działanie letalne
Działanie letalne odnosi się do efektu lub interwencji, która prowadzi do śmierci. W kontekście medycznym termin ten jest często stosowany do opisania skutków toksycznych substancji, leków w wysokich dawkach lub patogenów, które powodują zejście śmiertelne pacjenta.
W farmakologii i toksykologii używa się parametru LD50 (median lethal dose), czyli dawki śmiertelnej, która powoduje zgon 50% badanej populacji organizmów. Jest to standardowa miara toksyczności ostrej substancji, która pozwala na porównywanie względnej toksyczności różnych związków.
W kontekście chorób zakaźnych działanie letalne może dotyczyć patogenów o wysokiej zjadliwości, które prowadzą do ciężkiego przebiegu choroby zakończonej zgonem. Również w onkologii termin ten może być używany do określenia skuteczności terapii przeciwnowotworowych w eliminacji komórek rakowych.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Advantan 1 mg/g
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa metyloprednizolonu aceponianu (MPA), substancji czynnej w preparacie Advantan (1 mg/g), potwierdziły typowy dla glikokortykosteroidów profil działania i tolerancji. Wielokrotne podanie podskórne i miejscowe nie wykazało działań niepożądanych wykraczających poza znane efekty kortykosteroidów, nawet przy aplikacji na duże powierzchnie skóry lub pod okluzją. Badania toksyczności rozwojowej ujawniły działanie letalne i teratogenne charakterystyczne dla tej grupy leków, co wymaga ostrożności przy stosowaniu u kobiet w ciąży zgodnie z zaleceniami charakterystyki produktu. Testy genotoksyczności in vitro i in vivo nie wykazały mutagennego potencjału MPA, potwierdzając bezpieczeństwo genetyczne leku.
aplikacja na skórę, działanie letalne, działanie niepożądane, działanie teratogenne, ekspozycja immunosupresyjna, genotoksyczność, glikokortykoid, kortykosteroid, metyloprednizolonu aceponian, mutacja chromosomowa, mutacja genowa, okluzja, potencjał genotoksyczny, potencjał kancerogenny, potencjał uczulający, preparat Advantan, profil bezpieczeństwa leku, toksyczność, tolerancja miejscowa, tolerancja systemowa, tumorogenność, właściwość uczulająca - Leksykon substancji czynnych
Topotekan – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Topotekan wykazuje wyraźne działanie genotoksyczne wobec komórek ssaków, potwierdzone zarówno w badaniach in vitro (na komórkach chłoniaka mysiego i ludzkich limfocytach), jak i in vivo (na mysich komórkach szpiku kostnego). W modelach zwierzęcych (szczury, króliki) substancja wykazuje działanie letalne na zarodki i płody, co wskazuje na wysokie ryzyko teratogenności. Badania reprodukcyjne u szczurów nie wykazały wpływu na płodność samców i samic, jednak u samic zaobserwowano jajeczkowanie mnogie oraz niewielkie zwiększenie strat przedimplantacyjnych, co sugeruje możliwe zaburzenia wczesnych etapów rozrodu.
badanie in vitro, badanie in vivo, chłoniak mysi, działanie letalne, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, ekspozycja na lek, genotoksyczność, jajeczkowanie mnogie, limfocyt ludzki, mechanizm działania, płodność, strata przedimplantacyjna, szpik kostny, Topotecan, topotekan, wiek rozrodczy, wpływ na rozród, zaburzenie reprodukcji, zarodek i płód - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Xaloptic 0,05 mg/ml
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa latanoprostu wykazały jego wysoką tolerancję zarówno w zakresie toksyczności ogólnoustrojowej, jak i miejscowej. Margines bezpieczeństwa pomiędzy dawką leczniczą stosowaną miejscowo (około 1,5 µg/oko/dobę) a dawką wywołującą toksyczność ogólnoustrojową jest co najmniej 1000-krotny. W badaniach toksyczności ostrej podanie dożylnie dawki około 100-krotnie większej od terapeutycznej/kg masy ciała wywoływało u małp krótkotrwały skurcz oskrzeli i zwiększenie częstości oddechów. Badania toksyczności miejscowej na królikach i małpach z dawkami do 100 µg/oko/dobę (około 67-krotność dawki terapeutycznej) nie wykazały działań toksycznych, choć dawki 6 µg/oko/dobę powodowały przemijające poszerzenie szpary powiekowej. U małp obserwowano trwałe zwiększenie pigmentacji tęczówki, związane ze stymulacją melanogenezy, bez cech proliferacji, co potwierdza bezpieczeństwo tego efektu.
