dawka nietoksyczna
Dawka nietoksyczna to ilość substancji, która może być przyjęta przez organizm bez wywołania szkodliwych efektów toksycznych. Jest to kluczowe pojęcie w toksykologii i farmakologii, określające bezpieczny poziom ekspozycji na daną substancję.
W praktyce klinicznej dawka nietoksyczna jest często wyrażana jako NOAEL (No Observed Adverse Effect Level) – najwyższy poziom ekspozycji, przy którym nie obserwuje się szkodliwych efektów. Innym ważnym parametrem jest LOAEL (Lowest Observed Adverse Effect Level) – najniższy poziom, przy którym obserwuje się niekorzystne działania.
Określenie dawki nietoksycznej ma fundamentalne znaczenie w ustalaniu bezpiecznych dawek leków, dodatków do żywności, pestycydów i innych substancji chemicznych. Wartości te są ustalane na podstawie badań przedklinicznych i klinicznych, z uwzględnieniem różnic międzygatunkowych i indywidualnej zmienności wśród ludzi.
W medycynie klinicznej znajomość dawek nietoksycznych jest niezbędna do optymalizacji terapii, szczególnie w przypadku leków o wąskim indeksie terapeutycznym, gdzie różnica między dawką terapeutyczną a toksyczną jest niewielka.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Lamisil 250 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa terbinafiny wykazały, że doustne podawanie leku w dawkach do około 100 mg/kg masy ciała na dobę u szczurów i psów nie powodowało istotnych objawów toksyczności, choć wątroba i nerki mogą być narządami docelowymi przy wyższych dawkach. W badaniach na małpach dawka nietoksyczna wynosiła 50 mg/kg/dobę, a obserwowane zmiany w siatkówce były odwracalne i nie towarzyszyły im zmiany histologiczne. Wysokie dawki (≥100 mg/kg/dobę) u psów wywoływały objawy ze strony ośrodkowego układu nerwowego, takie jak drgawki, co potwierdzono również po dożylnym podaniu u szczurów i małp. Terbinafina nie wykazała działania mutagennego ani klastogennego w testach in vitro i in vivo, a dwuletnie badania rakotwórczości na myszach nie wykazały zmian nowotworowych przy dawkach do 130 mg/kg/dobę (samce) i 156 mg/kg/dobę (samice). U szczurów zaobserwowano natomiast zwiększoną częstość nowotworów wątroby przy dawce 69 mg/kg/dobę, co jest efektem specyficznym gatunkowo i związanym z proliferacją peroksysomów.
ataksja, badania płodności, badania przedkliniczne, badania rakotwórczości, bezpieczeństwo stosowania leku, dawka nietoksyczna, drgawki, działanie mutagenne, ekspozycja układowa, nieprawidłowości siatkówki, objawy toksyczności, potencjał genotoksyczny, potencjał rakotwórczy, proliferacja peroksysomów, śmiertelność potomstwa, terbinafina, toksyczność pourodzeniowa, toksyczność przewlekła, toksyczność zarodka i płodu, wpływ na reprodukcję, zaburzenia ośrodkowego układu nerwowego - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Dalacin C 300 mg
Dane przedkliniczne dotyczące chlorowodorku klindamycyny wskazują na stosunkowo wysoki próg toksyczności ostrej, z LD50 wynoszącym 1800-2620 mg/kg masy ciała przy podaniu doustnym oraz 245-820 mg/kg masy ciała przy podaniu dożylnym. W badaniach toksyczności przewlekłej na szczurach i psach, przy dawkach do 600 mg/kg mc./dobę, zaobserwowano jedynie wzrost aktywności aminotransferaz w osoczu oraz zmiany patologiczne błony śluzowej żołądka i pęcherzyka żółciowego u psów. Badania mutagenności nie wykazały potencjału genotoksycznego klindamycyny, co potwierdza brak zdolności do indukowania mutacji genowych. Należy jednak podkreślić brak danych dotyczących długoterminowego potencjału rakotwórczego tej substancji.
aminotransferazy, badania reprodukcyjne, błona śluzowa żołądka, chlorowodorek klindamycyny, dawka nietoksyczna, dawka śmiertelna LD50, działanie embriotoksyczne, działanie kancerogenne, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, genotoksyczność, maksymalna tolerowana dawka, potencjał mutagenny, potencjał rakotwórczy, rozwój zarodkowo-płodowy, toksyczność jednorazowa, toksyczność przewlekła, toksyczność wielokrotna, wpływ na reprodukcję - Leksykon substancji czynnych
Metotreksat – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Przedkliniczne badania toksyczności metotreksatu wykazały jego wyraźne działanie toksyczne na układ pokarmowy, szpik kostny oraz wątrobę (hepatotoksyczność) u myszy, szczurów i psów. Metotreksat, działając głównie na tkanki proliferujące, indukuje mutacje genetyczne i aberracje chromosomalne zarówno in vitro, jak i in vivo, w tym w ludzkich komórkach szpiku kostnego. Mimo potwierdzonego działania mutagennego, długoterminowe badania rakotwórczości na szczurach, myszach i chomikach nie wykazały jednoznacznego działania rakotwórczego, a uszkodzenia chromosomalne mogą mieć charakter przemijający i odwracalny. Niemniej jednak, kliniczne znaczenie mutagenności pozostaje nieustalone, co wymaga dalszej obserwacji pacjentów pod kątem potencjalnych późnych następstw terapii.
aberracja chromosomowa, dawka nietoksyczna, działanie mutagenne, embriotoksyczność, fetotoksyczność, hepatotoksyczność, komórki somatyczne, komórki szpiku kostnego, metotreksat, mutacja genetyczna, parametry hematologiczne, potencjał genotoksyczny, potencjał rakotwórczy, szpik kostny, teratogenność, tkanki proliferujące, toksyczność po podaniu wielokrotnym, uszkodzenie chromosomalne - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Klabax 250 mg/5 ml 250 mg/5 ml
Przedkliniczne badania toksyczności klarytromycyny, substancji czynnej produktu Klabax 250 mg/5 ml, wykazały, że wartość LD50 po podaniu doustnym u 3-dniowych myszy wynosiła 1290 mg/kg mc. u samców i 1230 mg/kg mc. u samic, natomiast u 3-dniowych szczurów odpowiednio 1330 mg/kg mc. i 1270 mg/kg mc. Dla dorosłych myszy i szczurów LD50 była wyższa, około 2700 mg/kg mc. i 3000 mg/kg mc. odpowiednio. W badaniach toksyczności u młodych szczurów dawka niepowodująca działania toksycznego wyniosła 55 mg/kg mc./dobę, natomiast u dorosłych szczurów po 6-tygodniowym podawaniu dawka ta wynosiła 50 mg/kg mc./dobę. U młodych psów rasy beagle dawka niepowodująca działania toksycznego wyniosła 100 mg/kg mc./dobę, a dawka toksyczna przekraczała 300 mg/kg mc./dobę. Obserwowane objawy toksyczności obejmowały zmniejszenie przyrostu masy ciała, zmiany hematologiczne, a także zmiany histopatologiczne w nerkach i wątrobie przy najwyższych dawkach.
albumina w surowicy, antybiotyk penicylinowy, badanie sekcyjne, cefalosporyna, dawka nietoksyczna, dojrzałość płciowa, działanie teratogenne, hematokryt, hemoglobina, hepatocyt, klarytromycyna, krwawienie z jelit, LD50, makrolid, mikroskop elektronowy, naciek komórkowy, substancja czynna, teratogenność, toksyczność ostra, wada rozwojowa płodu, zapalenie nerek, zawiesina doustna, zmiany histopatologiczne - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Adoben 150 mg
Tapentadol, substancja czynna leku Adoben, nie wykazuje działania genotoksycznego w testach in vitro (m.in. test Amesa, test aberracji chromosomowych) oraz in vivo, nawet przy dawkach sięgających maksymalnej dawki tolerowanej. Długoterminowe badania na modelach zwierzęcych nie wskazały na potencjalne ryzyko rakotwórczości istotne dla ludzi. W zakresie wpływu na rozrodczość, tapentadol nie zaburza płodności samców i samic szczurów, jednak podanie dużych dawek wiązało się ze zmniejszeniem przeżywalności zarodków, bez jednoznacznego ustalenia, czy efekt ten dotyczy samców czy samic. Badania teratogenności na szczurach i królikach nie wykazały działania teratogennego przy dawkach terapeutycznych, natomiast dawki przekraczające zakres terapeutyczny powodowały opóźnienie rozwoju płodów oraz embriotoksyczność, w tym objawy ze strony ośrodkowego układu nerwowego związane z aktywnością receptorów opioidowych μ.
aberracja chromosomowa, badanie przedkliniczne, badanie teratogenności, dawka nietoksyczna, dawka tolerowana, działanie embriotoksyczne, działanie genotoksyczne, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, nieplanowana synteza DNA, O-glukuronid tapentadolu, ośrodkowy układ nerwowy, parametr neurobehawioralny, potencjał rakotwórczy, przeżywalność zarodków, receptor opioidowy μ, rozwój płodu, tapentadol, test Amesa, wpływ na rozrodczość - Leksykon leków
Przedawkowanie – Bimatoprost Indoco 0,1 mg/ml
Przedawkowanie bimatoprostu w postaci kropli do oczu o stężeniu 0,1 mg/ml jest zjawiskiem niezwykle rzadkim, a do tej pory nie odnotowano żadnych przypadków klinicznych. Ze względu na miejscową drogę podania (do worka spojówkowego) ryzyko przedawkowania jest minimalne. W przypadku przypadkowego połknięcia, zwłaszcza u dzieci, dawka zawarta w jednej butelce (około 0,246 mg bimatoprostu, co odpowiada 123 kroplom po 0,002 mg każda) jest co najmniej 210 razy niższa niż dawki nietoksyczne wykazane w badaniach na modelach zwierzęcych (do 100 mg/kg mc./dobę). W badaniach toksykologicznych doustne podawanie bimatoprostu szczurom i myszom przez 14 dni nie wykazało działania toksycznego nawet przy bardzo wysokich dawkach.
- Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Erfin 250 mg
Przedkliniczne badania toksyczności terbinafiny wykazały brak toksycznego działania przy dawkach doustnych do 100 mg/kg mc./dobę u szczurów i psów, z patologią wątroby i nerek obserwowaną jedynie przy wyższych dawkach. Długoterminowe badania karcinogenności na myszach (do 156 mg/kg mc./dobę u samic i 130 mg/kg mc./dobę u samców) nie wykazały działania karcinogennego, natomiast u szczurów przy dawce 69 mg/kg mc./dobę zaobserwowano zwiększoną częstość nowotworów wątroby. Zmiany te nie wystąpiły u innych gatunków, w tym psów i małp. U małp podawanie dawek do 50 mg/kg mc./dobę wiązało się z nieprawidłowościami siatkówki oka, powiązanymi z metabolitem terbinafiny, bez zmian histologicznych. Testy genotoksyczności in vitro i in vivo nie wykazały mutagenności ani klastogenności substancji.
badanie histologiczne, badanie in vitro, badanie in vivo, badanie karcinogenności, dawka nietoksyczna, działanie klastogenne, działanie mutagenne, działanie niepożądane, Erfin, funkcja rozrodcza, potencjał karcinogenny, rozwój embrionalny, rozwój płodowy, siatkówka oka, terbinafina, test genotoksyczności, toksyczność ogólna, toksyczność ostra i przewlekła, uszkodzenie chromosomów, wątroba i nerki, wpływ na reprodukcję, zaburzenie płodności, zmiany nowotworowe wątroby