Interakcje leku
Cordarone 50 mg/ml
Amiodaron wykazuje liczne interakcje farmakologiczne, które mogą prowadzić do poważnych zaburzeń rytmu serca, zwłaszcza torsade de pointes, szczególnie w połączeniu z lekami wydłużającymi odstęp QT, takimi jak przeciwarytmiki klasy IA (chinidyna, dyzopiramid, prokainamid), sotalol, bretylium, beprydyl, a także niektórymi lekami przeciwpsychotycznymi (chloropromazyna, haloperydol, amisulpiryd, sertindol). Jednoczesne stosowanie amiodaronu z beta-adrenolitykami i antagonistami kanałów wapniowych (werapamil, diltiazem) może wywołać znaczną bradykardię i zaburzenia przewodzenia serca. Szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko hipokaliemii i hipomagnezemii, które potęgują działanie proarytmiczne amiodaronu; w takich przypadkach konieczne jest monitorowanie stężenia potasu i magnezu oraz szybka korekta niedoborów. Ponadto, amiodaron może powodować poważne powikłania podczas znieczulenia ogólnego, w tym bradykardię oporną na atropinę, niedociśnienie i zaburzenia przewodzenia, a także rzadkie, ale ciężkie powikłania oddechowe, dlatego przed zabiegiem chirurgicznym należy poinformować anestezjologa o stosowaniu tego leku.
- Interakcje farmakodynamiczne
- Leki wywołujące zaburzenia rytmu serca typu torsade de pointes lub wydłużające odstęp QT
- Leki zwalniające rytm pracy serca
- Sofosbuwir i inne leki przeciwwirusowe
- Leki mogące wywołać hipokaliemię
- Znieczulenie ogólne
- Interakcje farmakokinetyczne
- Wpływ amiodaronu na inne produkty lecznicze
- Substraty glikoproteiny P
- Substraty CYP2C9
- Substraty CYP2D6
- Substraty CYP3A4
- Wpływ innych produktów leczniczych na amiodaron
- Interakcje amiodaronu z alkoholem
- Tabela istotnych interakcji lekowych amiodaronu
Interakcje farmakodynamiczne
Leki wywołujące zaburzenia rytmu serca typu torsade de pointes lub wydłużające odstęp QT
Stosowanie amiodaronu jest przeciwwskazane z lekami mogącymi wywoływać torsade de pointes ze względu na zwiększone ryzyko zagrażających życiu zaburzeń rytmu serca. Do takich leków należą:1
- Leki przeciwarytmiczne klasy IA (chinidyna, dyzopiramid, prokainamid), sotalol, bretylium, beprydyl
- Erytromycyna podawana dożylnie, kotrimoksazol oraz pentamidyna (podana pozajelitowo)
- Leki przeciwpsychotyczne: chloropromazyna, tiorydazyna, flufenazyna, pimozyd, haloperydol, amisulpiryd, sertindol
- Preparaty litu i trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne (np. doksepina, amitryptylina)
- Niektóre leki przeciwhistaminowe: terfenadyna, astemizol, mizolastyna
- Leki przeciwmalaryczne: chinina, chlorochina, meflochina, halofantryna, winkamina
- Cyzapryd i niektóre leki neuroleptyczne
W przypadku leków wydłużających odstęp QT, lecz nie wywołujących bezpośrednio torsade de pointes, ich jednoczesne podawanie z amiodaronem wymaga szczegółowej oceny stosunku ryzyka do korzyści. Należy monitorować pacjenta pod kątem wydłużenia odstępu QT. Szczególnie należy unikać stosowania fluorochinolonów u pacjentów otrzymujących amiodaron.2
Leki zwalniające rytm pracy serca
Nie zaleca się jednoczesnego stosowania amiodaronu z lekami zwalniającymi rytm pracy serca lub powodującymi zaburzenia automatyzmu czy przewodzenia serca. Szczególną ostrożność należy zachować przy łączeniu z lekami beta-adrenolitycznymi oraz antagonistami kanałów wapniowych (werapamil, diltiazem), gdyż ich połączenie może spowodować znaczną bradykardię i zaburzenia przewodzenia.3
