PEG
PEG (przezskórna endoskopowa gastrostomia) to zabieg medyczny polegający na utworzeniu bezpośredniego dostępu do żołądka przez powłoki brzuszne w celu długotrwałego żywienia pacjenta. Procedura wykonywana jest endoskopowo i stanowi alternatywę dla klasycznej, chirurgicznej gastrostomii.
Wskazaniami do założenia PEG są przede wszystkim zaburzenia połykania (dysfagia) różnego pochodzenia, uniemożliwiające przyjmowanie pokarmów drogą doustną przez okres dłuższy niż 2-3 tygodnie. Najczęstsze wskazania obejmują choroby neurologiczne (udar mózgu, stwardnienie zanikowe boczne, chorobę Parkinsona), nowotwory głowy i szyi, zaburzenia świadomości czy długotrwałą śpiączkę.
Procedura zakładania PEG jest stosunkowo bezpieczna, jednak jak każdy zabieg medyczny wiąże się z ryzykiem powikłań, takich jak infekcja wokół miejsca wkłucia, przemieszczenie zgłębnika, przeciek treści żołądkowej czy krwawienie. Właściwa pielęgnacja PEG oraz regularne kontrole medyczne zmniejszają ryzyko wystąpienia tych komplikacji.
PEG może pozostawać u pacjenta przez długi czas (nawet kilka lat), a wymiana zgłębnika nie wymaga powtórnej endoskopii. Nowoczesne rozwiązania technologiczne w konstrukcji zgłębników PEG znacząco poprawiły komfort pacjentów i ułatwiły podaż leków oraz pokarmów.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Trudności w połykaniu – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Dysfagia, definiowana jako trudności w przesuwaniu pokarmów lub płynów z jamy ustnej do żołądka, jest objawem o zróżnicowanej etiologii, często występującym u osób starszych oraz pacjentów z chorobami neurologicznymi, takimi jak udar, choroba Parkinsona czy demencja. Szacuje się, że dotyczy ona nawet 15% populacji powyżej 50. roku życia, a w placówkach opieki długoterminowej częstość sięga 30-40%. Dysfagia niesie ze sobą ryzyko poważnych powikłań, w tym aspiracji, niedożywienia, odwodnienia oraz zachłystowego zapalenia płuc, co znacząco wpływa na jakość życia pacjentów. Diagnostyka opiera się na szczegółowym wywiadzie (identyfikującym 80-85% przyczyn), ocenie klinicznej połykania, wideofluoroskopii, fiberoptycznej endoskopowej ocenie połykania (FEES), manometrii przełyku oraz badaniach obrazowych (RTG, TK, MRI). Kluczowa jest interdyscyplinarna współpraca zespołu medycznego, w tym lekarzy, logopedów, dietetyków i pielęgniarek.
aspiracja treści pokarmowej, choroba neurologiczna, choroba nowotworowa, dysfagia, endoskopia górnego odcinka przewodu pokarmowego, funkcje poznawcze, intubacja, lek mukolityczny, lek przeciwrefluksowy, manewr połykania, manometria przełyku, niedożywienie, odwodnienie, odynofagia, opieka paliatywna, PEG, refluks żołądkowo-przełykowy, regurgitacja, rurka tracheostomijna, sarkopenia, stan odżywienia, toksyna botulinowa, wideofluoroskopia, zaburzenie motoryki przełyku, zachłystowe zapalenie płuc, żywienie parenteralne - Leksykon chorób i schorzeń
Rak języka – Leczenie
Leczenie raka języka opiera się głównie na chirurgii, obejmującej glossektomię częściową lub całkowitą z ewentualną limfadenektomią szyjną, w zależności od zaawansowania guza. Wczesne stadia (I i II) mogą być skutecznie leczone samodzielnie chirurgicznie, z wskaźnikami wyleczenia sięgającymi 70-85%. W bardziej zaawansowanych przypadkach (III i IV) stosuje się leczenie skojarzone, łączące operację z radioterapią (dawka 66-72 Gy przez 6-7 tygodni) i/lub chemioterapią, najczęściej z użyciem związków platyny i 5-fluorouracylu. Nowoczesne techniki chirurgiczne, takie jak chirurgia laserowa, robotyczna (TORS) oraz technika Mohsa, pozwalają na precyzyjne usunięcie guza z zachowaniem funkcji języka. W leczeniu paliatywnym i nawrotowym stosuje się terapie celowane (np. cetuksymab) oraz immunoterapię (pembrolizumab, niwolumab), które działają na poziomie molekularnym i immunologicznym, zwiększając skuteczność terapii i poprawiając jakość życia pacjentów.
5-fluorouracyl, brachyterapia, cetuksymab, chemioradioterapia, chemioterapia, chirurgia laserowa, chirurgia robotyczna, cisplatyna, dysfagia, EGFR, glossektomia, immunoterapia, IMRT, inhibitor PD-1, karboplatyna, leczenie adjuwantowe, leczenie indukcyjne, leczenie neoadjuwantowe, limfadenektomia szyjna, niwolumab, osteoradionekroza żuchwy, PEG, pembrolizumab, przezskórna endoskopowa gastrostomia, radioterapia, radioterapia z modulacją intensywności, rak płaskonabłonkowy, receptor naskórkowego czynnika wzrostu, teleradioterapia, terapia celowana, terapia fotodynamiczna, terapia protonowa, węzły chłonne szyi - Leksykon substancji czynnych
Makrogol 4000 – Działania niepożądane
Makrogol 4000, stosowany głównie w preparatach do oczyszczania jelit przed zabiegami diagnostycznymi i chirurgicznymi (np. Fortrans zawierający 64 g makrogolu na saszetkę), wywołuje działania niepożądane głównie ze strony przewodu pokarmowego. Do najczęstszych należą nudności, ból brzucha oraz rozdęcie brzucha, występujące bardzo często (≥1/10). Wymioty pojawiają się często (≥1/100 do <1/10). Mechanizm działania makrogolu opiera się na indukcji biegunki, co jest efektem terapeutycznym niezbędnym do skutecznego oczyszczenia jelita. Długotrwała biegunka może jednak prowadzić do zaburzeń elektrolitowych, zwłaszcza u pacjentów z istniejącymi zaburzeniami gospodarki elektrolitowej lub przyjmujących leki wpływające na ten balans, ze względu na obecność elektrolitów w preparatach (sodu siarczan bezwodny, sodu wodorowęglan, sodu chlorek, potasu chlorek).
