zaburzenie czynności węzła zatokowego
Zaburzenie czynności węzła zatokowego (ang. sinus node dysfunction, SND) to zespół kliniczny obejmujący różne nieprawidłowości generowania i przewodzenia impulsów elektrycznych w obrębie węzła zatokowo-przedsionkowego. Węzeł zatokowy, jako naturalny rozrusznik serca, odpowiada za inicjację i regulację rytmu serca, a jego dysfunkcja może prowadzić do bradykardii zatokowej, zahamowania zatokowego, bloku zatokowo-przedsionkowego lub zespołu tachykardia-bradykardia.
Etiologia zaburzeń czynności węzła zatokowego jest zróżnicowana i obejmuje: zmiany zwyrodnieniowe związane z wiekiem, chorobę niedokrwienną serca, kardiomiopatie, zapalenie mięśnia sercowego, choroby układowe, zaburzenia elektrolitowe, hipotermię oraz działanie niektórych leków (szczególnie beta-adrenolityków, antagonistów kanału wapniowego, digoksyny i amiodaronu). Często występuje także idiopatyczna postać schorzenia.
Objawy kliniczne zależą od stopnia dysfunkcji węzła i mogą obejmować: zawroty głowy, omdlenia, stany przedomdleniowe, męczliwość, duszność wysiłkową lub spoczynkową, a także kołatania serca (szczególnie w zespole brady-tachykardia). Diagnostyka opiera się na badaniu EKG spoczynkowym, 24-godzinnej rejestracji EKG metodą Holtera, próbach wysiłkowych oraz inwazyjnych badaniach elektrofizjologicznych.
Leczenie zaburzeń czynności węzła zatokowego zależy od nasilenia objawów, ich przyczyny i współistniejących chorób. U pacjentów objawowych często konieczna jest implantacja stałego rozrusznika serca, szczególnie w przypadku bradykardii zatokowej z objawami lub epizodów zahamowania zatokowego. W przypadku zespołu tachykardia-bradykardia często stosuje się dodatkowo leki antyarytmiczne, które można bezpiecznie podawać po implantacji stymulatora.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Przeciwwskazania – Orabloc (40 mg + 0,01 mg)/ml
Lek Orabloc, zawierający artykainę (40 mg/ml) oraz adrenalinę (0,01 mg/ml) w roztworze do wstrzykiwań, posiada liczne przeciwwskazania wymagające szczegółowej oceny przed zastosowaniem. Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na składniki leku, w tym na pirosiarczyn sodu (0,5 mg/ml), który może wywoływać reakcje alergiczne, zwłaszcza u pacjentów z astmą oskrzelową i nadwrażliwością na siarczyny. Podawanie dożylne jest zakazane ze względu na ryzyko poważnych działań niepożądanych układu sercowo-naczyniowego. Artykaina jest przeciwwskazana u pacjentów z nadwrażliwością na amidowe środki znieczulające, ciężkimi zaburzeniami rytmu serca (blok przedsionkowo-komorowy II i III stopnia, znaczna bradykardia), ostrą niewyrównaną niewydolnością serca, ciężkim niedociśnieniem oraz u dzieci poniżej 4 roku życia z powodu braku danych bezpieczeństwa.
