egzosom
Egzosomy to drobne pęcherzyki błonowe (30-150 nm średnicy) uwalniane przez komórki do przestrzeni zewnątrzkomórkowej. Powstają one wewnątrz komórki w ciałkach wielopęcherzykowych (MVBs) i są uwalniane na zewnątrz w wyniku fuzji MVBs z błoną komórkową.
Egzosomy zawierają różnorodne cząsteczki biologiczne, w tym białka, lipidy, RNA (mRNA, miRNA) oraz DNA. Ich skład odzwierciedla stan fizjologiczny komórki pochodzenia. Ze względu na zdolność przenoszenia materiału genetycznego i białek między komórkami, egzosomy pełnią istotną funkcję w komunikacji międzykomórkowej.
W medycynie egzosomy zyskują coraz większe znaczenie jako potencjalne biomarkery chorób, w tym nowotworów, chorób neurodegeneracyjnych i schorzeń metabolicznych. Ponadto badane są jako nośniki leków i narzędzia terapeutyczne ze względu na ich naturalną zdolność do przekraczania barier biologicznych i dostarczania substancji aktywnych do określonych komórek docelowych.
Metody izolacji egzosomów obejmują ultrawirowaniu, filtrację, chromatografię oraz metody oparte na przeciwciałach. W diagnostyce klinicznej egzosomy można wykrywać w płynach ustrojowych, takich jak krew, mocz, ślina czy płyn mózgowo-rdzeniowy, co otwiera nowe możliwości w zakresie wczesnego wykrywania chorób.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Zespół stevens-johnsona – Patofizjologia i mechanizm
Zespół Stevens-Johnsona (SJS) i toksyczna nekroliza naskórka (TEN) to ciężkie reakcje nadwrażliwości typu IVc, charakteryzujące się rozległą apoptozą i nekroptozą keratynocytów, prowadzącą do oddzielania się naskórka. Patogeneza opiera się na aktywacji limfocytów T CD8+ i komórek NK, które wydzielają cytotoksyczne mediatory, takie jak granulizyna, perforyna, granzym B oraz ligand Fas (FasL). Granulizyna, obecna w płynie pęcherzowym, koreluje z ciężkością choroby, podobnie jak perforyna i granzym B, które inicjują kaspazę i apoptozę. Interakcja Fas-FasL jest kluczowa dla indukcji apoptozy keratynocytów, co stanowi podstawę terapii dożylnej immunoglobuliną (IVIG). TNF-alfa może indukować apoptozę lub nekroptozę w zależności od aktywności kaspazy 8, a aneksyna A1 przez receptor FPR1 promuje nekroptozę, co wskazuje na złożoność mechanizmów śmierci komórkowej w SJS/TEN.
aktywacja kaspaz, auto-antygen, białko cytolityczne, cyklosporyna, dożylna immunoglobulina, egzosom, główny układ zgodności tkankowej, granulizyna, inflamasom NLRP3, interferon, komórka NK, komórka prezentująca antygen, kortykosteroid, ligand Fas, limfocyt T cytotoksyczny, limfocyt T pomocniczy, mimikra molekularna, mycoplasma pneumoniae, nekroptoza, oddzielanie się naskórka, plazmafereza, polimorfizm genu HLA, reakcja nadwrażliwości typu IV, receptor limfocytu T, receptor Toll-podobny 3, tlenek azotu, TNF-alfa, toksyczna nekroliza naskórka, zespół Stevens-Johnsona - Leksykon chorób i schorzeń
Przewlekła białaczka szpikowa – Patofizjologia i mechanizm
Przewlekła białaczka szpikowa (CML) jest mieloproliferacyjną chorobą nowotworową wywodzącą się z pluripotencjalnej komórki macierzystej hematopoetycznej, charakteryzującą się obecnością chromosomu Philadelphia (Ph) w 90-95% przypadków. Aberracja ta, wynikająca z translokacji t(9;22)(q34;q11.2), prowadzi do powstania fuzyjnego genu BCR-ABL1, kodującego onkoproteinę o konstytutywnej aktywności kinazy tyrozynowej (p210, p190 lub rzadziej p230). Białko BCR-ABL1 aktywuje kluczowe szlaki sygnałowe, takie jak JAK/STAT, PI3K/AKT/mTOR, RAS/MEK/ERK, MYC i RAF, co skutkuje niekontrolowaną proliferacją granulocytów, zahamowaniem apoptozy, zmniejszoną adhezją do podścieliska szpiku oraz zaburzeniami naprawy DNA. Leukemiczne komórki macierzyste (LSC) z obecnością BCR-ABL1 wykazują oporność na inhibitory kinazy tyrozynowej (TKI), co jest związane z ich stanem spoczynkowym, mikrośrodowiskiem szpiku oraz aktywacją szlaków niezależnych od BCR-ABL1, co utrudnia całkowite wyeliminowanie choroby i prowadzi do utrzymywania się minimalnej choroby resztkowej.