biegunka, ból brzucha, duszność, dysfagia, działania niepożądane, glikol polietylenowy, makrogol 4000, nadwrażliwość, nudności, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk twarzy, oczyszczanie jelita, PEG, pokrzywka, przewód pokarmowy, rozdęcie brzucha, świąd, utrata przytomności, wstrząs anafilaktyczny, wymioty, wysypka, zaburzenia elektrolitowe, zaburzenia układu immunologicznego, zaburzenia żołądkowo-jelitowe - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Fortrans
Produkt leczniczy Fortrans, zawierający makrogol 4000, wymaga szczególnej ostrożności podczas stosowania, zwłaszcza u pacjentów w podeszłym wieku, z zaburzeniami neurologicznymi, dysfunkcją motoryczną, skłonnością do aspiracji oraz u osób obłożnie chorych. Podawanie leku powinno odbywać się pod nadzorem lekarza, w pozycji siedzącej lub przez zgłębnik nosowo-żołądkowy. Istnieje ryzyko reakcji alergicznych na makrogol, takich jak wysypka, pokrzywka, obrzęk naczynioruchowy czy wstrząs anafilaktyczny, co wymaga natychmiastowego przerwania terapii i wdrożenia leczenia. Mimo izotonicznej formuły, u pacjentów z grup ryzyka mogą wystąpić zaburzenia gospodarki elektrolitowej, zwłaszcza hiponatremia i hipokaliemia, dlatego konieczne jest monitorowanie elektrolitów u osób z chorobami nerek, niewydolnością serca, przyjmujących leki moczopędne lub inne zwiększające ryzyko zaburzeń elektrolitowych.
aspiracja, bisakodyl, ból brzucha, dysfunkcja motoryczna, glikol polietylenowy, hiperkaliemia, hipokaliemia, hiponatremia, krwawienie z odbytu, lek moczopędny, lek oszczędzający potas, makrogol, makrogol 4000, nadciśnienie tętnicze, niedokrwienne zapalenie jelita grubego, niewydolność nerek, niewydolność serca, obrzęk, obrzęk naczynioruchowy, ostry obrzęk płuc, PEG, pikosiarczan sodu, pokrzywka, reakcja alergiczna, wstrząs anafilaktyczny, wysypka, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie gospodarki wodno-elektrolitowej, zaburzenie neurologiczne, zgłębnik nosowo-żołądkowy - Leksykon substancji czynnych
Makrogol – Działania niepożądane
Makrogol (PEG) jest szeroko stosowanym środkiem przeczyszczającym oraz preparatem do przygotowania jelita do badań diagnostycznych. Najczęstsze działania niepożądane dotyczą układu pokarmowego i obejmują ból brzucha, skurcze, wzdęcia, nudności, biegunkę oraz podrażnienie odbytu, które zwykle mają charakter łagodny i ustępują po zwolnieniu tempa podawania lub przerwaniu terapii. Rzadziej obserwuje się reakcje nadwrażliwości, takie jak wysypka, pokrzywka, świąd, obrzęk naczynioruchowy, duszność czy wstrząs anafilaktyczny, wymagające natychmiastowej interwencji. Stosowanie makrogolu może prowadzić do zaburzeń gospodarki elektrolitowej, w tym hiponatremii, hipokaliemii, hiperkaliemii, hipokalcemii, hipofosfatemii oraz zmian stężenia chlorków i dwutlenku węgla we krwi, szczególnie u pacjentów w podeszłym wieku i z chorobami współistniejącymi. Odwodnienie związane z biegunką i wymiotami stanowi dodatkowe ryzyko, zwłaszcza u osób z niewydolnością serca, nerek lub marskością wątroby.
astenia, biegunka, ból głowy, chlorki we krwi, drgawki, duszność, dyskomfort w jamie brzusznej, glikol polietylenowy, hiperkaliemia, hipofosfatemia, hipokalcemia, hipokaliemia, hiponatremia, krwawienie z górnego odcinka przewodu pokarmowego, lidokaina, makrogol, makrogolu eter laurylowy, marskość wątroby, niewydolność nerek, niewydolność serca, nudność, obrzęk naczynioruchowy, odwodnienie, PEG, pęknięcie błony śluzowej przełyku, podrażnienie odbytu, pokrzywka, reakcja nadwrażliwości, skurcz, środek przeczyszczający, stan przedomdleniowy, świąd, wstrząs anafilaktyczny, wysypka, wzdęcie, zaburzenia rytmu serca, zaburzenie gospodarki elektrolitowej, zaparcie, zawroty głowy, zawroty głowy pochodzenia błędnikowego, żel stomatologiczny, zespół Mallory’ego-Weissa