adrenalina, anafilaksja, artykaina, astma oskrzelowa, blok przedsionkowo-komorowy, bradykardia, choroba układu sercowo-naczyniowego, ciężka bradykardia, ciężkie nadciśnienie, ciężkie niedociśnienie, ciśnienie tętnicze, działanie chronotropowe, działanie kardiotoksyczne, guz chromochłonny, inhibitor MAO, interakcja farmakodynamiczna, jaskra z wąskim kątem przesączania, martwica, migotanie przedsionków, nadczynność tarczycy, nadwrażliwość na siarczyny, nadwrażliwość na substancję czynną, napadowy częstoskurcz, niedokrwienie tkanek, nieselektywny beta-adrenolityk, niewyrównana niewydolność serca, perfuzja tkankowa, pirosiarczyn sodu, przełom nadciśnieniowy, reakcja alergiczna, rozszerzenie źrenicy, skurcz oskrzeli, trójpierścieniowy lek przeciwdepresyjny, tyreotoksykoza, układ sercowo-naczyniowy, wszczepienie pomostów aortalno-wieńcowych, zaburzenie czynności węzła zatokowego, zaburzenie rytmu serca, zastoinowa niewydolność serca, zawał mięśnia sercowego, znieczulenie zakończeń nerwowych - Leksykon leków
Interakcje leku – Amiokordin 50 mg/ml
Amiodaron, charakteryzujący się długim okresem półtrwania, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne, głównie poprzez hamowanie izoenzymów cytochromu P450 (CYP1A1, CYP1A2, CYP3A4, CYP2C9, CYP2D6) oraz glikoproteiny P. Interakcje te mogą utrzymywać się nawet przez kilka miesięcy po zakończeniu terapii. Szczególnie istotne są interakcje z lekami wydłużającymi odstęp QT, które mogą prowadzić do zagrażających życiu arytmii typu torsade de pointes. Bezwzględnie przeciwwskazane jest łączenie amiodaronu z lekami przeciwarytmicznymi klasy IA, sotalolem, niektórymi antybiotykami dożylnymi (np. erytromycyna), lekami przeciwpsychotycznymi, trójpierścieniowymi lekami przeciwdepresyjnymi, niektórymi lekami przeciwhistaminowymi oraz lekami przeciwmalarycznymi. Monitorowanie EKG pod kątem wydłużenia odstępu QT jest obligatoryjne przy jednoczesnym stosowaniu innych leków wydłużających QT, a także należy unikać fluorochinolonów u pacjentów leczonych amiodaronem.
amfoterycyna B, antagonista wapnia, antybiotyk dożylny, atorwastatyna, bradykardia, cyklosporyna, cytochrom P450, czas protrombinowy, dabigatran, deetyloamiodaron, digoksyna, dihydroergotamina, ergotamina, fentanyl, fenytoina, flekainid, fluorochinolon, glikoproteina p, glikozyd naparstnicy, hepatotoksyczność, hipokaliemia, hipomagnezemia, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, izoenzym cytochromu P450, kolchicyna, kortykosteroid, lek beta-adrenolityczny, lek moczopędny, lek przeciwarytmiczny klasy Ia, lek przeciwhistaminowy, lek przeciwmalaryczny, lek przeciwpsychotyczny, lidokaina, lowastatyna, midazolam, międzynarodowy współczynnik znormalizowany, niedociśnienie, niedociśnienie ortostatyczne, okres półtrwania, przewodzenie przedsionkowo-komorowe, rabdomioliza, statyna, syldenafil, symwastatyna, syrolimus, takrolimus, torsade de pointes, triazolam, trójpierścieniowy lek przeciwdepresyjny, warfaryna, wydłużenie odstępu QT, zaburzenie czynności węzła zatokowego, zaburzenie przewodzenia, zespół ostrej niewydolności oddechowej dorosłych, znieczulenie ogólne - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Polfenon 150 mg
Lek Polfenon (chlorowodorek propafenonu) w dawkach 150 mg i 300 mg jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na substancję czynną lub składniki pomocnicze, w tym osoby uczulone na soję i orzeszki ziemne. Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest zespół Brugadów, a także istotne strukturalne choroby serca, takie jak zawał mięśnia sercowego w ciągu ostatnich 3 miesięcy, niewyrównana zastoinowa niewydolność serca z frakcją wyrzutową lewej komory <35%, oraz wstrząs kardiogenny (z wyjątkiem wywołanego niemiarowością). Ponadto, lek nie powinien być stosowany u pacjentów z objawową ciężką bradykardią, zaburzeniami czynności węzła zatokowego, blokiem przedsionkowo-komorowym II° lub wyższym stopniem bez stymulatora serca, a także u osób z ciężkim niedociśnieniem tętniczym, zaburzeniami równowagi wodno-elektrolitowej (szczególnie potasu), ciężką obturacyjną chorobą płuc oraz miastenią.
