nieplanowana synteza DNA

Nieplanowana synteza DNA (ang. unscheduled DNA synthesis, UDS) to proces naprawy DNA zachodzący poza normalnym cyklem replikacji komórkowej. W normalnych warunkach, synteza DNA ma miejsce podczas fazy S cyklu komórkowego, natomiast nieplanowana synteza zachodzi w odpowiedzi na uszkodzenia DNA spowodowane przez czynniki genotoksyczne.

Proces ten jest kluczowym elementem naprawy przez wycinanie nukleotydów (NER – Nucleotide Excision Repair), która usuwa uszkodzone fragmenty DNA, a następnie wypełnia powstałe luki przy użyciu DNA polimerazy i ligazy. Nieplanowana synteza DNA stanowi ważny mechanizm ochronny przed mutagenezą i potencjalną kancerogenezą.

W diagnostyce laboratoryjnej pomiar nieplanowanej syntezy DNA jest wykorzystywany do oceny zdolności naprawczych komórek oraz jako wskaźnik narażenia na czynniki genotoksyczne. Defekty w mechanizmach nieplanowanej syntezy DNA są związane z chorobami genetycznymi, takimi jak skóra pergaminowa (xeroderma pigmentosum), które charakteryzują się zwiększoną wrażliwością na promieniowanie UV i wysokim ryzykiem rozwoju nowotworów skóry.

Powiązane wpisy

  1. 09.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl