immunoglobulina przeciwko wściekliźnie

Immunoglobulina przeciwko wściekliźnie (HRIG – Human Rabies Immunoglobulin) to preparat zawierający gotowe przeciwciała skierowane przeciwko wirusowi wścieklizny, który jest stosowany w profilaktyce poekspozycyjnej po kontakcie z potencjalnie zakażonym zwierzęciem.

Mechanizm działania immunoglobuliny polega na natychmiastowym neutralizowaniu wirusa wścieklizny w miejscu zranienia, zapobiegając jego rozprzestrzenianiu się do układu nerwowego. Podaje się ją jednoczasowo ze szczepionką przeciwko wściekliźnie, ale w inne miejsce ciała, aby uniknąć neutralizacji szczepionki.

Zgodnie z zaleceniami WHO, immunoglobulinę należy podać jak najszybciej po ekspozycji, najlepiej w ciągu 24 godzin. Dawkowanie wynosi 20 IU/kg masy ciała, przy czym możliwie jak największą część dawki należy podać miejscowo, nastrzykując okolice rany, a pozostałą część domięśniowo. Preparat jest szczególnie istotny w przypadku ran kategorii III (głębokie uszkodzenia skóry, pogryzienia w okolice bogato unerwione).

Powiązane wpisy

Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Verorab 3,25 j.m. wirusa wścieklizny, szczep Wistar Rabies PM/WI38 1503-3M (inaktywowany)/0,5 ml; 1 dawka (0,5 ml)

VERORAB to inaktywowana szczepionka przeciw wściekliźnie, zawierająca szczep Wistar Rabies PM/WI38 1503-3M namnażany w komórkach VERO, w dawce 0,5 ml zawierającej 3,25 j.m. wirusa. Immunogenność szczepionki potwierdzono w standardowym 3-dawkowym schemacie (dni 0, 7, 21 lub 28), gdzie u 100% pacjentów osiągnięto miano przeciwciał neutralizujących ≥ 0,5 j.m./ml do 14 dnia po zakończeniu cyklu. Przyspieszony 2-dawkowy schemat (dni 0 i 7) podawany domięśniowo lub śródskórnie (2×0,1 ml) wykazał odpowiedź immunologiczną u ponad 97% zaszczepionych już w 21 dniu. Długoterminowa obserwacja do 10 lat potwierdziła utrzymanie ochronnych mian przeciwciał u 96,9% pacjentów po dawce przypominającej podanej po roku. Po roku od szczepienia obserwowano szybką i silną odpowiedź anamnestyczną po symulowanej profilaktyce poekspozycyjnej (PEP), co świadczy o trwałej pamięci immunologicznej.
immunoglobulina przeciwko wściekliźnie, komórki Vero, miano przeciwciał neutralizujących, odpowiedź anamnestyczna, pamięć immunologiczna, podanie śródskórne, profilaktyka poekspozycyjna, profilaktyka przedekspozycyjna, przeciwciała neutralizujące wirusa wścieklizny, schemat Essen, schemat Zagreb, szczep Wistar Rabies, szczepionka przeciw wściekliźnie, wirus wścieklizny
Leksykon chorób i schorzeń
Wścieklizna – Etiologia i przyczyny

Wścieklizna (rabies) to śmiertelna choroba wirusowa wywoływana przez neurotropowy wirus z rodzaju Lyssavirus, rodziny Rhabdoviridae, charakteryzujący się jednoniciowym RNA i kształtem pocisku. Wirus powoduje ostre zapalenie mózgu i rdzenia kręgowego, przenosząc się głównie przez ukąszenia zakażonych ssaków, z psami jako źródłem 99% zakażeń u ludzi. Okres inkubacji wynosi zwykle 1-3 miesiące, zależnie od lokalizacji i wielkości inokulum. Patogeneza obejmuje transport wirusa wsteczny aksonalny do OUN, gdzie dochodzi do gwałtownej replikacji i zapalenia mózgu, a następnie rozprzestrzeniania się do tkanek obwodowych, np. gruczołów ślinowych. Wścieklizna manifestuje się w dwóch formach: szałowej (80-85% przypadków) z nadaktywnością i hydrofobią oraz porażennej z dominującym porażeniem mięśni. Diagnostyka opiera się na izolacji wirusa, wykryciu ciałek Negriego, immunofluorescencji i PCR, jednak potwierdzenie często wymaga badań specjalistycznych i obserwacji zwierzęcia przez 10 dni. Wścieklizna jest praktycznie zawsze śmiertelna po wystąpieniu objawów klinicznych, a globalna śmiertelność wynosi około 59 000 zgonów rocznie, głównie w Afryce i Azji.
badanie immunofluorescencyjne, biopsja skóry, choroba odzwierzęca, ciałka Negriego, hydrofobia, immunoglobulina przeciwko wściekliźnie, lyssavirus, ośrodkowy układ nerwowy, parestezja, PCR, piroptoza, płyn mózgowo-rdzeniowy, profilaktyka poekspozycyjna, rdzeń kręgowy, receptor nikotynowy acetylocholiny, rhabdoviridae, wirus neurotropowy, wirus wścieklizny, zapalenie mózgu, zwój nerwowy
Leksykon chorób i schorzeń
Wścieklizna – Epidemiologia