blok dystalny, blok odnóg pęczka Hisa, blok przedsionkowo-komorowy, bradykardia, chlorowodorek propafenonu, działanie beta-adrenolityczne, działanie inotropowe ujemne, działanie proarytmiczne, frakcja wyrzutowa lewej komory, inhibitor CYP1A2, inhibitor CYP2D6, inhibitor CYP3A4, laktoza jednowodna, miastenia, nadwrażliwość na substancję czynną, nagła śmierć sercowa, niedobór laktazy, niedociśnienie tętnicze, nietolerancja galaktozy, obturacyjna choroba płuc, rytonawir, wstrząs kardiogenny, zaburzenie czynności węzła zatokowego, zaburzenie przewodzenia przedsionkowego, zaburzenie równowagi wodno-elektrolitowej, zastoinowa niewydolność serca, zawał mięśnia sercowego, zespół Brugadów, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Lignocain 2% 20 mg/ml
Lidokaina, substancja czynna roztworu do wstrzykiwań Lignocain 2% (20 mg/ml), jest amidowym lekiem miejscowo znieczulającym (kod ATC: N01BB02), działającym poprzez odwracalne blokowanie przewodzenia impulsów nerwowych. Mechanizm polega na zmniejszeniu przepuszczalności błony komórkowej dla jonów sodowych, a przy wyższych stężeniach także potasowych, co prowadzi do zahamowania generowania potencjału czynnościowego. Blokada następuje w kolejności: ból, temperatura, dotyk, ucisk. Efekt znieczulający utrzymuje się około 30 minut i jest zależny od pKa lidokainy oraz pH tkanki, co tłumaczy osłabienie działania w środowisku o obniżonym pH, np. w stanie zapalnym.
ból, czas refrakcji, działanie znieczulające, elektrolit, hiperkaliemia, hiperpolaryzacja, hipokaliemia, kanał sodowy, kurczliwość mięśnia sercowego, lek miejscowo znieczulający, lek przeciwarytmiczny, lidokaina, niedokrwienie mięśnia sercowego, pobudliwość włókien nerwowych, pojemność minutowa serca, potencjał czynnościowy, próg pobudliwości, przepływ wieńcowy, przepuszczalność błony komórkowej, stabilizacja błony komórkowej, stan zapalny, tachyarytmia, tachykardia, układ przewodzący serca, węzeł zatokowy, włókno nerwowe czuciowe, włókno Purkinjego, zaburzenie czynności węzła zatokowego - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Gasprid
Przed rozpoczęciem terapii cyzaprydem (Gasprid) konieczna jest szczegółowa ocena ryzyka wystąpienia ciężkich zaburzeń rytmu serca, zwłaszcza u pacjentów z chorobami serca (np. komorowe zaburzenia rytmu, blok przedsionkowo-komorowy II/III stopnia, choroba niedokrwienna, niewydolność krążenia), niewydolnością nerek, ciężkimi chorobami płuc, zaburzeniami elektrolitowymi (hipokaliemia, wymioty, przewlekła biegunka) oraz u osób z historią nagłej śmierci w rodzinie. Przeciwwskazaniem do stosowania jest odstęp QT >450 ms oraz niewyrównane zaburzenia elektrolitowe. U pacjentów z niewydolnością wątroby lub nerek zaleca się redukcję dawki o 50% ze względu na ryzyko kumulacji leku. Monitorowanie terapii powinno obejmować EKG oraz badania biochemiczne krwi przed i w trakcie leczenia.