aberracja chromosomowa, działanie alergizujące, działanie letalne, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, embriotoksyczność, latanoprost, melanocyt zrębu tęczówki, nieplanowana synteza DNA, pigmentacja tęczówki, późna resorpcja, profil bezpieczeństwa leku, prostaglandyna F2α, skurcz oskrzeli, szpara powiekowa, test mikrojąderkowy, test mutacji powrotnych, toksyczność miejscowa, toksyczność ogólnoustrojowa, wytwarzanie melaniny - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Xalofree 50 mcg/ml
Latanoprost, substancja czynna Xalofree (50 μg/ml), wykazuje bardzo dobry profil bezpieczeństwa w badaniach przedklinicznych. Tolerancja ogólnoustrojowa jest wysoka, z marginesem bezpieczeństwa co najmniej 1000-krotnym między dawką miejscową (~1,5 μg/oko/dobę) a dawką toksyczną. Podanie dożylne dawek około 100-krotnie wyższych u małp powodowało jedynie przejściowe zwiększenie częstości oddechów, prawdopodobnie związane ze skurczem oskrzeli. Badania toksyczności miejscowej na królikach i małpach nie wykazały toksyczności przy dawkach do 100 μg/oko/dobę, choć u małp obserwowano trwałe zwiększenie pigmentacji tęczówki bez zmian proliferacyjnych, co wskazuje na brak potencjału rakotwórczego. Dawki 6 μg/oko/dobę powodowały przemijające poszerzenie szpary powiekowej, efekt niezaobserwowany u ludzi. Latanoprost nie wykazuje właściwości alergizujących ani mutagennych, co potwierdzają negatywne wyniki testów mutacji powrotnych u bakterii, mutacji genowej chłoniaka mysiego oraz testu mikrojąderkowego u myszy. Aberracje chromosomowe obserwowane in vitro są charakterystyczne dla całej grupy prostaglandyn i nie mają potwierdzenia w testach nieplanowanej syntezy DNA.
aberracje chromosomowe, badania przedkliniczne, działanie embriotoksyczne, działanie letalne, działanie mutagenne, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, latanoprost, melanina, melanocyty tęczówki, nieplanowana synteza DNA, pigmentacja tęczówki, płodność, potencjał rakotwórczy, późna resorpcja, prostaglandyna F2α, skurcz oskrzeli, szpara powiekowa, test mikrojąderkowy, test mutacji genowej, test mutacji powrotnych, toksyczność embrionalna, toksyczność miejscowa, toksyczność ogólna, tolerancja ogólnoustrojowa, właściwości alergizujące, właściwości kancerogenne, Xalofree, zmiany proliferacyjne - Leksykon substancji czynnych
Latanoprost – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Toksyczność latanoprostu była szeroko badana na różnych gatunkach zwierząt, wykazując dobrą tolerancję zarówno miejscową, jak i ogólnoustrojową. Dawka lecznicza stosowana miejscowo do oka wynosi około 1,5 mikrograma/oko/dobę, a margines bezpieczeństwa względem dawki toksycznej układowej jest co najmniej 1000-krotny. W badaniach na małpach podanie dożylne dawek około 100-krotnie większych niż terapeutyczne wywoływało krótkotrwały skurcz oskrzeli. Nie stwierdzono alergizującego działania latanoprostu, a miejscowa toksyczność nie występowała nawet przy dawkach do 100 mikrogramów/oko/dobę. Długotrwałe stosowanie dawek 6 mikrogramów/oko/dobę powodowało przemijające poszerzenie szpary powiekowej, nieobserwowane u ludzi. U małp zaobserwowano trwałe zwiększenie pigmentacji tęczówki, prawdopodobnie na skutek stymulacji melanogenezy, bez zmian proliferacyjnych.