Wścieklizna (rabies) pozostaje śmiertelną, ale w pełni zapobiegającą chorobą wirusową, która rocznie powoduje około 59 000 zgonów na świecie, z czego 95% przypadków występuje w Afryce i Azji, głównie wśród dzieci poniżej 15 roku życia. Głównym rezerwuarem i źródłem zakażeń u ludzi są psy, odpowiadające za 99% przypadków. W krajach rozwiniętych, takich jak USA i Kanada, wścieklizna u ludzi jest rzadka (<10 przypadków rocznie), a choroba u zwierząt domowych została znacznie ograniczona dzięki szczepieniom i nadzorowi epidemiologicznemu. W USA w 2022 roku odnotowano 3 579 przypadków wścieklizny u zwierząt, głównie dzikich (nietoperze 33,9%, szopy 28,1%, skunksy 18,9%, lisy 8,6%). Diagnostyka opiera się na testach immunofluorescencyjnych, immunohistochemii i RT-qPCR, a nadzór jest prowadzony przez sieć laboratoriów i departamentów zdrowia publicznego. Kluczowe działania prewencyjne obejmują szczepienia zwierząt domowych, profilaktykę poekspozycyjną (PEP) u ludzi oraz kontrolę populacji dzikich zwierząt poprzez doustne szczepienia (ORV).
gospodarz rezerwuarowy, immunoglobulina przeciwko wściekliźnie, immunohistochemia, lyssawirus, RT-qPCR, Światowa Organizacja Zdrowia, szczepionka przeciwko wściekliźnie, wirus wścieklizny, wścieklizna
Leksykon chorób i schorzeń
Wścieklizna – Objawy

Wścieklizna to ostra, neurotropowa choroba wirusowa wywoływana przez wirusa z rodziny Rhabdoviridae, rodzaju Lyssavirus, charakteryzująca się niemal 100% śmiertelnością po wystąpieniu objawów klinicznych. Okres inkubacji jest zmienny, najczęściej 30-90 dni, ale może trwać od kilku dni do ponad 2 lat, zależnie od lokalizacji ukąszenia, rozległości rany, ilości wirusa i szczepu. Przebieg kliniczny dzieli się na fazę prodromalną (2-10 dni) z objawami grypopodobnymi i parestezjami w miejscu ugryzienia, ostrą fazę neurologiczną (2-7 dni) z postacią wściekłą (80% przypadków) objawiającą się m.in. hydrofobią, aerofobią, hipersaliwacją, pobudzeniem i halucynacjami, lub postacią porażenną (20%) z postępującym porażeniem wiotkim rozpoczynającym się od miejsca ugryzienia. Końcowa faza to śpiączka, zaburzenia oddychania i krążenia oraz niewydolność wielonarządowa, prowadząca do śmierci zwykle w ciągu 7-14 dni od pojawienia się objawów.
aerofobia, anoreksja, arytmia serca, bradykardia, drgawki, dysfagia, dysfunkcja autonomicznego układu nerwowego, dysfunkcja mózgu, faza prodromalna, fotofobia, hiperkapnia, hipersaliwacja, hydrofobia, immunoglobulina przeciwko wściekliźnie, kwasica metaboliczna, lyssavirus, nadwrażliwość na bodźce, namnażanie wirusa, nerw obwodowy, niewydolność oddechowa, niewydolność wielonarządowa, objawy grypopodobne, objawy neurologiczne, osłabienie mięśni oddechowych, ośrodkowy układ nerwowy, parestezje, pobudzenie psychoruchowe, porażenie wiotkie, przeciwciało, rdzeń kręgowy, śpiączka, świąd, szczepionka przeciwko wściekliźnie, tężec, tkanka nerwowa, układ immunologiczny, zaburzenia psychiczne, zaburzenia świadomości, zaburzenia termoregulacji, zaburzenia zachowania, zapalenie mózgu, zatrzymanie krążenia, zespół Guillaina-Barrégo, złe samopoczucie
Leksykon chorób i schorzeń
Wścieklizna – Patofizjologia i mechanizm