aberracja chromosomowa, apoptoza, choroba mieloproliferacyjna, chromosom Philadelphia, czynnik transkrypcyjny, egzosom, faza akceleracji CML, faza przewlekła CML, fluorescencyjna hybrydyzacja in situ, fosforylacja, gen BCR-ABL1, gen supresorowy, granulocyty, hematopoetyczna komórka macierzysta, imatynib, inhibitor kinazy tyrozynowej, kinaza tyrozynowa, komórka mezenchymalna, mechanizm epigenetyczny, metylacja DNA, mikrośrodowisko szpiku, minimalna choroba resztkowa, modyfikacja histonów, mutacja nabyta, mutacja punktowa, mutacja T315I, pluripotencjalna komórka macierzysta, ponatynib, przełom blastyczny, przewlekła białaczka szpikowa, reakcja łańcuchowa polimerazy, reaktywne formy tlenu, szlak JAK-STAT, szlak PI3K/AKT/mTOR, szlak sygnałowy, translokacja genetyczna, układ krwiotwórczy - Leksykon chorób i schorzeń
Czerniak – Patofizjologia i mechanizm
Czerniak, nowotwór wywodzący się z melanocytów warstwy podstawnej naskórka, charakteryzuje się wysoką śmiertelnością i szybkim rozwojem przerzutów. Głównym czynnikiem ryzyka jest ekspozycja na promieniowanie UV, które indukuje mutacje DNA, w tym najczęściej mutację BRAF (około 40-60% przypadków, głównie V600E), prowadzącą do nadaktywacji szlaku MAPK i niekontrolowanej proliferacji komórek. Mutacje NRAS (15-20%) oraz zaburzenia szlaku PI3K/AKT/mTOR (aktywacja w około 70% przypadków) również odgrywają kluczową rolę w patogenezie. Czerniak rozwija się w dwóch fazach: radialnej i wertykalnej, przy czym głębokość inwazji w fazie wertykalnej koreluje z ryzykiem przerzutów. Epigenetyczne zmiany, takie jak hipometylacja DNA i inaktywacja genów supresorowych (np. CDKN2A), oraz mutacje w genach c-KIT, NF1 i innych, dodatkowo modulują przebieg choroby. Mikrośrodowisko guza (TME) i mechanizmy unikania odpowiedzi immunologicznej, w tym ekspresja PD-L1, mają istotne znaczenie dla progresji i oporności na leczenie.
cząsteczka adhezji komórkowej, czynnik wzrostu hepatocytów, deaminacja cytozyny, dimer pirymidynowy, egzosom, faza wzrostu radialnego, faza wzrostu wertykalnego, gen CDKN2A, inhibitor BRAF, inhibitor MEK, kancerogeneza, kaskada MAPK, kinaza PI3K, kinaza serynowo-treoninowa, ligand PD-L1, melanina, melanocyt, melanogeneza, mikrośrodowisko guza, mutacja BRAF V600E, mutacja NRAS, neurofibromatoza typu 1, promieniowanie ultrafioletowe, przerzut nowotworowy, reaktywne formy tlenu, szlak PI3K/AKT, wolny rodnik - Leksykon chorób i schorzeń
Ospa wietrzna – Patofizjologia i mechanizm
Varicella (ospawietrzna) jest ostrą, wysoce zakaźną chorobą wirusową wywołaną przez Varicella-Zoster Virus (VZV), wirusa DNA z rodziny Herpesviridae. Zakażenie rozpoczyna się w błonie śluzowej nosogardła, po czym następuje pierwotna wiremia (4-6 dni po ekspozycji) z rozprzestrzenianiem wirusa do narządów wewnętrznych i limfocytów T (CD4+ i CD8+), które transportują wirusa, unikając częściowo odpowiedzi immunologicznej poprzez hamowanie ekspresji MHC I i II. Wtórna wiremia (14-16 dni po zakażeniu) prowadzi do rozlanego zakażenia śródbłonka naczyń i naskórka, skutkując charakterystyczną wysypką pęcherzykową. VZV ustanawia latencję w neuronach zwojów rdzeniowych i czaszkowych, a jego reaktywacja powoduje półpaśca, często z neuralgią popółpaścową. Odpowiedź immunologiczna obejmuje produkcję przeciwciał IgG, IgM, IgA oraz kluczową rolę limfocytów T w kontroli zakażenia i zapobieganiu reaktywacji. Okres inkubacji wynosi średnio 14-16 dni, a zakaźność trwa od 24-48 godzin przed wysypką do wyschnięcia pęcherzyków (około 7 dni).
Alphaherpesvirinae, aseptyczne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, dermatom, droga powietrzno-kropelkowa, egzosom, fosforylacja, genom DNA, górne drogi oddechowe, Herpesviridae, komórka satelitarna, limfocyt T, limfocyt T CD8, martwica siatkówki, mielopatia, neuralgia, neuralgia popółpaścowa, otoczka lipidowa, poprzeczne zapalenie rdzenia, przeciwciało IgA, przeciwciało IgG, przeciwciało IgM, stan latencji, szlak JAK-STAT, translokacja jądrowa, wirus ospy wietrznej i półpaśca, wirus varicella zoster, wtórna wiremia, wysypka pęcherzykowa, zapalenie móżdżku, zapalenie mózgu, zapalenie ośrodkowego układu nerwowego, zoster sine herpete, zwój korzenia grzbietowego, zwój nerwu czaszkowego - Leksykon chorób i schorzeń
Tachykardia komorowa – Leczenie
Tachykardia komorowa (VT) definiowana jest jako co najmniej trzy kolejne pobudzenia komorowe z częstością >100/min, a utrwalona VT (>30 s lub powodująca niestabilność hemodynamiczną) wymaga pilnej interwencji. Leczenie zależy od stanu hemodynamicznego i typu VT: niestabilna VT wymaga zsynchronizowanej kardiowersji elektrycznej (100 J dla defibrylatorów jednofazowych) lub defibrylacji w przypadku VT bez tętna, z podaniem amiodaronu 300 mg i adrenaliny 1 mg po trzecim wyładowaniu. Stabilna VT może być leczona dożylnymi lekami antyarytmicznymi (amiodaron, prokainamid, sotalol, lidokaina) lub kardiowersją po sedacji. W VT idiopatycznej pierwszym wyborem są beta-blokery lub antagoniści wapnia. W przypadku VT związanej z niedokrwieniem konieczna jest szybka rewaskularyzacja. Leki antyarytmiczne, takie jak amiodaron (300 mg bolus, następnie 900 mg/24h), lidokaina (1-1,5 mg/kg i.v.), prokainamid, sotalol oraz siarczan magnezu (2 g i.v. w torsade de pointes), stanowią podstawę terapii doraźnej i długoterminowej.
ablacja epikardialna, ablacja przezkateterowa, amiodaron, antagonista aldosteronu, antagonista wapnia, beta-adrenolityk, beta-bloker, blokada zwoju gwiaździstego, burza elektryczna, defibrylacja, denerwacja współczulna, dysfunkcja lewej komory, egzosom, frakcja wyrzutowa, idiopatyczna tachykardia komorowa, inhibitor ACE, kardiomiopatia niedokrwienna, kardiowersja elektryczna, katecholaminergiczna polimorficzna tachykardia komorowa, koronarografia, lek antyarytmiczny, lidokaina, monomorficzna tachykardia komorowa, nagła śmierć sercowa, niedokrwienie mięśnia sercowego, niestabilność hemodynamiczna, niewydolność serca, prokainamid, radiochirurgia stereotaktyczna, rewaskularyzacja, siarczan magnezu, sotalol, stymulacja antyarytmiczna, tachykardia komorowa, tachykardia komorowa bez tętna, terapia komórkowa, torsade de pointes, utrwalona tachykardia komorowa, wszczepialny kardiowerter-defibrylator, zespół długiego QT