji dożylnej zmniejsza częstość ciężkich działań niepożądanych w porównaniu do bolusów dożylnych.
arytmia, bradykardia, duszność, hiperglikemia, hiponatremia, martwica, martwica w miejscu wstrzyknięcia, migotanie przedsionków, nadciśnienie tętnicze, niedokrwienie jelit, niedokrwienie macicy, niedokrwienie mięśnia sercowego, niedokrwienie obwodowe, niedokrwienie skóry, niewydolność oddechowa, niewydolność serca, obrzęk płuc, sinica obwodowa, skurcz macicy, skurcz naczyń obwodowych, tachykardia, torsade de pointes, udar mózgu, wstrząs septyczny, zaburzenia drgawkowe, zaburzenia rytmu serca, zapalenie naczyń chłonnych, zawał mięśnia sercowego, zespół ostrego wyczerpania oddechowego, zespół wątrobowo-nerkowy, żylaki przełyku - Leksykon leków
Działania niepożądane – Terlipressin acetate Altan 0,12 mg/ml
Terlipresyna, analog wazopresyny o silnym działaniu naczynioskurczowym, wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, które są bezpośrednio związane z jej farmakodynamicznym profilem. Najczęściej obserwowane działania niepożądane (1-10%) to bladość, nadciśnienie tętnicze, ból brzucha, nudności, biegunka oraz ból głowy. Działanie antydiuretyczne leku może prowadzić do hiponatremii, zwłaszcza przy niewłaściwej kontroli bilansu płynów. Szczególnie istotne są powikłania sercowo-naczyniowe, takie jak bradykardia, arytmie (migotanie przedsionków, skurcze dodatkowe komorowe), tachykardia, zawał mięśnia sercowego, niewydolność serca oraz torsade de pointes, które występują z różną częstością, często nieznaną. U pacjentów z zespołem wątrobowo-nerkowym (HRS) ryzyko tych powikłań jest zwiększone. Działania naczynioskurczowe mogą również powodować niedokrwienie obwodowe, niedokrwienie jelit, sinicę obwodową oraz martwicę skóry, niezwiązaną z miejscem wstrzyknięcia.
analog wazopresyny, arytmia, biegunka, bradykardia, duszność, działanie naczynioskurczowe, hiponatremia, infuzja dożylna, komorowe zaburzenia rytmu serca, krwotok z przewodu pokarmowego, martwica, martwica skóry, migotanie przedsionków, nadciśnienie, niedokrwienie jelit, niedokrwienie mięśnia sercowego, niedokrwienie obwodowe, niedokrwienie skóry, niewydolność oddechowa, niewydolność serca, nudności, obrzęk płuc, posocznica, sinica obwodowa, skurcz brzuszny, skurcz dodatkowy komorowy, skurcz macicy, skurcz naczyń obwodowych, tachykardia, torsade de pointes, wstrząs septyczny, wstrzyknięcie dożylne, wydłużenie odstępu QT, wymioty, zawał mięśnia sercowego, zespół ostrego wyczerpania oddechowego, zespół wątrobowo-nerkowy, zespół wątrobowo-nerkowy typu 1