Wścieklizna to śmiertelna, ostra encefalomielitis wywoływana przez neurotropowy wirus z rodziny Rhabdoviridae, rodzaju Lyssavirus, charakteryzująca się niemal 100% śmiertelnością po wystąpieniu objawów klinicznych. Wirus posiada cylindryczną morfologię, genom RNA o ujemnej polarności kodujący pięć białek (N, P, M, G, L) i replikuje się w cytoplazmie zakażonych neuronów, tworząc charakterystyczne ciałka Negriego (3-27 µm). Droga zakażenia to najczęściej ugryzienie przez zakażone zwierzęta, z wniknięciem wirusa przez uszkodzoną skórę lub błony śluzowe. Po wniknięciu wirus może replikować się w tkance mięśniowej lub bezpośrednio wnikać do obwodowego układu nerwowego, wykorzystując glikoproteinę G do wiązania receptorów acetylocholinowych i endocytozy klatrynowej. Transport wirusa odbywa się wstecznie wzdłuż aksonów do ośrodkowego układu nerwowego (OUN), gdzie następuje intensywna replikacja i dalsze rozprzestrzenianie do gruczołów ślinowych oraz innych narządów (trzustka, nerki, serce, siatkówka, rogówka). Okres inkubacji jest zmienny, od 2 tygodni do 6 lat (średnio 2-3 miesiące), zależny od miejsca zakażenia, dawki wirusa i stanu immunologicznego pacjenta.
autofagia, bariera krew-mózg, ciałka Negriego, dysfunkcja mitochondrialna, endocytoza zależna od klatryny, faza prodromalna, hydrofobia, immunoglobulina przeciwko wściekliźnie, komórka prezentująca antygen, lyssavirus, nukleoproteina, ośrodkowy układ nerwowy, patogeneza wirusa, profilaktyka poekspozycyjna, przeciwciała neutralizujące, receptor acetylocholinowy, rhabdoviridae, RNA wirusowe, stres oksydacyjny, transport aksonalny, transport transsynaptyczny, wirus wścieklizny, wirusy neurotropowe, złącze nerwowo-mięśniowe
Leksykon chorób i schorzeń
Wścieklizna – Zapobieganie i profilaktyka

Wścieklizna to śmiertelna wirusowa choroba OUN wywoływana przez wirus wścieklizny, przenoszona głównie przez ugryzienia zakażonych zwierząt. Profilaktyka przedekspozycyjna (PrEP) obejmuje schemat 2 dawek szczepionki podawanych w dniach 0 i 7, zapewniający ochronę do 3 lat, zalecany osobom z grup wysokiego ryzyka (weterynarze, pracownicy laboratoriów, speleolodzy, podróżujący do obszarów endemicznych). PrEP upraszcza późniejsze leczenie poekspozycyjne (PEP), eliminując konieczność podawania ludzkiej immunoglobuliny przeciwko wściekliźnie (HRIG) i zmniejszając liczbę dawek szczepionki po ekspozycji. Zalecana jest dawka przypominająca szczepionki, gdy miano przeciwciał spada poniżej 0,5 IU/ml (RFFIT).
błona śluzowa, drgawka, działanie niepożądane, immunoglobulina przeciwko wściekliźnie, Komitet Doradczy ds. Praktyk Szczepień, ludzka immunoglobulina przeciwko wściekliźnie, miano przeciwciał, mięsień naramienny, obszar endemiczny, ośrodkowy układ nerwowy, porażenie, profilaktyka poekspozycyjna, profilaktyka przedekspozycyjna, przeciwciała neutralizujące, rdzeń kręgowy, roztwór jodopowidonu, schemat szczepień, szczepionka komórkowa, układ odpornościowy, wirus wścieklizny, zaburzenie odporności, zapalenie mózgu
Leksykon chorób i schorzeń
Wścieklizna – Leczenie