aberracja chromosomowa, bezpieczeństwo farmakologiczne, działanie alergizujące, działanie letalne, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, embriotoksyczność, genotoksyczność, konserwant, margines bezpieczeństwa, melanocyt, mutacja genowa, mutacja powrotna, pigmentacja tęczówki, późna resorpcja, rakotwórczość, rogówka, rozwój prenatalny, skurcz oskrzeli, synteza DNA, szpara powiekowa, teratogenność, test mikrojąderkowy, toksyczność miejscowa, toksyczność ogólnoustrojowa, toksyczność przewlekła, zmiana proliferacyjna, zrąb tęczówki - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Latanoprost Horus Pharma 50 mcg/ml
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa latanoprostu wykazały korzystny profil toksykologiczny z wysokim marginesem bezpieczeństwa, wynoszącym co najmniej 1000 między dawką terapeutyczną (~1,5 μg/oko/dobę) a dawką toksyczną ogólnoustrojowo. W badaniach na małpach podawano dożylnie dawki około 100-krotnie wyższe niż terapeutyczne, co skutkowało jedynie przejściowym zwiększeniem częstości oddechów, prawdopodobnie związanym ze skurczem oskrzeli. Nie stwierdzono działania alergizującego ani miejscowej toksyczności przy dawkach do 100 μg/oko/dobę u królików i małp. U małp obserwowano natomiast trwałe zwiększenie pigmentacji tęczówki, wynikające ze stymulacji melanogenezy w melanocytach zrębu tęczówki, bez zmian proliferacyjnych. Dawki 6 μg/oko/dobę powodowały przemijające poszerzenie szpary powiekowej, efekt niezaobserwowany u ludzi.
aberracja chromosomowa, działanie alergizujące, działanie embriotoksyczne, działanie letalne, działanie teratogenne, latanoprost, melanina, melanocyt zrębu tęczówki, mutacja genowa, mutacja powrotna, nieplanowana synteza DNA, pigmentacja tęczówki, potencjał genotoksyczny, potencjał rakotwórczy, późna resorpcja, prostaglandyna F2α, skurcz oskrzeli, szpara powiekowa, test mikrojąderkowy, toksyczność ogólnoustrojowa, toksyczność przewlekła, toksyczność reprodukcyjna - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Brofestill 0,9 mg/ml
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa bromfenaku w kroplach do oczu (0,9 mg/ml) obejmowały ocenę farmakologii bezpieczeństwa, toksyczności po podaniu wielokrotnym, genotoksyczności oraz potencjalnego działania rakotwórczego. Wyniki nie wykazały istotnego ryzyka dla ludzi przy stosowaniu produktu Brofestill zgodnie z zaleceniami. W badaniach na zwierzętach toksyczność reprodukcyjna pojawiła się jedynie przy doustnym podaniu bardzo wysokich dawek bromfenaku, znacznie przekraczających klinicznie stosowane dawki okulistyczne. U szczurów podawano 0,9 mg/kg/dobę (900-krotność dawki okulistycznej), co skutkowało działaniem letalnym na zarodki i płody, zwiększoną śmiertelnością nowo narodzonych oraz ograniczeniem wzrostu poporodowego. U ciężarnych królików dawka 7,5 mg/kg/dobę (7500-krotność dawki okulistycznej) powodowała wzrost wskaźnika poronień poimplantacyjnych.
Brofestill, działanie letalne, działanie niepożądane, działanie rakotwórcze, ekspozycja na dawkę, farmakologia bezpieczeństwa, genotoksyczność, podanie okulistyczne, poronienie poimplantacyjne, przedkliniczne badania bezpieczeństwa, przenikanie leku do mleka, śmiertelność noworodków, stężenie leku w osoczu, toksyczność po podaniu wielokrotnym, toksyczność reprodukcyjna, toksyczność rozwojowa - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Xalatan 0,05 mg/ml
Latanoprost, substancja czynna produktu Xalatan (50 μg/ml), wykazuje wysoki profil bezpieczeństwa zarówno w badaniach ogólnoustrojowych, jak i miejscowych. Współczynnik bezpieczeństwa wynosi co najmniej 1000, co oznacza, że dawka toksyczna jest co najmniej 1000-krotnie wyższa niż dawka terapeutyczna (około 1,5 μg/oko/dobę). Badania na małpach wykazały jedynie przemijające zwiększenie częstości oddechów po dożylnym podaniu dawek około 100-krotnie wyższych niż terapeutyczne, co przypisuje się krótkotrwałemu skurczowi oskrzeli. Nie stwierdzono potencjału alergizującego. Miejscowo, przy dawkach do 100 μg/oko/dobę, nie zaobserwowano toksyczności, jednak odnotowano trwałe zwiększenie pigmentacji tęczówki oraz przemijające poszerzenie szpary powiekowej przy dawkach przekraczających terapeutyczne. Testy mutagenne były generalnie negatywne, z wyjątkiem aberracji chromosomowych in vitro, które są charakterystyczne dla całej grupy prostaglandyn. Badania kancerogenne na myszach i szczurach nie wykazały działania rakotwórczego.
