losy leku w organizmie

Losy leku w organizmie to kluczowy aspekt farmakologii obejmujący wszystkie procesy, którym podlega substancja lecznicza od momentu podania do całkowitej eliminacji. Procesy te są opisywane w ramach farmakokinetyki i obejmują cztery główne etapy: wchłanianie, dystrybucję, metabolizm oraz wydalanie (ADME).

Wchłanianie (absorpcja) to proces przechodzenia leku z miejsca podania do krwiobiegu. Na ten etap wpływają droga podania, właściwości fizykochemiczne leku (rozpuszczalność, wielkość cząsteczek, stopień jonizacji) oraz stan fizjologiczny pacjenta. Biodostępność, czyli frakcja leku, która dociera do krążenia systemowego, jest kluczowym parametrem opisującym ten proces.

Dystrybucja to rozprzestrzenianie się leku z krwi do tkanek i narządów. Zależy od przepływu krwi przez narządy, powinowactwa leku do tkanek, stopnia wiązania z białkami osocza oraz zdolności do przekraczania barier biologicznych (np. bariera krew-mózg). Objętość dystrybucji jest parametrem określającym stopień przenikania leku do tkanek.

Metabolizm (biotransformacja) to proces biochemicznej modyfikacji leku, najczęściej zachodzący w wątrobie. Głównym celem metabolizmu jest zwiększenie hydrofilności leku, co ułatwia jego wydalanie. Proces ten może prowadzić do inaktywacji leku, aktywacji proleku lub tworzenia aktywnych metabolitów o działaniu podobnym lub odmiennym od związku macierzystego.

Wydalanie (eliminacja) to usuwanie leku i jego metabolitów z organizmu, głównie przez nerki (z moczem) oraz w mniejszym stopniu przez wątrobę (z żółcią), płuca, skórę czy gruczoły wydzielnicze. Klirens leku oraz okres półtrwania są parametrami określającymi szybkość eliminacji leku z organizmu.