N-acetylo-p-benzochinonoimina

N-acetylo-p-benzochinonoimina (NAPQI) to reaktywny metabolit paracetamolu (acetaminofenu), który powstaje w wyniku przemian metabolicznych przy udziale enzymów cytochromu P450, głównie CYP2E1. W warunkach prawidłowych NAPQI jest szybko neutralizowana przez wiązanie z glutationem, co prowadzi do utworzenia nietoksycznych koniugatów wydalanych z moczem.

W przypadku przedawkowania paracetamolu dochodzi do wyczerpania zapasów glutationu, co skutkuje akumulacją NAPQI. Ten reaktywny metabolit wiąże się kowalencyjnie z białkami hepatocytów, powodując uszkodzenie komórek wątroby. Jest to główny mechanizm hepatotoksyczności paracetamolu i może prowadzić do ostrej niewydolności wątroby.

N-acetylocysteina (NAC) jest antidotum stosowanym w zatruciach paracetamolem. Działa ona jako prekursor glutationu, zwiększając jego stężenie w hepatocytach, co umożliwia detoksykację NAPQI. Skuteczność terapii NAC jest największa, gdy zostanie rozpoczęta w ciągu 8-10 godzin od przedawkowania paracetamolu.

Powiązane wpisy

Leksykon leków
Interakcje leku – Gripex FORTE 500 mg + 30 mg + 10 mg

Produkt leczniczy Gripex FORTE zawiera paracetamol (500 mg), pseudoefedrynę (30 mg) oraz dekstrometorfan (10 mg), które wykazują liczne interakcje farmakologiczne o istotnym znaczeniu klinicznym. Paracetamol wykazuje ryzyko kumulacji dawki i hepatotoksyczności, zwłaszcza przy jednoczesnym stosowaniu z innymi lekami zawierającymi paracetamol, inhibitorami MAO (konieczny 2-tygodniowy odstęp po ich odstawieniu), lekami indukującymi enzymy wątrobowe (fenobarbital, fenytoina, karbamazepina, ryfampicyna) oraz izoniazydem. Ponadto, paracetamol może nasilać działanie przeciwzakrzepowe pochodnych kumaryny oraz toksyczność zydowudyny na szpik kostny. Pseudoefedryna, jako sympatykomimetyk, nie powinna być stosowana z inhibitorami MAO, innymi sympatykomimetykami, furazolidonem oraz lekami przeciwnadciśnieniowymi, gdyż może nasilać ich działanie lub je osłabiać, co zwiększa ryzyko nadciśnienia i zaburzeń rytmu serca. Dekstrometorfan jest przeciwwskazany w połączeniu z inhibitorami MAO ze względu na ryzyko zespołu serotoninowego, a także wymaga ostrożności przy stosowaniu z lekami depresyjnymi na OUN (opioidy, benzodiazepiny, leki psychotropowe), które mogą nasilać depresję oddechową i sedację. Szczególną uwagę należy zwrócić na interakcje z inhibitorami CYP2D6 (fluoksetyna, paroksetyna, chinidyna, sertralina, bupropion), które mogą znacząco zwiększać stężenie dekstrometorfanu i ryzyko toksyczności.
acenokumarol, albuterol, amiodaron, bupropion, chinidyna, chloramfenikol, cynakalcet, depresja oddechowa, fenobarbital, fenytoina, flekainid, flukloksacylina, fluoksetyna, furazolidon, glikozyd naparstnicy, haloperydol, hepatotoksyczność, inhibitor CYP2D6, inhibitor MAO, izoniazyd, karbamazepina, kwasica metaboliczna, lamotrygina, lek indukujący enzymy wątrobowe, lek przeciwzakrzepowy, martwica wątroby, metabolit paracetamolu, metadon, metoklopramid, N-acetylo-p-benzochinonoimina, niewydolność wątroby, nizatydyna, paroksetyna, perfenazyna, probenecyd, propafenon, propranolol, przełom nadciśnieniowy, ryfampicyna, salbutamol, sertralina, sympatykomimetyk, terbinafina, tiorydazyna, warfaryna, zaburzenie rytmu serca, zespół serotoninowy, zydowudyna
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Coldrex Complex Grip 500 mg + 100 mg + 6,1 mg