Sofosbuwir i inne leki przeciwwirusowe
Nie zaleca się jednoczesnego stosowania amiodaronu z sofosbuwirem w skojarzeniu z innymi lekami przeciwwirusowymi o działaniu bezpośrednim (np. daklataswir, symeprewir, ledipaswir). Takie skojarzenie może prowadzić do wystąpienia ciężkiej, objawowej bradykardii. Jeśli nie można uniknąć takiego połączenia, po podaniu leków zaleca się dokładne monitorowanie pracy serca pacjenta.4
Leki mogące wywołać hipokaliemię
Istotne jest monitorowanie stężenia potasu podczas stosowania amiodaronu z lekami mogącymi powodować hipokaliemię. Należy uwzględnić, że:5
- Nie zaleca się jednoczesnego stosowania z drażniącymi lekami przeczyszczającymi wywołującymi hipokaliemię – należy stosować inne grupy leków przeczyszczających
- Należy zachować ostrożność przy stosowaniu amiodaronu z lekami mogącymi wywołać hipokaliemię i/lub hipomagnezemię, takimi jak:6
- Leki moczopędne
- Kortykosteroidy (gliko-, mineralo-) stosowane ogólnoustrojowo
- Tetrakozaktyd
- Amfoterycyna B podawana dożylnie
W przypadku wystąpienia hipokaliemii należy bezzwłocznie uzupełnić niedobór potasu, monitorować odstęp QT, a w przypadku pojawienia się zaburzeń rytmu typu torsade de pointes, należy wdrożyć odpowiednie postępowanie (stymulacja komorowa, infuzje magnezu) zamiast stosowania leków przeciwarytmicznych.7
Znieczulenie ogólne
U pacjentów leczonych amiodaronem obserwowano potencjalnie ciężkie powikłania podczas znieczulenia ogólnego:8
- Bradykardia nieodpowiadająca na atropinę
- Niedociśnienie
- Zaburzenia przewodzenia
- Zmniejszenie pojemności minutowej serca
Bardzo rzadko obserwowano ciężkie powikłania oddechowe (zespół ostrej niewydolności oddechowej dorosłych), czasami prowadzące do zgonu, występujące zwykle bezpośrednio po zakończeniu zabiegu chirurgicznego. Powikłania te mogą wynikać z interakcji amiodaronu z tlenem podawanym w dużym stężeniu. Przed zabiegiem chirurgicznym należy koniecznie poinformować anestezjologa o stosowaniu amiodaronu.9
Interakcje farmakokinetyczne
Wpływ amiodaronu na inne produkty lecznicze
Amiodaron i jego metabolit deetyloamiodaron hamują aktywność wielu enzymów cytochromu P450 (CYP1A1, CYP1A2, CYP3A4, CYP2C9, CYP2D6) oraz glikoproteinę P, co może prowadzić do zwiększonej ekspozycji na leki będące substratami tych enzymów. Ze względu na długi okres półtrwania amiodaronu, interakcje te mogą być obserwowane nawet po kilku miesiącach od zakończenia leczenia.10
Substraty glikoproteiny P
Amiodaron, będąc inhibitorem glikoproteiny P, może zwiększać narażenie organizmu na substraty tego transportera:11
- Glikozydy naparstnicy (digoksyna): Amiodaron zwiększa stężenie digoksyny we krwi, co może prowadzić do jej przedawkowania. Objawy toksyczności mogą obejmować zaburzenia czynności węzła zatokowego, zaburzenia automatyzmu (nadmierna bradykardia) oraz zwolnienie przewodzenia przedsionkowo-komorowego. Konieczne jest monitorowanie EKG i stężenia digoksyny w osoczu, a także obserwacja objawów klinicznych toksyczności. Może być wymagane dostosowanie dawki digoksyny.12
- Dabigatran: Należy zachować ostrożność podczas jednoczesnego stosowania amiodaronu z dabigatranem ze względu na zwiększone ryzyko krwawienia. Może być konieczne dostosowanie dawki dabigatranu zgodnie z zaleceniami dla tego leku.13
Substraty CYP2C9
