atrofia plamki
Atrofia plamki (atrofia plamki żółtej, zanik plamki) to schorzenie okulistyczne charakteryzujące się zanikiem i degeneracją komórek w obszarze plamki żółtej (macula lutea) – centralnej części siatkówki odpowiedzialnej za ostre, centralne widzenie. Stan ten prowadzi do pogorszenia ostrości wzroku, zniekształcenia obrazu oraz trudności w rozpoznawaniu szczegółów i twarzy.
Atrofia plamki może występować jako skutek procesów związanych z wiekiem (AMD – zwyrodnienie plamki związane z wiekiem), chorób dziedzicznych (np. dystrofie plamki), stanów zapalnych siatkówki, urazów lub jako powikłanie wysokiej krótkowzroczności. W zaawansowanym stadium obserwuje się zanik fotoreceptorów, nabłonka barwnikowego siatkówki oraz ścieńczenie warstw siatkówki w obszarze plamki.
Diagnostyka atrofii plamki obejmuje badanie dna oka, OCT (optyczną koherentną tomografię), angiografię fluoresceinową oraz autofluorescencję dna oka. Charakterystycznym obrazem w badaniu okulistycznym są dobrze odgraniczone obszary zaniku z widocznym unaczynieniem naczyniówki i brakiem prawidłowej tkanki siatkówkowej.
Leczenie atrofii plamki stanowi wyzwanie kliniczne, gdyż w większości przypadków proces zaniku jest nieodwracalny. Obecnie prowadzone są badania nad terapiami komórkowymi, neuroprotekcją oraz implantami siatkówkowymi. U pacjentów z atrofią plamki istotna jest rehabilitacja wzrokowa, wykorzystanie pomocy optycznych oraz monitorowanie postępu choroby.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Sucha degeneracja plamki żółtej – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Sucha degeneracja plamki żółtej (dry AMD) jest główną przyczyną nieodwracalnej utraty widzenia centralnego w krajach rozwiniętych, dotykając centralnej części siatkówki. Choroba ta charakteryzuje się powolnym postępem, który może trwać wiele lat, a jej przebieg jest zróżnicowany między pacjentami. Wczesne przesunięcie o co najmniej dwa stopnie na 9-stopniowej skali nasilenia AMD w ciągu pierwszych dwóch lat jest silnym predyktorem progresji do późnego stadium choroby w ciągu kolejnych pięciu lat. Nowoczesne modele oparte na uczeniu głębokim osiągają wysoką dokładność prognostyczną (C-statystyka 86,4; 95% CI 86,2-86,6) i przewyższają tradycyjne metody kliniczne, co może znacząco usprawnić podejmowanie decyzji terapeutycznych. Obecnie brak jest skutecznych terapii zatrzymujących postęp suchej AMD, jednak suplementacja witaminami i minerałami wg formuły AREDS zmniejsza ryzyko progresji o 25%.
AMD, analiza przeżycia, atrofia plamki, badanie obrazowe, halucynacje wzrokowe, kwasy tłuszczowe omega-3, luteina, plamka żółta, późne stadium AMD, środek neuroprotekcyjny, sucha degeneracja plamki żółtej, terapia genowa, terapia komórkowa, uczenie głębokie, widzenie centralne, widzenie obwodowe, wysiękowa postać AMD, zdjęcie dna oka, zespół Charlesa Bonneta - Leksykon chorób i schorzeń
Mokra postać zwyrodnienia plamki żółtej – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Mokra postać zwyrodnienia plamki żółtej (wAMD) to zaawansowana forma AMD, charakteryzująca się neowaskularyzacją podsiatkówkową, prowadzącą do przeciekania naczyń, uszkodzeń i bliznowacenia w centralnym polu widzenia. Stanowi około 10% przypadków AMD, ale odpowiada za 90% istotnej utraty wzroku. Rokowanie zależy od wyjściowej ostrości wzroku, wieku pacjenta, czasu od pojawienia się objawów do leczenia, cech obrazowych OCT (np. grubość naczyniówki pod dołkiem) oraz typu zmiany neowaskularnej i polimorfizmów genetycznych. Wczesne wdrożenie terapii anty-VEGF (aflibercept, bewacyzumab, ranibizumab, pegaptanib, brolucizumab) jest kluczowe dla zachowania funkcji wzrokowej, jednak 25% pacjentów może nie odpowiadać na leczenie. Długoterminowo obserwuje się tendencję do pogorszenia ostrości wzroku, mimo początkowej poprawy w pierwszym roku terapii.
aflibercept, atrofia geograficzna, atrofia plamki, bewacyzumab, brolucizumab, centralne pole widzenia, grubość naczyniówki, lek anty-VEGF, mokra postać zwyrodnienia plamki żółtej, neowaskularne AMD, neowaskularyzacja naczyniówkowa, nieprawidłowe naczynia krwionośne, obrazowanie OCT, ostrość wzroku, polimorfizm genetyczny, ranibizumab, ślepota prawna, sucha postać AMD, terapia fotodynamiczna, VEGF, wstrzyknięcie doszklistkowe