aberracja chromosomowa, analog prostaglandyny F2α, działanie embriotoksyczne, działanie letalne, działanie teratogenne, jaskra, latanoprost, limfocyt, melanocyt, mutacja genowa, nieplanowana synteza DNA, pigmentacja tęczówki, potencjał alergizujący, potencjał kancerogenny, potencjał mutagenny, późna resorpcja, prostaglandyna F2α, skurcz oskrzeli, szpara powiekowa, test mikrojądrowy, toksyczność embrionalna, toksyczność przewlekła, toksyczność rozwojowa, właściwość rakotwórcza, Xalatan - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Monoprost 50 mcg/ml
Latanoprost, substancja czynna produktu Monoprost (50 µg/ml), wykazuje korzystny profil bezpieczeństwa potwierdzony szerokimi badaniami przedklinicznymi. Margines bezpieczeństwa między dawką leczniczą (~1,5 µg/oko/dobę) a dawką toksyczną ogólnoustrojową wynosi co najmniej 1000. W badaniach na małpach podawanie dożylne w dawkach około 100-krotnie wyższych niż terapeutyczne wywołało jedynie krótkotrwały skurcz oskrzeli bez istotnego znaczenia klinicznego. Badania toksyczności miejscowej na królikach i małpach, z dawkami do 100 µg/oko/dobę, nie wykazały objawów toksyczności. Dodatkowo, stosowanie Monoprostu dwa razy dziennie przez 28 dni nie powodowało toksyczności miejscowej ani ogólnoustrojowej. Zauważono jednak trwałe zwiększenie pigmentacji tęczówki u małp, wynikające ze stymulacji melanogenezy, bez cech proliferacji nowotworowej. Dawki przekraczające terapeutyczne (6 µg/oko/dobę) powodowały przemijające poszerzenie szpary powiekowej, nieobserwowane u ludzi.
aberracja chromosomowa, alergia, badanie farmakologiczne, działanie letalne, działanie teratogenne, embriotoksyczność, latanoprost, limfocyt, margines bezpieczeństwa, melanocyt, Monoprost, mutacja powrotna, pigmentacja tęczówki, potencjał mutagenny, prostaglandyna F2α, resorpcja płodu, skurcz oskrzeli, synteza DNA, szpara powiekowa, test mikrojąderkowy, toksyczność ogólnoustrojowa - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Topotecanum Accord 1 mg/ml
Topotekan wykazuje właściwości genotoksyczne potwierdzone zarówno in vitro (na komórkach chłoniaka mysiego i ludzkich limfocytach), jak i in vivo (mysie komórki szpiku kostnego), co jest zgodne z jego mechanizmem działania jako inhibitora topoizomerazy I. W badaniach toksyczności reprodukcyjnej na szczurach nie stwierdzono negatywnego wpływu na płodność samców i samic, choć u samic zaobserwowano jajeczkowanie mnogie oraz niewielkie zwiększenie częstości strat przedimplantacyjnych, co sugeruje możliwy wpływ na wczesne etapy reprodukcji. Topotekan wykazywał również działanie embriotoksyczne i fetotoksyczne u szczurów i królików, co podkreśla konieczność ostrożności przy stosowaniu u kobiet w ciąży.
- Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Brofestill 0,9 mg/ml
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa bromfenaku, substancji czynnej w produkcie Brofestill 0,9 mg/ml krople do oczu, nie wykazały istotnego ryzyka dla człowieka przy stosowaniu okulistycznym. Analizy obejmowały ocenę toksyczności po podaniu wielokrotnym, potencjału genotoksycznego oraz działania rakotwórczego, które nie ujawniły zagrożeń. W badaniach reprodukcyjnych u szczurów i królików, przy doustnych dawkach znacznie przekraczających dawki okulistyczne (odpowiednio 0,9 mg/kg/dobę – 900-krotność oraz 7,5 mg/kg/dobę – 7500-krotność dawki okulistycznej), zaobserwowano działania niepożądane, takie jak letalność zarodków i płodów, zwiększona śmiertelność noworodków, zahamowanie wzrostu poporodowego oraz wzrost wskaźnika poronień poimplantacyjnych. Ponadto, po doustnym podaniu bromfenaku w dawce 2,35 mg/kg (2350-krotność dawki okulistycznej) substancja była wykrywalna w mleku, co wskazuje na możliwość przenikania do mleka przy bardzo wysokich dawkach.
badania farmakologiczne, Brofestill, bromfenak, dane przedkliniczne, dawka terapeutyczna, działania niepożądane, działanie letalne, działanie rakotwórcze, ekspozycja ogólnoustrojowa, krople do oczu, leczenie okulistyczne, potencjał genotoksyczny, profil bezpieczeństwa, przenikanie do mleka, śmiertelność noworodków, stężenie w osoczu, toksyczność po podaniu wielokrotnym, toksyczność reprodukcyjna - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Monoprost 50 mcg/ml
Latanoprost, substancja czynna produktu Monoprost (50 µg/ml), wykazuje wysoki margines bezpieczeństwa (>1000) pomiędzy dawką terapeutyczną stosowaną miejscowo a dawką toksyczną ogólnoustrojową. Badania przedkliniczne na królikach i małpach potwierdziły dobrą miejscową tolerancję nawet przy dawkach do 100 µg/oko/dobę, znacznie przekraczających dawkę terapeutyczną u ludzi (~1,5 µg/oko/dobę). Dożylne podanie dawki około 100-krotnie wyższej niż terapeutyczna wywoływało jedynie krótkotrwały skurcz oskrzeli u małp, bez objawów alergizujących. Obserwowano natomiast trwałe zwiększenie pigmentacji tęczówki, wynikające ze stymulacji melanogenezy, bez cech proliferacji czy działania nowotworowego. Przemijające poszerzenie szpary powiekowej występowało jedynie przy dawkach przekraczających terapeutyczne i nie zostało dotychczas udokumentowane u ludzi.
aberracja chromosomowa, aplikacja oczna, dawka terapeutyczna, działanie alergizujące, działanie embriotoksyczne, działanie letalne, działanie mutagenne, działanie teratogenne, latanoprost, melanocyt zrębu tęczówki, nieplanowana synteza DNA, pigmentacja tęczówki, potencjał mutagenny, późna resorpcja, profil bezpieczeństwa, prostaglandyna F2α, reakcja nadwrażliwości, skurcz oskrzeli, substancja czynna, szpara powiekowa, toksyczność miejscowa, tolerancja miejscowa - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Topotecan medac 1 mg/ml
Topotekan, jako lek cytotoksyczny o udowodnionym działaniu genotoksycznym i teratogennym, wymaga szczególnej ostrożności w stosowaniu u pacjentek w wieku rozrodczym, kobiet w ciąży oraz karmiących piersią. Kobiety w wieku rozrodczym muszą stosować skuteczne metody antykoncepcji podczas terapii oraz przez minimum 6 miesięcy po jej zakończeniu, ze względu na potencjalny długoterminowy wpływ leku na komórki rozrodcze. U mężczyzn zaleca się stosowanie antykoncepcji podczas leczenia i przez co najmniej 3 miesiące po terapii, a także rozważenie konserwacji nasienia przed rozpoczęciem leczenia. Stosowanie topotekanu w ciąży jest przeciwwskazane ze względu na letalny i teratogenny wpływ na zarodek i płód, co potwierdzają badania niekliniczne. Karmienie piersią należy przerwać przed rozpoczęciem terapii, mimo braku jednoznacznych danych o przenikaniu leku do mleka, ze względu na potencjalne ryzyko dla niemowlęcia.