Wścieklizna jest wirusową chorobą układu nerwowego o niemal 100% śmiertelności po wystąpieniu objawów klinicznych. Profilaktyka poekspozycyjna (PEP) jest kluczowa i obejmuje natychmiastowe przemycie rany wodą z mydłem przez co najmniej 15 minut, podanie ludzkiej immunoglobuliny przeciwko wściekliźnie (HRIG) w dawce 20 j.m./kg masy ciała, z infiltracją całej dawki w okolicę rany oraz podanie inaktywowanej szczepionki przeciwko wściekliźnie według schematu: u osób nieszczepionych 4 dawki w dniach 0, 3, 7 i 14 (z piątą dawką w dniu 28 u pacjentów z zaburzeniami odporności), a u osób wcześniej zaszczepionych 2 dawki w dniach 0 i 3 bez HRIG. Szczepionki podaje się domięśniowo w mięsień naramienny lub przednio-boczną część uda u dzieci. Brak skutecznego leczenia po wystąpieniu objawów klinicznych, a opieka paliatywna obejmuje intensywną terapię kardiologiczno-oddechową i leczenie objawowe, w tym haloperidol (10-20 mg/24h) na pobudzenie i lęk. Protokół Milwaukee, polegający na śpiączce farmakologicznej i terapii przeciwwirusowej, nie wykazał skuteczności i nie jest zalecany.
fawipirawir, hipotermia terapeutyczna, immunoglobulina przeciwko wściekliźnie, lek przeciwbólowy, lek przeciwwirusowy, lek sedatywny, ludzka immunoglobulina przeciwko wściekliźnie, mięsień naramienny, okres inkubacji, opieka paliatywna, profilaktyka poekspozycyjna, przeciwciało monoklonalne, reakcja alergiczna, śpiączka farmakologiczna, środek dezynfekujący, szczepionka inaktywowana, terapia neuroprotekcyjna, układ nerwowy, wścieklizna, wstrzyknięcie domięśniowe, zaburzenia odporności, zapalenie mózgu
Leksykon chorób i schorzeń
Zapalenie mózgu – Zapobieganie i profilaktyka

Kleszczowe zapalenie mózgu (KZM) stanowi poważne zagrożenie neurologiczne, a jego profilaktyka opiera się przede wszystkim na szczepieniach oraz unikaniu ukłuć przez kleszcze. Szczepionka TICOVAC, zatwierdzona przez FDA w 2021 roku dla osób od 1 roku życia, podawana jest w schemacie 3 dawek, z dawką przypominającą co około 3 lata w przypadku dalszego narażenia. Profilaktyka obejmuje także stosowanie odzieży ochronnej, repelentów z DEET, impregnowanie odzieży permetryną (0,5%) oraz unikanie obszarów endemicznych w sezonie aktywności kleszczy. Dodatkowo, istotne jest unikanie spożycia niepasteryzowanych produktów mlecznych, które mogą przenosić wirusa KZM drogą pokarmową, co podkreśla konieczność spożywania wyłącznie pasteryzowanego mleka i produktów mlecznych w obszarach ryzyka.
choroba wirusowa, cytomegalowirus, DEET, herpeswirus, immunoglobulina przeciwko wściekliźnie, IR3535, japońskie zapalenie mózgu, kleszczowe zapalenie mózgu, lek przeciwpadaczkowy, letermowir, ludzki herpeswirus 6, monitorowanie EEG, napad padaczkowy, niepasteryzowany produkt mleczny, obszar endemiczny, olejek z eukaliptusa cytrynowego, permetryna, pikarydyna, powikłanie neurologiczne, profilaktyka poekspozycyjna, przeciwciało IgG, przeszczep komórek macierzystych, skala Glasgow, środek odstraszający kleszcze, stan padaczkowy, szczepionka MMR, szczepionka żywa atenuowana, Toxoplasma, trimetoprim-sulfametoksazol, wirusowe zapalenie mózgu, wścieklizna
Leksykon chorób i schorzeń
Wścieklizna – Rokowania, prognozy i postęp choroby

Wścieklizna (Rabies) jest chorobą odzwierzęcą o niemal 100% śmiertelności po wystąpieniu objawów klinicznych, zgon następuje zwykle w ciągu 3-10 dni od ich pojawienia się. Po przedostaniu się wirusa do ośrodkowego układu nerwowego leczenie jest nieskuteczne, a rokowanie wyjątkowo niekorzystne. Profilaktyka poekspozycyjna (PEP) jest niemal w 100% skuteczna, pod warunkiem wdrożenia przed wystąpieniem symptomów. Niepowodzenie PEP wynika z opóźnionego podania, błędów w aplikacji immunoglobuliny lub szczepionki oraz stosowania preparatów niskiej jakości. Nieliczne, wyjątkowe przypadki przeżycia dotyczą głównie wariantów wirusa pochodzących od nietoperzy, jednak nawet one wiążą się z ciężkimi deficytami neurologicznymi. WHO zaleca kompleksową opiekę paliatywną po pojawieniu się objawów.
choroba odzwierzęca, choroba zakaźna, deficyt neurologiczny, immunoglobulina przeciwko wściekliźnie, lyssawirus, miano przeciwciał, nadzór epidemiologiczny, ośrodkowy układ nerwowy, preparat biologiczny, profilaktyka poekspozycyjna, przeciwciało neutralizujące, serologia, śmiertelność, status szczepienia, szczepienie poekspozycyjne, uczenie maszynowe, wirus wścieklizny, wścieklizna, zaniedbana choroba tropikalna