Produkt leczniczy Coldrex Complex Grip zawiera paracetamol (500 mg), gwajafenezynę (100 mg) oraz chlorowodorek fenylefryny (6,1 mg) w formie kapsułek twardych, które wykazują szybkie uwalnianie substancji czynnych – około 50% dawki jest uwalniane już po 5 minutach. Paracetamol charakteryzuje się szybkim wchłanianiem z przewodu pokarmowego, osiągając maksymalne stężenie w osoczu (Cmax) w czasie 10-60 minut, z równomierną dystrybucją w płynach ustrojowych i niskim wiązaniem z białkami osocza przy stężeniach terapeutycznych. Metabolizm paracetamolu odbywa się głównie w wątrobie przez glukuronidację (60-80%) i sulfatację (20-30%), z mniejszym udziałem utleniania przez CYP2E1 (<5%), które w warunkach przedawkowania prowadzi do powstania hepatotoksycznego metabolitu N-acetylo-p-benzochinonoiminy. Eliminacja zachodzi głównie przez nerki, z okresem półtrwania 1-4 godziny u pacjentów z prawidłową funkcją nerek, wydłużonym do 2-5,3 godziny przy GFR ≤ 50 ml/min.
biodostępność fenylefryny, chlorowodorek fenylefryny, Coldrex Complex Grip, cytochrom P450, dystrybucja leku, działanie wykrztuśne, efekt pierwszego przejścia, farmakokinetyka, gwajafenezyna, izoenzym CYP2E1, koniugacja z kwasem glukuronowym, koniugacja z siarczanami, kwas β-(2-metoksyfenoksy)mlekowy, metabolit pośredni, metabolizm leku, N-acetylo-p-benzochinonoimina, niewydolność nerek, okres półtrwania, oksydaza monoaminowa, paracetamol, przedawkowanie paracetamolu, stężenie w osoczu, uszkodzenie wątroby, wiązanie z białkami osocza, wydalanie leku
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Talvosilen Forte 500 mg + 30 mg

Talvosilen Forte zawiera paracetamol (500 mg) oraz kodeinę fosforan półwodny (30 mg), które wykazują szybkie i niemal całkowite wchłanianie po podaniu doustnym, osiągając maksymalne stężenia w osoczu odpowiednio po 0,5-1,5 godziny i około 1 godziny. Paracetamol jest metabolizowany głównie w wątrobie przez sprzęganie z kwasem glukuronowym (55%) i siarkowym (35%), z wytworzeniem niewielkiej ilości hepatotoksycznego metabolitu N-acetylo-p-benzochinonoiminy, który jest unieczynniany przez glutation. Okres półtrwania paracetamolu wynosi około 2 godzin, a jego eliminacja następuje głównie przez nerki (90% dawki w ciągu 24 godzin, głównie jako metabolity). Kodeina ulega wątrobowej biotransformacji do morfiny, norkodeiny i produktów sprzęgania, z okresem półtrwania 3-5 godzin, który ulega wydłużeniu do 9-18 godzin u pacjentów z niewydolnością nerek lub osób starszych. Obie substancje nie wykazują wzajemnych interakcji metabolicznych ani przeszkód w eliminacji nerkowej.
bariera łożyskowa, biotransformacja, biotransformacja kodeiny, biotransformacja paracetamolu, ciężka niewydolność nerek, hepatotoksyczność, kodeiny fosforan półwodny, kwas merkapturowy, morfina, N-acetylo-p-benzochinonoimina, niewydolność wątroby, norkodeina, okres półtrwania, paracetamol, parametr farmakokinetyczny, produkt sprzęgania, przewód pokarmowy, sprzęganie z kwasem glukuronowym, stężenie maksymalne w surowicy, szlak metaboliczny, współczynnik filtracji kłębuszkowej, wydalanie nerkowe, zaburzenie czynności nerek, zredukowany glutation
Leksykon leków
Działania niepożądane – Apap Direct Max 1000 mg

Paracetamol w preparacie Apap Direct Max 1000 mg, stosowany powszechnie jako lek przeciwbólowy i przeciwgorączkowy, charakteryzuje się dobrym profilem bezpieczeństwa, jednak może wywoływać działania niepożądane, zwłaszcza przy przedawkowaniu. Działania niepożądane klasyfikowane są według częstości występowania jako rzadkie (≥1/10 000 do <1/1000) i bardzo rzadkie (<1/10 000). Do najważniejszych należą: zaburzenia hematologiczne (niedokrwistość, zahamowanie czynności szpiku, małopłytkowość), obrzęki sercowe, ostre i przewlekłe zapalenie trzustki, objawy hepatotoksyczności (niewydolność, martwica, żółtaczka) pojawiające się 24-48 godzin po przedawkowaniu, reakcje skórne od świądu i wysypki po ciężkie zespoły Stevensa-Johnsona i toksycznej nekrolizy naskórka oraz nefropatie i tubulopatie związane z długotrwałym stosowaniem. Szczególną uwagę należy zwrócić na hepatotoksyczność związaną z metabolitem NAPQI, który w warunkach przedawkowania prowadzi do uszkodzenia hepatocytów poprzez wyczerpanie zapasów glutationu wątrobowego.
Apap Direct Max, działanie nefrotoksyczne, glutation wątrobowy, hepatotoksyczność, konwencja MedDRA, małopłytkowość, martwica wątroby, N-acetylo-p-benzochinonoimina, nefropatia, niedokrwistość niehemolityczna, niewydolność wątroby, obrzęk naczynioruchowy, paracetamol, pokrzywka, przedawkowanie substancji czynnej, przewlekła choroba nerek, toksyczna nekroliza naskórka, zahamowanie szpiku kostnego, zapalenie trzustki, zespół Stevensa-Johnsona, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, żółtaczka
Leksykon leków
Przedawkowanie – Apap Junior 250 mg

Przedawkowanie paracetamolu, substancji czynnej Apap Junior, stanowi poważne zagrożenie hepatotoksyczne, prowadzące do nieodwracalnej martwicy wątroby i potencjalnie śmierci. Dawki toksyczne wynoszą ≥10 g jednorazowo u dorosłych oraz ≥150 mg/kg masy ciała u dzieci. Szczególnie narażone są osoby starsze, dzieci, pacjenci z chorobami wątroby, przewlekłym nadużywaniem alkoholu oraz niedożywieniem, ze względu na zmienioną farmakokinetykę i obniżone rezerwy glutationu. Mechanizm toksyczności opiera się na wytwarzaniu toksycznego metabolitu NAPQI przez cytochrom P450, który w warunkach przedawkowania nie jest neutralizowany przez glutation, prowadząc do martwicy hepatocytów. Objawy kliniczne rozwijają się progresywnie, początkowo nieswoiste (nudności, wymioty, ból brzucha), a następnie pojawiają się cechy uszkodzenia wątroby (wzrost AspAT, AlAT, bilirubiny, spadek protrombiny) i niewydolności wątroby (encefalopatia, kwasica metaboliczna, śpiączka).
aminotransferaza, aminotransferaza wątrobowa, bilirubina, ból brzucha, cytochrom P450, dehydrogenaza mleczanowa, encefalopatia, glutation, hepatomegalia, hepatotoksyczność paracetamolu, hipoglikemia, indukcja enzymów wątrobowych, infekcja żołądkowo-jelitowa, jadłowstręt, kwasica metaboliczna, martwica hepatocytów, N-acetylo-p-benzochinonoimina, N-acetylocysteina, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, nudność, płukanie żołądka, protrombina, przedawkowanie paracetamolu, przewlekłe nadużywanie alkoholu, przewlekłe niedożywienie, śpiączka, uszkodzenie wątroby, wymioty, zaburzenie krzepnięcia
Leksykon leków
Przedawkowanie – Gexiro 500 mg + 150 mg

