szczepionka komórkowa
Szczepionka komórkowa to rodzaj szczepionki, w której produkcji wykorzystuje się żywe komórki jako medium do namnażania antygenów wirusowych lub bakteryjnych. W przeciwieństwie do tradycyjnych szczepionek, które często wykorzystują jaja kurze, szczepionki komórkowe są produkowane w warunkach laboratoryjnych na liniach komórkowych, co pozwala na większą kontrolę procesu produkcji i potencjalnie zmniejsza ryzyko reakcji alergicznych.
Zaletą szczepionek komórkowych jest ich większa czystość biologiczna, przewidywalność składu oraz możliwość szybszego zwiększenia produkcji w odpowiedzi na nagłe zapotrzebowanie, np. podczas pandemii. Technologia ta jest szczególnie cenna w produkcji szczepionek przeciwko grypie, gdzie tradycyjna metoda wykorzystująca jaja kurze wymaga długiego czasu przygotowania.
W praktyce klinicznej szczepionki komórkowe wykazują podobną skuteczność i profil bezpieczeństwa jak tradycyjne szczepionki, ale mogą być lepiej tolerowane przez osoby z alergią na białko jaja kurzego. Technologia ta jest coraz szerzej stosowana w nowoczesnej wakcynologii i stanowi ważny krok w kierunku poprawy dostępności, bezpieczeństwa i efektywności szczepionek.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Szczepionka przeciw grypie – Epidemiologia
Globalny System Nadzoru i Reagowania na Grypę (GISRS), utworzony przez WHO, obejmuje 125 ośrodków w 96 krajach i od 1973 roku prowadzi selekcję szczepów wirusa grypy do szczepionek. Rocznie testuje się ponad 600 000 próbek klinicznych, co umożliwia monitorowanie ewolucji antygenowej wirusów grypy, w tym dryftu antygenowego, szczególnie w przypadku wirusów A(H3N2). Proces produkcji szczepionek trwa 6-8 miesięcy, co może powodować niedopasowanie szczepów szczepionkowych do krążących wirusów. Nowe technologie, takie jak szczepionki komórkowe, rekombinowane oraz platformy RNA/DNA, oferują potencjał poprawy dopasowania i elastyczności w adaptacji szczepionek w trakcie sezonu grypowego. Skuteczność szczepionek (VE) w sezonie 2024-2025 w USA wynosiła 40-60% przy dobrym dopasowaniu antygenowym, zmniejszając ryzyko hospitalizacji u dzieci o około 50% oraz ryzyko zgonu u dorosłych o 36%. Nadzór epidemiologiczny i monitorowanie wyszczepialności prowadzone są w wielu krajach, m.in. w USA, Australii, Kanadzie, Holandii, Nowej Zelandii i Walii, z wyszczepialnością w grupie 65+ wahającą się od 58,2% (Utah, USA) do 72,5% (Walia, sezon 2023/24).
Centrum Kontroli i Zapobiegania Chorobom, choroba grypopodobna, Globalny System Nadzoru i Reagowania na Grypę, mutacja adaptacyjna, nadzór syndromiczny, nadzór wirusologiczny, narkolepsja, sekwencjonowanie genomu, skuteczność szczepionki przeciw grypie, Światowa Organizacja Zdrowia, szczep szczepionkowy, szczepionka czterowalentna, szczepionka komórkowa, szczepionka rekombinowana, szczepionka trójwalentna, wirus grypy - Leksykon chorób i schorzeń
Wścieklizna – Zapobieganie i profilaktyka
Wścieklizna to śmiertelna wirusowa choroba OUN wywoływana przez wirus wścieklizny, przenoszona głównie przez ugryzienia zakażonych zwierząt. Profilaktyka przedekspozycyjna (PrEP) obejmuje schemat 2 dawek szczepionki podawanych w dniach 0 i 7, zapewniający ochronę do 3 lat, zalecany osobom z grup wysokiego ryzyka (weterynarze, pracownicy laboratoriów, speleolodzy, podróżujący do obszarów endemicznych). PrEP upraszcza późniejsze leczenie poekspozycyjne (PEP), eliminując konieczność podawania ludzkiej immunoglobuliny przeciwko wściekliźnie (HRIG) i zmniejszając liczbę dawek szczepionki po ekspozycji. Zalecana jest dawka przypominająca szczepionki, gdy miano przeciwciał spada poniżej 0,5 IU/ml (RFFIT).
błona śluzowa, drgawka, działanie niepożądane, immunoglobulina przeciwko wściekliźnie, Komitet Doradczy ds. Praktyk Szczepień, ludzka immunoglobulina przeciwko wściekliźnie, miano przeciwciał, mięsień naramienny, obszar endemiczny, ośrodkowy układ nerwowy, porażenie, profilaktyka poekspozycyjna, profilaktyka przedekspozycyjna, przeciwciała neutralizujące, rdzeń kręgowy, roztwór jodopowidonu, schemat szczepień, szczepionka komórkowa, układ odpornościowy, wirus wścieklizny, zaburzenie odporności, zapalenie mózgu