Działania niepożądane
Terlipresyna

Działania niepożądane terlipresyny

Terlipresyna to substancja czynna o silnym działaniu naczynioskurczowym, stosowana głównie w leczeniu krwawień z żylaków przełyku oraz zespołu wątrobowo-nerkowego. Ze względu na swój mechanizm działania, terlipresyna może wywoływać szereg działań niepożądanych, które wymagają szczególnej uwagi personelu medycznego. Najczęściej występujące działania niepożądane (z częstością 1-10%) to: bladość, nadciśnienie tętnicze, ból brzucha, nudności, biegunka oraz ból głowy.¹²

Mechanizm powstawania działań niepożądanych

Większość działań niepożądanych terlipresyny wynika bezpośrednio z jej farmakodynamiki – przede wszystkim z działania zwężającego naczynia krwionośne. To właśnie ten mechanizm odpowiada za takie objawy jak bladość, nadciśnienie tętnicze czy ból brzucha.³ Dodatkowo, terlipresyna wykazuje działanie antydiuretyczne, które może prowadzić do <a href="/tag/hiponatremia/” title=”hiponatremia” class=”to-tag” data-termid=”23960″>hiponatremii, jeśli nie monitoruje się właściwie bilansu płynów u pacjenta.⁴⁵

Podwyższone ryzyko u pacjentów z zespołem wątrobowo-nerkowym

Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów z zespołem wątrobowo-nerkowym (HRS) leczonych terlipresyną, u których obserwuje się zwiększone ryzyko wystąpienia działań niepożądanych sercowo-naczyniowych, takich jak: niedokrwienie mięśnia sercowego, arytmia, niedokrwienie jelit lub przeciążenie układu krążenia.⁶

Wpływ sposobu podania na ryzyko działań niepożądanych

Istotne znaczenie dla bezpieczeństwa terapii ma również sposób podawania terlipresyny. Wyniki dedykowanego, randomizowanego, kontrolowanego, wieloośrodkowego badania klinicznego wskazują, że podawanie terlipresyny w postaci ciągłej infuzji dożylnej może być związane z mniejszą częstością występowania ciężkich działań niepożądanych niż po podaniu w powolnym wstrzyknięciu dożylnym (bolusie).⁷

Szczególne zagrożenia związane z działaniami niepożądanymi

Poważne zaburzenia sercowo-naczyniowe

Terlipresyna może powodować szereg poważnych zaburzeń ze strony układu sercowo-naczyniowego. Szczególnie niebezpieczne są zagrażające życiu zaburzenia rytmu serca typu torsade de pointes, które zgłaszano zarówno podczas badań klinicznych, jak i po wprowadzeniu produktów leczniczych do obrotu.⁸⁹

Do innych groźnych powikłań sercowo-naczyniowych należą: zawał mięśnia sercowego, niewydolność serca, przeładowanie płynami z obrzękiem płuc oraz niedokrwienie obwodowe.¹⁰¹¹

Zaburzenia oddechowe

Stosowanie terlipresyny może prowadzić do poważnych zaburzeń oddechowych, w tym zespołu ostrego wyczerpania oddechowego, niewydolności oddechowej, duszności oraz obrzęku płuc.¹²¹³ Powikłania te mogą być szczególnie niebezpieczne dla pacjentów z uprzednio istniejącymi chorobami układu oddechowego.

Martwica skóry i powikłania skórne

Po wprowadzeniu produktów leczniczych zawierających terlipresynę do obrotu, zgłoszono kilka przypadków niedokrwienia skóry i martwicy niezwiązanych z miejscem wstrzyknięcia.¹⁴¹⁵ Dodatkowo, może występować martwica w miejscu wstrzyknięcia.¹⁶

Powikłania septyczne

U pacjentów leczonych terlipresyną, szczególnie w przypadku zespołu wątrobowo-nerkowego typu 1, mogą wystąpić posocznica i/lub wstrząs septyczny.¹⁷¹⁸

Działania niepożądane w ciąży

Ze względu na działanie kurczące naczynia, terlipresyna może powodować skurcz macicy i zmniejszony przepływ krwi w macicy, co stwarza potencjalne zagrożenie dla płodu.¹⁹²⁰

Tabela działań niepożądanych terlipresyny

²¹²²<sup data-drug="Terlipressin SUN" data-section="Działania niepożądane" title="Częstość występowania działań niepożądanych określono następująco: bardzo często (≥1/10); często (≥1/100 do <1/10); niezbyt często (≥1/1000 do <1/100); rzadko (≥10 000 do <1/1000); bardzo rzadko (23

Monitorowanie i zgłaszanie działań niepożądanych

Ze względu na potencjalne ryzyko poważnych działań niepożądanych, pacjenci otrzymujący terlipresynę powinni być ściśle monitorowani. Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych, co umożliwia nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego.²⁴²⁵

Działania niepożądane należy zgłaszać za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych lub bezpośrednio do podmiotu odpowiedzialnego.²⁶

Zalecenia dotyczące redukcji ryzyka

Aby zmniejszyć ryzyko wystąpienia poważnych działań niepożądanych podczas stosowania terlipresyny, zaleca się:

• Dokładną ocenę stanu pacjenta przed podaniem leku, ze szczególnym uwzględnieniem schorzeń sercowo-naczyniowych²⁷
• Monitorowanie bilansu płynów w celu zapobiegania hiponatremii²⁸
• Stałe monitorowanie parametrów sercowo-naczyniowych, w tym EKG²⁹
• Rozważenie podawania terlipresyny w ciągłej infuzji dożylnej zamiast w bolusie³⁰
• Regularne badanie skóry pacjenta w celu wczesnego wykrycia niedokrwienia lub martwicy³¹
• Szczególną ostrożność u pacjentów z chorobami układu oddechowego³²
• Unikanie stosowania u kobiet w ciąży³³