Przedawkowanie leku Gexiro, zawierającego 500 mg paracetamolu i 150 mg ibuprofenu na tabletkę, stanowi poważne zagrożenie zdrowotne, głównie z powodu toksycznego działania obu składników. Dawka toksyczna paracetamolu u dorosłych wynosi ≥ 7,5 g, a dawka ≥ 10 g może prowadzić do ciężkiego uszkodzenia wątroby, encefalopatii, śpiączki, ostrej niewydolności nerek z martwicą cewek nerkowych oraz zaburzeń rytmu serca. Objawy przedawkowania paracetamolu rozwijają się w dwóch fazach: wczesne (0-24 h) obejmują nudności, wymioty, bóle brzucha, a późne (12-48 h) manifestują się uszkodzeniem wątroby i kwasicą metaboliczną. Ibuprofen w nadmiernych dawkach wywołuje objawy ze strony OUN i układu oddechowego, takie jak drgawki, zawroty głowy, a także kwasicę metaboliczną, choć dawka toksyczna nie została jednoznacznie określona.
acetylocysteina, alkalizacja moczu, diureza, encefalopatia, glutation wątrobowy, hepatocyt, jadłowstręt, kwasica metaboliczna, martwica cewek nerkowych, N-acetylo-p-benzochinonoimina, niewydolność wątroby, niewydolność wątroby i nerek, ośrodkowy układ nerwowy, ostra niewydolność nerek, paracetamol i ibuprofen, płukanie żołądka, przedawkowanie leku, reaktywny metabolit, śpiączka, uszkodzenie wątroby, węgiel aktywowany, zaburzenia metabolizmu glukozy, zaburzenia rytmu serca
Leksykon leków
Interakcje leku – Paracetamol Baxter 10 mg/ml

Paracetamol Baxter (10 mg/ml, roztwór do infuzji) wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne, które mogą wpływać na skuteczność i bezpieczeństwo terapii. Probenecyd znacząco zmniejsza klirens paracetamolu prawie dwukrotnie poprzez hamowanie sprzęgania z kwasem glukuronowym, co wymaga rozważenia redukcji dawki. Salicylamid wydłuża okres półtrwania (t1/2) paracetamolu, co może prowadzić do kumulacji leku. Induktory enzymów (karbamazepina, fenytoina, barbiturany, ryfampicyna) zwiększają produkcję hepatotoksycznych metabolitów, podnosząc ryzyko uszkodzenia wątroby. Współstosowanie paracetamolu w dawce 4 g/dobę przez ≥4 dni z doustnymi lekami przeciwzakrzepowymi może powodować niewielkie odchylenia INR, co wymaga intensyfikacji monitoringu krzepnięcia. Flukloksacylina może indukować kwasicę metaboliczną z dużą luką anionową, zwłaszcza u pacjentów z czynnikami ryzyka, co wymaga ścisłej kontroli równowagi kwasowo-zasadowej.
barbiturany, barbiturat, choroba wątroby, CYP2E1, cytochrom P450, czynnik krzepnięcia, doustne leki przeciwzakrzepowe, doustny lek przeciwzakrzepowy, efekt toksyczny, enzym metabolizujący, etanol, farmakokinetyka paracetamolu, farmakolog kliniczny, fenytoina, flukloksacylina, hepatotoksyczność, induktor enzymu, induktory enzymów, INR, izoenzym CYP2E1, karbamazepina, klirens, krzepnięcie krwi, kwas glukuronowy, kwasica metaboliczna, luka anionowa, metabolit hepatotoksyczny, metabolizm paracetamolu, N-acetylo-p-benzochinonoimina, nadużywanie alkoholu, NAPQI, okres półtrwania, okres półtrwania leku, paracetamol, podanie dożylne, polipragmazja, probenecyd, równowaga kwasowo-zasadowa, ryfampicyna, salicylamid, uszkodzenie wątroby, wartość INR, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby

N-acetylo-p-benzochinonoimina

Powiązane wpisy

Interakcje leku – Gripex FORTE 500 mg + 30 mg + 10 mg

Właściwości farmakokinetyczne – Coldrex Complex Grip 500 mg + 100 mg + 6,1 mg

Właściwości farmakokinetyczne – Talvosilen Forte 500 mg + 30 mg

Działania niepożądane – Apap Direct Max 1000 mg

Przedawkowanie – Apap Junior 250 mg

Przedawkowanie – Gexiro 500 mg + 150 mg

Interakcje leku – Paracetamol Baxter 10 mg/ml