Amiodaron zwiększa stężenie substratów izoenzymu CYP2C9 w osoczu poprzez hamowanie jego aktywności:14
- Warfaryna: Skojarzenie warfaryny z amiodaronem nasila działanie doustnego leku przeciwzakrzepowego, zwiększając ryzyko krwawienia. Konieczne jest ścisłe monitorowanie czasu protrombinowego (INR) oraz dostosowanie dawek leków przeciwzakrzepowych. Monitorowanie należy prowadzić zarówno podczas leczenia amiodaronem, jak i po jego zakończeniu.15
- Fenytoina: Skojarzenie fenytoiny z amiodaronem może prowadzić do przedawkowania fenytoiny, powodując objawy neurologiczne. Należy ściśle monitorować stan kliniczny pacjenta i natychmiast po wystąpieniu pierwszych objawów przedawkowania zmniejszyć dawkę fenytoiny oraz oznaczyć jej stężenie w osoczu.16
Substraty CYP2D6
Flekainid: Jednoczesne stosowanie amiodaronu i flekainidu powoduje zwiększenie stężenia flekainidu w osoczu poprzez hamowanie izoenzymu CYP2D6. Z tego powodu konieczne jest odpowiednie dostosowanie dawkowania flekainidu.17
Substraty CYP3A4
Jednoczesne stosowanie leków metabolizowanych przez CYP3A4 i amiodaronu, który jest inhibitorem tego enzymu, może prowadzić do zwiększenia stężenia tych leków w osoczu i zwiększenia ryzyka toksyczności.18
- Cyklosporyna: Jednoczesne stosowanie z amiodaronem może powodować zwiększenie stężenia cyklosporyny w osoczu. Konieczne jest dostosowanie dawki cyklosporyny.19
- Fentanyl: Jednoczesne stosowanie z amiodaronem może nasilać działanie fentanylu i zwiększać ryzyko jego toksycznego działania.20
- Statyny: Podczas jednoczesnego stosowania amiodaronu ze statynami metabolizowanymi przez CYP3A4 (symwastatyna, atorwastatyna, lowastatyna) występuje zwiększone ryzyko toksycznego wpływu na układ mięśniowy (rabdomioliza). Zaleca się stosowanie statyn nie metabolizowanych przez CYP3A4 podczas leczenia amiodaronem.21
- Inne leki metabolizowane przez CYP3A4: lidokaina, syrolimus, takrolimus, syldenafil, midazolam, triazolam, dihydroergotamina, ergotamina, kolchicyna – wszystkie te leki mogą wchodzić w interakcje z amiodaronem.22
Wpływ innych produktów leczniczych na amiodaron
Inhibitory CYP3A4 oraz CYP2C8 mogą hamować metabolizm amiodaronu i zwiększać ekspozycję na ten lek. Zaleca się unikanie stosowania inhibitorów CYP3A4 (np. soku z grejpfruta oraz niektórych leków) podczas leczenia amiodaronem.23
Interakcje amiodaronu z alkoholem
Podczas stosowania amiodaronu należy zachować szczególną ostrożność w przypadku spożywania alkoholu. Interakcja ta jest istotna z kilku powodów:
- Zarówno amiodaron, jak i alkohol mogą wpływać na wydłużenie odstępu QT, co przy jednoczesnym stosowaniu może zwiększać ryzyko wystąpienia groźnych zaburzeń rytmu serca
- Alkohol może nasilać działanie amiodaronu na układ sercowo-naczyniowy, szczególnie w zakresie obniżania ciśnienia tętniczego
- Metabolizm alkoholu i amiodaronu zachodzi przy udziale enzymów wątrobowych, co może prowadzić do konkurencji o te same szlaki metaboliczne
- U pacjentów z niewydolnością wątroby jednoczesne spożywanie alkoholu i przyjmowanie amiodaronu może prowadzić do nasilenia działań niepożądanych
Ze względu na długi okres półtrwania amiodaronu, interakcje z alkoholem mogą występować nawet kilka miesięcy po zakończeniu leczenia tym lekiem. Pacjentom stosującym amiodaron zaleca się znaczne ograniczenie lub całkowite zaprzestanie spożywania alkoholu w trakcie terapii oraz przez kilka miesięcy po jej zakończeniu.
Tabela istotnych interakcji lekowych amiodaronu
| Grupa leków/lek | Mechanizm interakcji | Skutki interakcji | Poziom istotności | Postępowanie |
|---|---|---|---|---|
| Leki wywołujące torsade de pointes (przeciwarytmiczne klasy IA, sotalol, niektóre leki przeciwpsychotyczne) | Synergistyczne działanie wydłużające odstęp QT | Zwiększone ryzyko zagrażających życiu zaburzeń rytmu serca | Bardzo wysoki | Przeciwwskazane |
| Beta-adrenolityki, antagoniści kanałów wapniowych (werapamil, diltiazem) | Addytywne działanie zwalniające rytm serca | Znaczna bradykardia, zaburzenia przewodzenia | Wysoki | Nie zalecane |
| Sofosbuwir i inne leki przeciwwirusowe o działaniu bezpośrednim | Mechanizm nieznany | Ciężka, objawowa bradykardia | Wysoki | Nie zalecane, jeśli konieczne – ścisłe monitorowanie |
| Leki wywołujące hipokaliemię (diuretyki, kortykosteroidy, amfoterycyna B iv) | Hipokaliemia potęguje działanie proarytmiczne | Zwiększone ryzyko arytmii, torsade de pointes | Wysoki | Monitorowanie poziomu potasu, suplementacja |
| Digoksyna | Inhibicja glikoproteiny P, zmniejszenie klirensu digoksyny | Zwiększone stężenie digoksyny, ryzyko toksyczności | Wysoki | Monitorowanie stężenia digoksyny, EKG, redukcja dawki |
| Warfaryna | Inhibicja CYP2C9 | Nasilenie działania przeciwzakrzepowego, ryzyko krwawienia | Wysoki | Ścisłe monitorowanie INR, dostosowanie dawki |
| Fenytoina | Inhibicja CYP2C9 | Zwiększone stężenie fenytoiny, objawy neurologiczne | Wysoki | Monitorowanie stężenia fenytoiny, redukcja dawki |
| Statyny (symwastatyna, atorwastatyna, lowastatyna) | Inhibicja CYP3A4 | Zwiększone ryzyko miopatii, rabdomiolizy | Wysoki | Stosowanie statyn niemetabolizowanych przez CYP3A4 |
| Dabigatran | Inhibicja glikoproteiny P | Zwiększone ryzyko krwawienia | Średni | Ostrożność, dostosowanie dawki dabigatranu |
| Cyklosporyna | Inhibicja CYP3A4 | Zwiększone stężenie cyklosporyny | Średni | Dostosowanie dawki cyklosporyny |
| Fentanyl | Inhibicja CYP3A4 | Nasilone działanie fentanylu, ryzyko toksyczności | Średni | Ostrożność, dostosowanie dawki |
| Flekainid | Inhibicja CYP2D6 | Zwiększone stężenie flekainidu | Średni | Dostosowanie dawki flekainidu |
| Alkohol | Konkurencyjny metabolizm wątrobowy, addytywne działanie na odstęp QT | Nasilenie działań niepożądanych, ryzyko arytmii | Średni | Ograniczenie lub unikanie spożycia alkoholu |
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.
- Dawkowanie i sposób podawania
- Działania niepożądane
- Interakcje leku
- Profil bezpieczeństwa leku
- Przeciwwskazania
- Przedawkowanie
- Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
- Skład i postać leku
- Specjalne ostrzeżenia
- Właściwości farmakodynamiczne
- Właściwości farmakokinetyczne
- Wpływ na płodność, ciążę i laktację
- Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
- Wskazania do stosowania