badanie biochemiczne krwi, blok przedsionkowo-komorowy, brak laktazy, choroba niedokrwienna serca, choroba płuc, cyzapryd, doustny lek przeciwzakrzepowy, EKG, farmakokinetyka leku, hipokaliemia, komorowe zaburzenie rytmu, lek moczopędny, nagła śmierć, nietolerancja galaktozy, niewydolność krążenia, niewydolność nerek, niewydolność oddechowa, niewydolność wątroby, odstęp QT, parametr krzepnięcia, powikłanie krwotoczne, przewlekła biegunka, zaburzenie czynności węzła zatokowego, zaburzenie elektrolitowe, zaburzenie równowagi elektrolitowej, zaburzenie rytmu serca, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon leków
Interakcje leku – Cordarone 50 mg/ml
Amiodaron wykazuje liczne interakcje farmakologiczne, które mogą prowadzić do poważnych zaburzeń rytmu serca, zwłaszcza torsade de pointes, szczególnie w połączeniu z lekami wydłużającymi odstęp QT, takimi jak przeciwarytmiki klasy IA (chinidyna, dyzopiramid, prokainamid), sotalol, bretylium, beprydyl, a także niektórymi lekami przeciwpsychotycznymi (chloropromazyna, haloperydol, amisulpiryd, sertindol). Jednoczesne stosowanie amiodaronu z beta-adrenolitykami i antagonistami kanałów wapniowych (werapamil, diltiazem) może wywołać znaczną bradykardię i zaburzenia przewodzenia serca. Szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko hipokaliemii i hipomagnezemii, które potęgują działanie proarytmiczne amiodaronu; w takich przypadkach konieczne jest monitorowanie stężenia potasu i magnezu oraz szybka korekta niedoborów. Ponadto, amiodaron może powodować poważne powikłania podczas znieczulenia ogólnego, w tym bradykardię oporną na atropinę, niedociśnienie i zaburzenia przewodzenia, a także rzadkie, ale ciężkie powikłania oddechowe, dlatego przed zabiegiem chirurgicznym należy poinformować anestezjologa o stosowaniu tego leku.
amiodaron, antagonista kanału wapniowego, beta-adrenolityk, bradykardia objawowa, cyklosporyna, cytochrom P450, czas protrombinowy, dabigatran, digoksyna, działanie proarytmiczne, fentanyl, fenytoina, flekainid, glikoproteina p, glikozyd naparstnicy, hipokaliemia, hipomagnezemia, kortykosteroid, lek moczopędny, lek przeciwarytmiczny klasy Ia, lek przeciwzakrzepowy, niedociśnienie, rabdomioliza, sofosbuwir, statyna, torsade de pointes, warfaryna, wydłużenie odstępu QT, zaburzenie czynności węzła zatokowego, zaburzenie przewodzenia, zaburzenie rytmu serca, zespół ostrej niewydolności oddechowej dorosłych, znieczulenie ogólne - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Gasprid
Przed rozpoczęciem terapii lekiem Gasprid konieczna jest szczegółowa ocena stosunku korzyści do ryzyka, zwłaszcza w kontekście potencjalnych poważnych zaburzeń rytmu serca. Wskazane jest monitorowanie EKG oraz badań biochemicznych krwi przed i w trakcie leczenia, ze szczególnym uwzględnieniem pacjentów z chorobami serca (np. komorowe zaburzenia rytmu, blok AV II/III stopnia, choroba niedokrwienna, niewydolność krążenia), niewydolnością nerek, ciężkimi chorobami płuc, zaburzeniami elektrolitowymi (hipokaliemia, leczenie insuliną), a także u osób z wymiotami lub przewlekłą biegunką. Leku nie należy stosować u pacjentów z odstępem QT >450 ms oraz u osób z niewyrównanymi zaburzeniami elektrolitowymi ze względu na zwiększone ryzyko arytmii.
badanie biochemiczne krwi, blok przedsionkowo-komorowy, brak laktazy, choroba niedokrwienna serca, cyzapryd, doustny lek przeciwzakrzepowy, EKG, farmakokinetyka leku, hipokaliemia, interakcja lekowa, komorowe zaburzenie rytmu, laktoza jednowodna, lek moczopędny, nagła śmierć, nietolerancja galaktozy, niewydolność krążenia, niewydolność nerek, niewydolność oddechowa, niewydolność wątroby, odstęp QT, przewlekła biegunka, zaburzenie czynności węzła zatokowego, zaburzenie równowagi elektrolitowej, zaburzenie rytmu serca, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy