inhibitor białek transportujących
Inhibitory białek transportujących to substancje, które blokują lub ograniczają funkcję specyficznych białek odpowiedzialnych za transport różnych cząsteczek przez błony komórkowe. W medycynie mają ogromne znaczenie kliniczne, gdyż wpływają na farmakokinetykę wielu leków, modyfikując ich wchłanianie, dystrybucję, metabolizm i eliminację.
Najważniejsze grupy białek transportujących, których inhibitory są istotne klinicznie, to białka z rodziny ABC (ATP-binding cassette), w tym P-glikoproteina (P-gp, MDR1), białka oporności wielolekowej (MRP) oraz białka transportujące aniony organiczne (OATP) i kationy organiczne (OCT). Ich inhibicja może prowadzić do zwiększenia stężenia leków w organizmie, co może skutkować nasileniem działania terapeutycznego, ale także zwiększonym ryzykiem działań niepożądanych.
W praktyce klinicznej inhibitory białek transportujących są wykorzystywane w terapii przeciwnowotworowej do przełamywania oporności wielolekowej, gdy komórki nowotworowe nadmiernie eksportują leki cytotoksyczne. Ponadto, niektóre leki (np. werapamil, cyklosporyna, erytromycyna) mogą działać jako inhibitory P-glikoproteiny, co może prowadzić do istotnych interakcji lekowych, które wymagają dostosowania dawkowania lub unikania jednoczesnego stosowania niektórych preparatów.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Interakcje leku – Rosuvastatin Medical Valley 40 mg
Rozuwastatyna jest substratem transporterów OATP1B1 i BCRP, co powoduje liczne interakcje farmakokinetyczne z lekami wpływającymi na te białka. Szczególnie istotne jest przeciwwskazane jednoczesne stosowanie z cyklosporyną, która zwiększa AUC rozuwastatyny około 7-krotnie. Inhibitory proteaz (np. atazanawir/rytonawir) powodują trzykrotne zwiększenie AUC i siedmiokrotne Cmax rozuwastatyny, co wymaga ograniczenia dawki do 10 mg. Gemfibrozyl podwaja Cmax i AUC, a stosowanie rozuwastatyny w dawce 40 mg z fibratami jest przeciwwskazane ze względu na wysokie ryzyko miopatii. Ezetymib zwiększa AUC rozuwastatyny o 20%, a leki zobojętniające zawierające Al i Mg mogą obniżyć stężenie rozuwastatyny nawet o 50%, dlatego zaleca się ich przyjmowanie co najmniej 2 godziny po rozuwastatynie. Erytromycyna zmniejsza AUC o 20% i Cmax o 30%, jednak bez konieczności modyfikacji dawkowania.
antagonista witaminy K, antybiotyk makrolidowy, choroba wątroby, cyklosporyna, cytochrom P450, digoksyna, doustny środek antykoncepcyjny, enzym wątrobowy, erytromycyna, etynyloestradiol, ezetymib, fenofibrat, gemfibrozyl, hipercholesterolemia, hormonalna terapia zastępcza, inhibitor białek transportujących, inhibitor proteazy, inhibitor wchłaniania cholesterolu, kinaza kreatynowa, kwas fusydowy, lek przeciw nadkwaśności, lek przeciwpłytkowy, lek przeciwzakrzepowy, międzynarodowy wskaźnik normalizowany, miopatia, niewydolność nerek, norgestrel, rabdomioliza, tikagrelor, transporter OATP1B1, transporter wypływu odkomórkowego, uszkodzenie hepatocytów, warfaryna, wodorotlenek glinu i magnezu, zaburzenie czynności wątroby, zakażenie HIV - Leksykon leków
Interakcje leku – Crosuvo Plus 5 mg + 10 mg
Produkt leczniczy Crosuvo Plus, zawierający rozuwastatynę i ezetymib, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne z innymi lekami, które mogą znacząco wpływać na ich stężenia w osoczu oraz ryzyko działań niepożądanych. Szczególnie istotne jest przeciwwskazanie do jednoczesnego stosowania z cyklosporyną, co powoduje 7,1-krotny wzrost AUC rozuwastatyny oraz 3,4- do 12-krotne zwiększenie ekspozycji na ezetymib. Gemfibrozyl i inne fibraty zwiększają ryzyko miopatii, a przy dawce rozuwastatyny 40 mg ich stosowanie jest przeciwwskazane. Inhibitory proteazy, takie jak atazanawir/rytonawir, mogą podnieść AUC rozuwastatyny nawet trzykrotnie, co wymaga dostosowania dawki do maksymalnie 10 mg. Ponadto, leki zobojętniające sok żołądkowy zmniejszają stężenie rozuwastatyny o około 50%, a kolestyramina obniża AUC ezetymibu o 55%, co może osłabić efekt hipolipemizujący. W przypadku stosowania antagonistów witaminy K (np. warfaryny) konieczne jest monitorowanie INR ze względu na ryzyko jego wzrostu.
antagonista witaminy K, białka transportujące OATP1B1 i BCRP, choroba pęcherzyka żółciowego, cyklosporyna, cymetydyna, darolutamid, digoksyna, enzym cytochromu P450, erytromycyna, etynyloestradiol, fenofibrat, fluindion, flukonazol, gemfibrozyl, glekaprewir/pibrentaswir, glipizyd, inhibitor białek transportujących, inhibitor proteazy, izoenzym cytochromu P450, kamica żółciowa, ketokonazol, kolestyramina, kwas fusydowy, kwas nikotynowy, lek zobojętniający sok żołądkowy, midazolam, międzynarodowy współczynnik znormalizowany, miopatia, niacyna, rabdomioliza, regorafenib, rozuwastatyna i ezetymib, sofosbuwir welpataswir woksylaprewir, tikagrelor, tolbutamid, warfaryna, wodorotlenek glinu i magnezu